قوعام • 28 ماۋسىم, 2019
بورىش جۇكتەمەسى قالاي جەڭىلدەتىلمەك؟
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قارىز جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ جونىندەگى جارلىعى قازاقستاندىقتاردىڭ ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمىن ەسەلەي ءتۇستى. سوعان قاراماستان اتالعان ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارماي, قوعامدا ءارتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمەلەردىڭ دە قاۋلاي بەرەتىنى تۇسىنىكتى. سوندىقتان مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ وتە وزەكتى ماسەلە. ءبىز قولدا بار دەرەكتەرگە سۇيەنىپ, قوعام تاراپىنان بولۋى مۇمكىن ىقتيمال سۇراقتارعا از-كەم توقتالا كەتۋدى ءجون كوردىك.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
سۇلتان راەۆ: ازيا ادەبيەتىنىڭ التىن ءداۋىرى كەلە جاتىر
قازاق وقىرمانى مەن كورەرمەنى ءۇشىن سۇلتان راەۆ ەسىمى «مەككەگە قاراي ۇزاق جول» ءافساناسى ارقىلى جاقسى تانىس. قىرعىز قالامگەرىنىڭ اتالعان تۋىندىسى بىرنەشە جىلدان بەرى تەاتر ساحنالارىندا ۇزدىكسىز قويىلىپ, تالاي كورەرمەننىڭ ىستىق قوشەمەتىن ەنشىلەپ كەلەدى. ەندى, مىنە, قازاق وقىرمانىنا «جانجازا» رومانى ارقىلى جازۋشىلىق الەمىنىڭ دە ەسىگىن ايقارا اشىپ بەرگەن سۋرەتكەر ءساتى تۇسكەن سۇحباتىمىزدا شىعارماشىلىق شەبەرحاناسىنىڭ قىر-سىرى مەن قوعامدىق ويلارىن ورتاعا سالدى.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىندا ەل بيلەگەن حاندار كوپ بولسا دا ەسىمدەرى وتاندىق تاريحتا التىن ارىپپەن جازىلۋعا لايىقتىلارى ساناۋلى عانا. تاريح ولاردىڭ ەسىمدەرىن حالقىنا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنە قاراي باعالاپ, بۇگىنگە دەيىن جەتكىزىپ وتىر. كەرەي مەن جانىبەك حاندار, قاسىم حان, حاقنازار حان, تاۋەكەل حان, تاۋكە حان سەكىلدى ەسىم حاننىڭ ەسىمى دە جازبا دەرەك مالىمەتتەرى مەن اۋىز ادەبيەتىنىڭ ماتەريالدارى ارقىلى ەل تاريحىندا ساقتالعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ مىندەتى ولاردىڭ ەل تاريحىنداعى الار ورنى مەن اتقارعان ءرولىن انىقتاپ, ەل جادىندا ماڭگى قالدىرۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي, ءبىز بۇل ماقالامىزدا 1598-1628 جىلدارى قازاق تاعىن يەلەنگەن ەسىم حاننىڭ تاريحي تۇلعالىق بولمىسى مەن تاريحي ءرولىن قاراستىرماقشىمىز.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
«ەر قاناتى – ات» دەگەن ءسوز قازاقتا ەجەلدەن بار. جىلقى ت ۇلىگىن قاسيەتتى جەتى قازىنانىڭ بىرىنە بالاپ, عاسىر قويناۋىنان جاقۇت بولىپ جەتكەن جىرلاردا, ءداۋىر جۇگىن ارقالاعان داستانداردا ازاماتى مەن قازاناتى قوسا سۋرەتتەلىپ وتىرعان. دالا دانىشپانى حاكىم ابايدىڭ دا جىلقىعا دەگەن كوزقاراسى ەرەكشە بولعان. ءبىز مۇنى اقىننىڭ شىعارمالارى مەن زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرى ارقىلى بىلەمىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا قازاق حالقىنىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىن: «ات ۇستىندە جۇرگەن كوشپەندىلەر تاقىمىنا باسقان سايگ ۇلىگىنە نەعۇرلىم ەركىن ءمىنىپ ءجۇرۋى ءۇشىن بيىك ەر-تۇرمان مەن ۇزەڭگىنى ويلاپ تاپتى. بۇل جاڭالىق سالت اتتى ادامنىڭ ات ۇستىندە قاققان قازىقتاي مىعىم وتىرۋىنا, سونىمەن بىرگە شاۋىپ بارا جاتىپ قولىنداعى قارۋىن ەش قيىندىقسىز جانە نەعۇرلىم ءتيىمدى قولدانۋىنا مۇمكىندىك بەردى» دەپ ايرىقشا توقتالعانى بەلگىلى.
الەم • 28 ماۋسىم, 2019
قابىلدانعان قاراردى مويىندار ەمەس
وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە, دالىرەگى 1949 جىلى قۇرىلعان, 50-گە جۋىق ەل مۇشە بولىپ كىرگەن, شتاب-پاتەرى ستراسبۋرگتە (فرانتسيا) ورنالاسقان, كەڭەسشى ورگان ءمارتەبەسىنە يە ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ (ەكپا) رەسەيدى قايتا قابىلداۋ تۋرالى شەشىمى بىرقاتار مەملەكەتتىڭ قارسىلىعىن تۋدىرىپ وتىر.
