ايدانا شوتبايقىزى
ايدانا شوتبايقىزى«Egemen Qazaqstan»
238 ماتەريال تابىلدى

سۇحبات • 21 اقپان, 2025

اسقار جۇمادىلداەۆ, اكادەميك, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى: ءىرى ىستەر كىشكەنتاي قادامنان باستالادى

اكادەميك اسقار جۇمادىلداەۆتى بىلمەيتىن قازاق كەمدە-كەم شىعار. بىراق سول كوبى ماتەماتيك يا عالىم دەپ قانا تانيدى. ال ونىڭ ەڭبەكتەرىن, بۇل جولداعى ءومىرىنىڭ كەدىر-بۇدىرىن بىلە بەرمەيدى. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءارى وتاندىق عىلىمعا كوزقاراسىن, سالاداعى تۇيتكىلگە قاتىستى ۇسىنعان تىڭ شەشىمىن ءبىلۋ ماقساتىندا اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

ءبىلىم • 18 اقپان, 2025

مۇمكىندىكتەر مەجەلەنگەن ءماجىلىس

عىلىم جانە جوعارى ءبى­لىم مينيسترلىگىنىڭ كەڭەي­تىلگەن القا وتىرى­سى ءوتتى. بۇل ءىس-شاراعا پار­لامەنت دەپۋتاتتارى, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورلارى, عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتاردىڭ باسشىلارى, مينيسترلىككە قا­راستى ۇيىمداردىڭ ج­ە­تەكشىلەرى, ساراپشى­لار قاتىستى. كۇن تار­تىبىندە كادر دايارلاۋ, يننوۆاتسيا, تەحنولوگيا جانە ونەركاسىپپەن ىن­تىماقتاستىق ما­سەلە­لەرى قاراستى­رىل­دى, وتكەن جىلعى جەتىس­تىك­تەر مەن جاڭا جىلعى جوس­پارلار ايتىلدى.

مەكتەپ • 12 اقپان, 2025

ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ: ماسەلە قاشان شەشىلەدى؟

ەلىمىزدە ءۇش اۋىسىمدا جۇمىس ىستەي­تىن مەكتەپتەر ءالى دە بار. بۇعان اپات­تى جاعدايداعى ءبىلىم ۇيالارىن قوسى­ڭىز, بۇلار جاڭاسى سالىنعانعا دەيىن باسقا جەرگە اۋىسا تۇرسا دا ورىن تاپشىلىعىن تۋدىرادى. سونىڭ سەبەبى­نەن بالا سانى تىم كوپ ۇيىمدار تاعى كۇشەيتىلگەن رەجىمدە وقىتۋى مۇمكىن.

مەديتسينا • 11 اقپان, 2025

«قانت ديابەتى» ۇعىمىن قازاقتىلدى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزگەن

قازىر كەڭ قولدانىستاعى «قانت ديابەتى» ۇعىمىن بىلەمىز. بىراق ونى قازاقتىلدى عىلىمي اينالىمعا كىمنىڭ ەنگىزگەنىن بىلە بەرمەيمىز. بۇل – ەسىمى ۇلكەن ارىپپەن جازىلاتىن, سەبەبى جانىنا شيپا ىزدەگەن تالايدىڭ العىسىن العان ەندوكرينولوگ, جوعارى بىلىكتى دارىگەر, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور ماكوش ىبىراەۆا.ول – مەديتسينالىق وقۋلىقتارداعى «ىشكى اۋرۋلار» تەرمينىنىڭ, ەندوكرينولوگيا بويىنشا كلينيكالىق لەكتسيالاردىڭ اۆتورى. ال ونىڭ عىلىمعا كەلۋى ءتىپتى دە قىزىق.

عىلىم • 11 اقپان, 2025

قوس باعىتتاعى ىزدەنىس

گەنەتيكا – ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن ءارى قىزىق, ءارى جۇمباق الەم. ويتكەنى عىلىمنىڭ بۇل باعىتىندا ءالى دە «اشىلماعان ارالدار» كوپ. سول سىردىڭ بىرنەشەۋىن اشۋعا كۇش سالعان جان وتاندىق عىلىمنىڭ ەكى بىردەي, اتاپ ايتقاندا, تۇقىمقۋالاۋ مەن دەنساۋلىق باعىتى بويىنشا دامىتۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلەدى. شەتەلدەردەن قانشاما ۇسىنىس تۇسسە دە, ەلدە قالۋدى ءجون كورگەن كەيىپكەرىمىز – بازاسىندا بىرنەشە زەرتحاناسى, عىلىمي ورتالىعى, 150-دەي قىزمەتكەرى بار ۇلكەن ينستيتۋتتى باسقاراتىن ەڭ جاس باسشىلاردىڭ ءبىرى.

