باقىتبەك قادىر
باقىتبەك قادىر«Egemen Qazaqstan»
254 ماتەريال تابىلدى

قوعام • 18 قازان, 2024

ۇلت بولاشاعىن ۇرپاق ۇيلەسىمى انىقتايدى

كەزىندە «الپىس – تال ءتۇس» دەگەن ەكىجاقتى ماتەماتيكالىق ورتانى شەر-اعاڭ قالاي شەبەر ايتقان؟! قازىر عىلىم ادام بالاسىنىڭ بۇرىنعىدان 20 جىل­­­عا جاسارعانىن دالەلدەپ وتىر. وسى تۇرعىدا بۋىندار ارا­­سىنداعى ءبىر-ءبىرىن الالاۋ, ۇر­پاق­تار ساباقتاستىعىنىڭ سەتىنەۋى سەكىلدى قۇبىلىستار قوعامدا ءجيى كورىنىس بەرىپ جۇر­گەنى الاڭداتادى.

ماسەلە • 18 قازان, 2024

ىسقىرىپ اتقان كيىكتىڭ وبالى...

قورشاعان ورتادا جويىلىپ بارا جاتقان جانۋارلار مەن باسقا دا تىرشىلىك يەلەرىنىڭ سانى ازايى­پ كەتپەۋىن قاداعالاۋ قورعاپ, ساقتاۋ ماقساتىندا ءتيىستى مەكەمەلەر, ءتۇرلى ۇيىمدار, كوپتەگەن مامان تىزە قوسىپ ەڭبەك ەتىپ, جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى.

قوعام • 03 قازان, 2024

ەڭبەك نارىعى قالاي رەتتەلەدى؟

الەمدىك ەڭبەك نارىعىندا ءبىر قىزىق قۇبىلىس بار. ول – شەتەلدىك جۇمىس كۇشى, گاستاربايتەر. مىسالى, ءبىر ەلدە جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى جوعارى بولا تۇرا, سول ەلگە شەتەلدىك جۇمىس كۇشى مەن گاستاربايتەر بارادى. بۇل قانداي پارادوكس؟

تۋريزم • 27 قىركۇيەك, 2024

سەرپىندى سالانىڭ ءورىسى

ەل ازاماتتارى وتاندىق دەمالىس ورىندارىندا ساياحاتتاۋدى جيىلەتە باستاعان. مۇنى رەسمي دەرەكتەر دە راستايدى. قازىر ەلىمىزدەگى ءتۋريزمنىڭ احۋالى قانداي؟ بۇل سالانىڭ ءبىز كۇتكەندەي دارەجەگە جەتۋىنە قانداي فاكتورلار كەدەرگى بولىپ وتىر؟ ماسەلەنىڭ ءمان-جايى دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم كۇنى قارساڭىندا «قازاقستانداعى تۇراقتى تۋريزم» تاقىرىبىندا Fishbowl-پىكىرتالاس الاڭىندا تالقىلاندى.

قوعام • 06 قىركۇيەك, 2024

حالىق نەگە قارتايىپ بارادى؟

بۇرىن «قاريالار ازايىپ بارا جاتىر» دەيتىن ەدىك. قازىر كەرىسىنشە بولىپ بارادى. الەۋمەتتىك جانە دەموگرافيالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىنە قاراساق, حالىقتىڭ قارتايىپ بارا جاتقانى بايقالادى. بۇل قانداي ۇدەرىس؟

ايماقتار • 07 ماۋسىم, 2024

كەرقۇلانىم, كەلدىڭ بە؟

ءسۇيىنشى! اراعا ءبىراز جىل سالىپ, كارى قۇرلىقتان كەرقۇلان ءۇيىرى بايىرعى اتامەكەنىنە قايتارىلدى. ولاي دەيتىنىمىز, بۇل جانۋارلاردىڭ اتاسىن وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارى ەۋروپالىقتار قازاق جەرىنەن اكەتكەن ەكەن. بىزدەگى تۇقىمى ءارتۇرلى سەبەپپەن جويىلىپ كەتسە دە, ەۋروپاعا كەتكەنى ءوسىپ-ءونىپتى. ءسويتىپ, تورعاي توپىراعىنا قايتا ورالدى. «قازاق پەن جىلقى ەگىز» دەگەن سوزگە كۋا بولدىق. جىلقى تەكتى جانۋارلاردى ۇشاقتان تۇسىرگەن ساتتە جەرگىلىكتى اعايىن كوزىنە جاس الدى.

