جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
268 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 29 ماۋسىم, 2022

ۋاقىتپەن بىرگە تۇلەگەن

ء«سوز توقتاعان جەردەن ءان باستالادى» دەگەن ءسوز مۇقاعاليدىڭ ماڭگى ولمەس ءومىرىنىڭ ءبىر سىپاتى سەكىلدى. اقىننىڭ ءوزى ء«انسىز ءومىر ءومىر مە, قاڭسىماي ما؟» دەپ جازىپتى شامىلگە حاتىندا. ءان تىلەپ, جان تۇلەتىپ وتكەن جۇرەكتىڭ ولەڭدەرىنە جازىلعان اندەردى بىرەۋلەر جۇزگە جەتكىزسە, بىرەۋلەر بەس جۇزگە شامالايدى. ونى ءسوز ەتپەك ەمەسپىز. ءسوز ەتپەگىمىز, مۇقاڭنىڭ سوزىنە جازىلعان اڭىز ءان, عاجاپ تۋىندى.

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • 26 ماۋسىم, 2022

الاش ارداقتىسىن تۇركى الەمى ۇلىقتادى

وتكەن اپتانىڭ سوڭىنداعى جاڭالىق – عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن حا­لىقارالىق تۇركى اكا­دەمياسىنىڭ ۇيىمداستى­رۋىمەن Nazarbaev University عيماراتىندا وتكەن ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعىنا ورايلاس­تىرىلعان عىلىمي كونفەرەنتسيا بولدى. الاش ارداق­تىسىنا ارنالعان القالى جيىنعا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم ءمينيسترى ەمين امرۋللاەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى المازبەك بەيشەناليەۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, اكادەميك ەرلان سىدىقوۆ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى يكرام ادىربەكوۆ, ازەربايجان, قىرعىزستان, وزبەكستان ەلدەرىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلەرى, رەكتورلار, عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. جيىن تىزگىنىن بەلگىلى الاشتانۋشى عالىم, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى ۇستادى.

ادەبيەت • 26 ماۋسىم, 2022

شاباندوز تاقىم قىسىپ وقيتىن جىر

ادەبيەتتە جاڭادان كەيىپكەر جاساپ, وبراز تۋدىرۋ وڭاي ەمەس. نەبىر مەن دەگەن اقىن-جازۋشىلار كەيىپ­كەرسىز كەتۋى مۇمكىن. ارينە, كەيىپكەر تۋدىرماي قويمايدى عوي اقىن-جازۋشى, الايدا بەيىمبەتتىڭ «مىر­قىمبايىنداي», جۇماتايدىڭ ء«لايلاسىنداي» ەل اراسىنا كەڭ تاراپ كەتكەندەرى كەمدە-كەم. قازاق پوەزياسىنداعى كەيىپكەرلەر اللەياسىنا جۇماتاي جاقىپ­­باەۆ قاداۋ-قاداۋ كەيىپكەرلەر اكەلدى. جاڭا وبرازدار تۋدىردى. ءلايلا مەن كەنەجيرەندى قوستى جىر بايگەسىنە. بىرەۋى ادامزات بالاسىندا, بىرەۋى جىلقى بالا­سىندا ماڭدايى جارقىراپ شىعا كەلدى دە, اقىندى ولمەستىڭ كەمەسىنە مىنگىزدى دە جىبەردى.

ادەبيەت • 20 ماۋسىم, 2022

ءبىر-اق كۇندە شاشى اعارعان كەلىن

«جەڭدىك قوي جاۋدى, ارمان نە, قۇربىم, كۇركىرەپ كۇندەي ءوتتى عوي سوعىس» (قاسىم امانجولوۆ) دەگەنمەن, جەر بەتىندەگى كەسكىلەسكەن ۇرىستىڭ قاي-قايسىسى بولسىن ادامزات بالاسىنىڭ وي-ساناسىن, ىشكى الەمىن ادام ايتسا نانعىسىز وز­گەرىستەرگە ۇشىراتادى.

قازاقستان • 15 ماۋسىم, 2022

شامشىگە قۇرمەت – ەلگە قۇرمەت

«تۇراندى ماقتامايمىن ءتىپتى تەككە, ونسىز دا تۇران ءمالىم تالاي شەتكە» (ماعجان) دەمەكشى, حالىق كوككە كوتەرگەن ەسىمدى بيلىك ودان ءارى اسقاقتاتقانى قانداي كەلىستى, قانداي جاراسىمدى! كەشەلى بەرى «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» اتانعان ءشامشى قالداياقوۆقا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى بەرىلگەنى تۋرالى حابار ەل ىشىنە جارىقتىڭ جىلدامدىعىمەن تارادى. حالىق الدەقاشان مويىنداپ, جۇرەگىنە ۇيالاتقان ەكى قازاق بولسا, سونىڭ ءبىرى – ءشامشى.