عىلىم • 11 اقپان, 2025

بيولوگياداعى ەلەۋلى تابىس

الەمدە كەيىنگى 20 جىل بويى زەرتتەلىپ كەلە جاتسا دا, ايتارلىقتاي ناتيجەسى بولماعان باعىتتا جاڭالىق اشىپ, ءبۇتىن ءبىر سالادا بەتبۇرىس جاساعان عالىم ءبىزدىڭ ەلدە تۇرادى. ونىڭ ەلەۋلى ەڭبەگىنەن كەيىن الداعى ۋاقىتتا قازىر وقىتىلىپ جۇرگەن دۇنيەجۇزىندەگى بيولوگيا وقۋلىقتارى قايتا جازىلۋى بەك مۇمكىن. سونداي-اق قاتەرلى ىسىك, بۇگىندە ءالى ەمى تابىلماعان پاركينسون, التسگەيمەر سەكىلدى اۋرۋلاردىڭ الدىن الار, شيپا بولار دارىلەر جاسالۋى ءتىپتى دە عاجاپ ەمەس.

قوعام • 11 اقپان, 2025

التى نوبەل لاۋرەاتىنان حات العان قىز

10 جاسار وقۋشى اسىلجان باقىتجانقىزى 6 بىردەي نوبەل لاۋرەا­تىنان حات الىپتى. تاڭعالدىرعان جايت تۋرالى كەيىپكەرىمىزىڭ اكەسى ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا جاريالادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بالاسى 1-سىنىپقا بارماي تۇرىپ «عالىم بولعىم كەلەدى» دەپتى.

پىكىر • 05 اقپان, 2025

قورقىنىشتى قۋانىش

ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك پەن ورتالىق وڭىر­لەرىندە ايازدىڭ سەبەبىنەن ساباق بول­ماي­تىنىن بىلە قالسا, وقۋشىلار قوس قو­لىن كوتەرىپ قۋا­نا­تىنىن كوز كوردى. مۇعا­لىم­دەردىڭ ىشىندە دە (تانىس پەدا­گوگ­تەر­دەن, ارە­كەتىنەن) ار­قا­نى كەڭگە سالا­تىن­داردىڭ بارىن بىلەمىز. اتا-انالار اراسىندا دا تاڭمەن تالاسىپ, قار­­لاتىپ, بورانداتىپ بالاسىن مەكتەپكە تا­سىعىسى كەلمەيتىندىكتەن, ءبىلىم باس­قار­ما­­سىنان «ساباق بۇگىن دە بولمايدى» دە­گەن­دى­ ­كۇتىپ وتىراتىندار جەتەرلىك.

زاڭ مەن ءتارتىپ • 04 اقپان, 2025

زاڭعا قانداي وزگەرىس كەرەك؟

بىلتىر 1 شىلدەدە «عىلىم جانە تەحنولوگيالىق ساياسات تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. قۇجاتقا قول قويىلعانعا دەيىن جوباعا عالىمدار تاراپىنان وتاندىق عىلىمدى دامىتۋعا, سالاداعى ءبىراز كەدەرگىنى جويۋعا, عىلىمي ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە بايلانىستى وتە كوپ ۇسىنىس ايتىلدى. الايدا ءتۇرلى سەبەپپەن قوسىلماي قالدى. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلمەك. وسىعان وراي وتكەن اپتادا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى اشىق تالقىلاۋ ۇيىمداستىردى, پىكىرتالاسقا سول كەزدەگى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى دارحان احمەد-زاكي (ماتەريال دايارلانىپ جاتقان كەزدە رەكتورلىق قىزمەتكە اۋىس­تى – رەد.), ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ, عالىمدار قاتىستى. وتىرىستاعى ورىندى ويلار مەن لايىقتى ۋاجدەردىڭ جازباشا نۇسقاسىن وقىرماندارعا ۇسىنامىز.

ءبىلىم • 30 قاڭتار, 2025

ينجەنەر مامانداردى دايارلاۋ تۇيتكىلى

مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى 12 ساۋىردەگى عىلىم جانە تەح­­نو­­­لو­گيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا حا­لىق­­ارا­لىق ستاندارتتار مەن تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, ينجە­­نەرلىك كادر­لاردى دايارلاۋدىڭ ۇلتتىق مودەلىن ازىرلەۋدى تاپ­سىردى. تاپ­سىر­مانى ىسكە اسىرۋدىڭ بارىسى قانداي؟ بۇل تۋرالى ورتالىق كوم­مۋ­ني­كاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە باياندالدى.

ياندەكس.مەتريكا