ادەبيەت • 30 مامىر, 2024

«تارىمشىنى» تاراتا زەردەلەگەندە

1986 جىلدان باستالعان ازاتتىقتىڭ العاشقى اششى تولعاعىمەن بىرگە تاعدىرلى پەرزەنتتەر ومىرگە كەلدى. بۇل – ازاتتىق­تىڭ مارقا تولدەرى. ۋاقىت تولعاتقان ۇرپاق. بۇگىندە ولار وردالى وتىزدىڭ بەل ورتاسى­نا كەلگەن, ناعىز دەر شىعىنداعى ازا­مات­­تار بولىپ جەتىلدى. ءبىر توپ اقىندار تولقى­نى. ول – قايسار قاۋىمبەك, ميراس اسان, ۇمتىل زارىققان, جانات جاڭ­قاش, اسىلبەك جاڭبىراي, ايجان تاباراك, ولجاس قاسىم, شالقار داۋلەتكەلدى, ەربول الشىنباي, ت.ب. ارقايسىسى وزىنشە وزگەشە. ال بۇل جول­عى جازبا اقىن ەربول الشىنباي­دىڭ «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە (11.03.22 №10) شىققان «تارىمشى» پوەماسى جايىندا بولماق.

سۋ تاسقىنى • 20 ءساۋىر, 2024

تىرشىلىك قالىپقا تۇسە باستادى

اعىنى قاتتى جايىق ءالى دە الاڭداتىپ وتىر. ال باسقا وڭىرلەردەگى وزەن-سۋ ايدىندارىنىڭ دەڭگەيى بىرتىندەپ تومەندەپ كەلەدى. مامان­دار سوزىنە قاراعاندا, وسى اپتادا تەرەك باسىنا شىققان تەرىسكەيدەگى سۋدىڭ دا بەتى قايتىپ قالدى.

قارجى • 20 ءساۋىر, 2024

بۇعاتتالۋدان بوسايتىن بورىشكەرلەر

قاراپ تۇرساق, دامىعان ەلدەردىڭ كاسىبي ساراپشىلارى كاپيتاليزمنىڭ كەيبىر كانوندارىن ۇنەمى سىنعا الىپ جاتادى. ماقسات – حالىقتىڭ ەسەسى. جايىنداي جالاڭداعان الپاۋىت كومپانيالارعا جەم بولىپ كەتپەسىن دەيدى. ال كەزىندە كوممۋنيزمگە قۇدايداي سەنگەن قوعامنىڭ سەڭ سوققانداي سەندەلىپ قالعانى – تاريحتان بەلگىلى. سوندىقتان بۇرىنعىدان ساباق الىپ, بۇگىنگى زاماندى باعامداپ وتىرۋ ءلازىم. قازىردىڭ وزىندە بىزدەگى نارىق حالىقتى بورىشقا بەلشەسىنەن باتىرىپ بارادى. بۇگىنگى الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ كۇيىپ تۇرعان تۇسى – وسى.

قوعام • 18 ءساۋىر, 2024

الىستاعى اعايىن كومەك قولىن سوزدى

جاھاندا اتامەكەنىنەن جىراقتا, جان-جاققا تارىداي شاشىلعان حالىق كوپ. ولار دۇنيەنىڭ قاي شەتىندە جۇرسە دە, قانداستارىنا قاشاندا تىلەۋقور. مۇنداي جوسىق ءبىزدىڭ قازاقتا دا بار. جاي كۇندە ءجۇز شايىسىپ جۇرگەنىمەن, باسىنا ەكىتالاي كۇن تۋعاندا بىرىگىپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ كەتەدى. «قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىن» دەيدى حالقىمىز. سونىڭ كۋاسىندەي ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جۇرتقا الىس-جاقىن شەتەلدەگى قانداستار قولۇشىن بەرۋگە ۇمتىلىپ جاتقانى قۋانتتى.

ياندەكس.مەتريكا