ادەبيەت • 15 ماۋسىم, 2022

جاراسقانداي جىرلاۋ قايدا؟..

ەلدىڭ ءبارى جاراسقاننىڭ ەپيگراممالارىن ايتادى. مەن ونىڭ «اق بۇلاقتارى» مەن «اقىن كەتىپ بارادى كوشەمەنەن», «پورتفەل», «اقىرعى ولەڭىن» ايتقىم كەلەدى. جۇرتتىڭ ءبارى باسىن شايقاپ تىڭدايتىن «كەنجە بالاسىن» قايدا قوياسىز؟

ونەر • 14 ماۋسىم, 2022

اجالدان قۇتقارعان ءان

«دوس-مۇقاسان» دەسە «توي جىرى», «توي جىرى» دەسە «دوس-مۇقاسان»... ارينە, اتى اڭىزعا اينالعان «دوس-مۇقاساننىڭ» كوكجيەگىن جالعىز انگە بايلاپ قويۋعا بولمايدى. قانشاما حالىق ءانى مەن ۇلت كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارمالارىن شىرقاعان ايگىلى قازاق ەسترادالىق ۆوكالدى اسپاپتار ءانسامبلىنىڭ اتىن شىعارعان اندەر جەتەدى. ولار ورىنداعان حالىق اندەرى اراسىنان «ون التى قىزدى» اتاسا دا جەتكىلىكتى شىعار. ال اۆتورلىق اندەرى دەگەندە اۋەلى «توي جىرىنا» توقتالماي كەتە المايمىز.

رۋحانيات • 13 ماۋسىم, 2022

تاپتاي بەرسەڭ, تۇك قالمايدى...

قاراقات تا بۇلدىرگەن سياقتى, شىلدە­نىڭ ىستىعىمەن تولىسىپ, دوڭگەلەنىپ, تامىزدىڭ باسىندا پىسەدى دە, سول ۋا­قىتتا تەرمەسەڭ, اعىپ تۇسەدى. بۇل­دىر­گەن ءتىپتى ەرتە, كوكتەمدە تولىسىپ, جاز­دىڭ العاشقى ىستىقتارىندا اعىپ كەتەدى. ءبىزدىڭ كورگەنىمىز قوي قاراقات, ايۋ قاراقات ەكەنى بەلگىسىز, ايتەۋىر سارىسۋ وزەنىن قيىپ, نۇراعا بەت العان تەمىرجول بويىنداعى مايدا تالداردا جىپىرلاپ وسەتىنىن بىلەمىز. ەكى اۋىلدى تويدىراتىن: وسپەندى دە, جارىقتى دا. ەكى اۋىل ەل بوپ تەرەتىن تامىزدىڭ باسىندا. وسىدان جيىر­ما جىل بۇرىن سونداي ەدى.

ونەر • 09 ماۋسىم, 2022

ۇكىلى ءۇمىت

ون مينۋت بەرەدى, نەبارى ون-اق مينۋت. سول ون مينۋتتا تۇتاس وپەرالىق شىعارمانى قويىپ شىعۋ دەگەن... نە ايتقىڭ كەلدى, كورسەتەتىن قۇبىلىستاردى قالاي جەتكىزەسىز, ءبارىن ون مينۋتقا سىيدىرىپ جىبەرە الاسىز با, جوق پا؟ سىيدىرا الماساڭىز قوش ايتىساسىز. جالپى, وپەرا رەجيسسەرى دەگەندى ءسىز ەستىگەنسىز بە؟ بۇل كادىمگى دراما, كينو رەجيسسەرى ەمەس. وپەرا ونەردەگى بارلىق جانردىڭ سينتەزى بولعاندىقتان, قازاقستاندا جالعىز, الەمدە ساۋساقپەن سانارلىق قانا ەكەن ولار.

تاريح • 07 ماۋسىم, 2022

تۇراننىڭ سوڭعى كوكجالى

كەنەسارى حان دەگەندە تاريح قانا ەمەس, قازاق ازاتتىعى مەن تۇتاستىعى, مەملەكەتتىلىگى مەن رۋحى قاتار جۇرەدى. تۇران دالاسىندا وتكەن شىڭعىس, جوشى باستاعان ۇلى حانداردىڭ سوڭى كەنەنىڭ تاعدىر-تالايى قانداي قياپاتتى بولسا, رۋح كوتەرگەن الاپاتى سونشالىقتى بولعانى وسى جولى دا ءبىر مارتە قىلاڭ بەرگەندەي.

ياندەكس.مەتريكا