Banner
مۇحتار كۇمىسبەك
مۇحتار كۇمىسبەك«Egemen Qazaqstan»
1057 ماتەريال تابىلدى

سۇحبات • 18 قىركۇيەك, 2020

بايانعالي ءالىمجانوۆ: ارقاما قانات بىتكەندەي بولدى...

تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني الەمىنە بويلاعان جاۋھار تۋىندىلارىنىڭ ىشىندە «ماناس» جىرى كونە ءداۋىردىڭ داڭقتى شەجىرەسى ەسەبىندە قۇندى. عالامات عاسىرلار اۋناپ, زۇلمات زاماندار الماسسا دا, كوكتەن تۇسكەن ساۋلەدەي جارقىراپ, ماڭدايعا بىتكەن باقتاي كوكىرەك كومبەمىزدە قاتتالىپ قالدى. سودان دا بولار, قازاق حالقىنىڭ جاسامپاز جىرعا دەگەن قۇرمەتى بولەك. وعان ءبىر دالەل – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, حالىقارالىق «ساياقباي ماناسشى» مەدالىنىڭ يەگەرى بايانعالي ءالىمجانوۆتىڭ الپىس جىلدان كەيىن ايگىلى ەپوستى قايتا قازاقشا سويلەتۋى. جاقىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ۇلكەن كىتاپ ەتىپ باسىپ شىعارعان, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆتىڭ العىسوزىمەن اشىلعان «ماناس» جىرىنىڭ قازاقشا جاڭا كىتابى ەلەۋلى رۋحاني وقيعا بولىپ وتىر. بۇل تەك قانا جىردىڭ تازا اۋدارماسى ەمەس, كوپتەگەن نۇسقاسىن سارالاپ, شىعارماشىلىقپەن تەرىپ العان وزگەشە دۇنيە دەۋگە بولادى. اقجولتاي جاڭالىقتى الديار وقىرمانمەن ءبولىسۋ ءۇشىن ارنايى رەداكتسيامىزعا ات باسىن بۇرعان اعامىزبەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

رۋحانيات • 17 قىركۇيەك, 2020

جەتى جاسىندا جۇيرىك جۇگەندەگەن

تۇلپاردى تۇرىسىنان تانيتىن حالقىمىزدىڭ تاعدىر-تالەيى اتپەن بىتە قايناسىپ جاتىر. باسىرەلى باسەكەدە كومبەدەن كەلەر جۇيرىككە العاشقى اينالىمنان-اق ايدار تاعىپ قوياتىنى سول. قالاي دەسەڭىز دە حالقىمىزدىڭ قانىنا سىڭگەن قاسيەت قازاناتتىڭ دۇبىرىندە تۇرعانداي. ءوزى قۇرالىپتاس بالالار اعاش اتپەن الىسىپ جۇرگەندە ك ۇلىكتىڭ كۇرەڭ جالىنا جابىسىپ, قاريالاردىڭ كوزقۋانىشىنا اينالعان جەتى جاستاعى بالا – بۇگىندە جالى بيىك ازامات. اتبەگى داۋلەت بەيىسباەۆ دەسەڭىز, ات باپتاپ جۇرگەن شاباندوزدار ورە تۇرەگەلەدى. قالامدى دا جانىنا سەرىك ەتكەن جاس جىگىتتىڭ ونەردە دە, ومىردە دە الار ورنى ەرەك.

رۋحانيات • 15 قىركۇيەك, 2020

ويۋ-ورنەك – ۇلت ۇستىنى

ۇلت مادەنيەتىنىڭ ەستەتيكالىق ءما­نىن ايشىقتايتىن قازاقتىڭ ويۋ-ورنەگى. تالايعى تاريحتىڭ تارالعىسى تۇتاسا كەلىپ تەكەمەت بەتىنە جايعاس­قاندا, جۇرەك كوزەڭىزدى بىرەۋ قايتا شايقاپ جىبەرگەندەي كۇي كەشەسىز. جانىڭىزدى بالقىتىپ, ىلكى زامان­نىڭ شەجىرەسىن شەرتكەندەي بولادى. قانشا عاسىر اۋناسا دا ۇلتتىق سا­نامىزبەن بىتە قايناسىپ كەتكەن ناقىشتى ويۋ-ورنەكتەر بابا ءداس­تۇ­­رىنىڭ بالتالاسا بۇزىلمايتىن بولشەگى.

رۋحانيات • 14 قىركۇيەك, 2020

كۇلتوبەنىڭ كەرەمەتى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە قازاق مادەنيەت عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى اندرەي حازبۋلاتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. جيىندا كونە تۇركىستاننىڭ كۇلتوبە قالاشىعىن زەرتتەۋ كەزىندەگى تىڭ جاڭالىقتار مەن ولاردى زەردەلەۋ جولدارى تۋرالى ايتىلدى.

قارجى • 14 قىركۇيەك, 2020

سالىقتان جالتارۋعا بولمايدى

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ شەڭبەرىندە 2018 جىلى 52,1 مىڭ كاسىپكەر بيۋدجەتتەن 3 942,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە اقشالاي قاراجات العان. قاتىسۋشىلاردى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ناتيجەسىندە بيۋدجەتكە 4,8 ملرد تەڭگە سوماسىندا قوسىمشا سالىق ءتۇسىمى قامتاماسىز ەتىلدى. قازىر 2019-2020 جىلدارى اكىمشىلەندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.

ەكونوميكا • 14 قىركۇيەك, 2020

مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىنىڭ ماڭىزى زور

تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەلى قازاقستان ءوزىنىڭ قۇقىقتىق كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋدى قولعا الدى. العاش قابىل­دانعان زاڭنامالىق اكتىلەر­دىڭ ءبىرى 1991 جىلعى 23 جەل­توق­سانداعى «قازاقستان رە­س­پۋب­ليكاسىنداعى كون­تسەسسيا­لار تۋرالى» زاڭى بولدى. مەملەكەت بۇل زاڭ­دى قابىلداي وتىرىپ, مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ارىپ­تەستىگى سالاسىنداعى قۇقىق­تىق قاتىناستاردى رەتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتتى.

قوعام • 11 قىركۇيەك, 2020

ءداستۇردى بۇلداۋ ما بۇل؟

«التىن تاقپادىم» دەپ جاتىپ كەپ وكپەلەدى ورتا بويلى كە­لىن­شەك. شاماسى اۋلەتتىڭ «گەنەرال» كەلىندەرىنىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك. اش ءبۇيىرىن تايانعان قالپى تابان استىنان بالە ىزدەۋگە بەيىل تۇر. جاڭا قۇدالاردىڭ الىپ كەل­گەن كادەسىيىنان كۇمىس قانا بۇيىر­عانىنا ءبۇيى تيگەندەي ءبۇرىس­تى دە قالدى. ءورىسىم كەڭەيەدى ەمەس, ۇيات­تان ءولدىم-اۋ دەگەن انتەك وي­دىڭ جەتەگىنە ەرىپ, ابىگەرگە تۇسۋدە. اعا­يىننىڭ الدىندا ازار دا بە­زەر. ءولتىرىسىن ءوندىرىپ اكەلمەگەن بولا­شاق قۇدالاردىڭ قىلىعىنا كۇيىپ-ءپىسىپ بارادى.

قوعام • 10 قىركۇيەك, 2020

تىنىشتىقتى تۋ ەتكەن

ۇلان-بايتاق ۇلى دالا بايىرعى ۇلىستىڭ ءوز ۋىسىندا قالدى. بۋالدىر-بۋالدىر بوداندىق تۇمانى ايىقتى. ازاتتىقتىڭ تورسىقتاي التىن شەكەسى جارقىرادى. سوندا ءبىز الاشتىڭ الىپ دالاسى اياعىمىزدىڭ استىندا ءدۇر-ءدۇر ەتىپ سىلكىنىپ تۇرعانداي كۇي كەشتىك. جالىن ۇستاعانداي ىسىدىق, كۇيدىك. تاسىدىق – تولدىق, تولقىدىق – تەلەگەيلەندىك, جايىلىپ جايقىن تارتتىق. كوز الدىمىزدا بابادان ميراس بايتاق تۇران دالاسى ابادان ۇلدىڭ الپەتى سىندى لاپ ەتە قالدى, تۇلەپ سالدى. ءسويتىپ قايسار قازاق تاعى دا تورتكىلدەپ وشاق قازدىرىپ, توبەل بيە سويدىرىپ, تورىنە سويىن وزدىردى.

تۋريزم • 08 قىركۇيەك, 2020

ۆەلوساياحاتشى قىز

تاۋدى كولبەي ورنالاسقان تەكەلى قالاسىنىڭ تابيعاتى كوزدىڭ جاۋىن الادى. «ەكىنشى شۆەيتساريا» اتانىپ كەتكەن شاعىن شاھاردىڭ شىرايى كۇز كەلسە دە قوناقتاردى تاڭعالدىرۋدا. بيىلعى ماۋسىم ءوڭىر-وڭىردەن كەلگەن تۋريستەرمەن ەرەكشەلەندى. وعان دالەل – سىر ەلىنەن ۆەلوسيپەدپەن كەلگەن اتىراۋلىق ساياحاتشى اقمارال ءماجيتوۆا.

تانىم • 08 قىركۇيەك, 2020

ماڭگىلىكتىڭ سىر شەرتەر مۇناراسى

بۇل مۇزارت شىڭداردى شىعىس شايىرى فيردوۋسي ءوزىنىڭ «شاحناما» پوەما-ەپوسىنا وزەك ەتكەن. ونى ايتامىز-اۋ, XI عاسىردا اتاقتى اراب ساياحاتشىسى ءال-يدريسي قات-قات قولجازبالارىنا بەينەلەپ, تاڭعالا تولعانادى. ول از دەسەڭىز, الەكساندر ماكەدونسكي مەن يۋلي تسەزار دا وسى تاۋعا قۇمارتقان. سول اسقاق قۇمارلىقتىڭ الىپ-ۇشپا سەزىمى اتقا مىنگىزگەنىمەن, سىر بويىندا ەكەۋىنە دە جەڭىلىس ءدامىن تاتقىزىپتى. ال گەرودوت اقساقال التىن, مىس, كۇمىس سىندى باعالى مەتالدار وڭدەلىپ, ونىمدەرى ازيا مەن ەۋروپانى شارلاعانىن دايەكتەيدى.

ياندەكس.مەتريكا