دەنساۋلىق • 06 قىركۇيەك, 2024
وسكەندە ءوزى بىلە مە؟ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى ساقتاۋدى ەرتەرەك ويلاعان ءجون
قانداي ۇلت ءجۇز جەردەن دامىسا دا, جاس ۇل-قىزىمەن اشىق تالقىلاۋعا تارتىناتىن, ايتۋعا قىمسىناتىن تاقىرىپ بولادى. سونداي تاقىرىپتىڭ ءبىرى – جىنىستىق ساۋاتتىلىق. «ۇيات بولادى» دەپ جۇرگەندە ءوزى ۇيدە, قىلىعى تۇزدەگى ۇل مەن قىز البىرت جاستىقپەن ءتۇرلى قاتەلىككە ۇرىنىپ, سالدارى ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ىلەسەتىن قاسىرەتكە ۇلاسىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. وعان قوسا بىلمەگەن ۋ ىشەتىنىن ەسكەرسەك, «كورسوقىر» بولىپ وتىرا بەرۋدىڭ كەرى سالدارى ءارتۇرلى. ماسەلەن, بۇل بەدەۋلىككە باستايتىن جىنىستىق جۇقپالى اۋرۋلاردان باستاپ, بەسىكتەن بەلى شىقپاي جاتىپ تۇسىك جاساتقىزۋ, قالاماعان بالادان باس تارتۋ دەگەن سياقتى جالپىلاما جالعاسا بەرەدى. ايتۋعا وڭاي بولعانىمەن, ءاربىر وسىنداي كەلەڭسىز وقيعانىڭ استارىندا ادام تاعدىرى جاتىر.
دەنساۋلىق • 24 تامىز, 2024
بۇيرەك اۋرۋلارى بىلىنبەي اسقىنادى
ەلىمىزدە ءاربىر ونىنشى ادام سوزىلمالى بۇيرەك اۋرۋىنا شالدىققان, ال 8 مىڭعا جۋىق وتانداسىمىزدىڭ كۇنى دياليزگە قاراپ قالعان. وكىنىشتىسى, بۇل كورسەتكىش ءار ون جىل سايىن وسە تۇسەدى دەگەن بولجام دا جوق ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بۇيرەك اۋرۋلارى بالالاردى دا اينالىپ وتپەيدى.
الماتى • 08 ماۋسىم, 2024
قازىرگى تاڭدا الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇي, پاتەر ساتىپ الماي تۇرىپ بىلۋگە ءتيىس بىرقاتار ماسەلە بار. مەگاپوليستە زاڭدى بەلىنەن باسىپ سالىنعان قۇرىلىس نىساندارى بار بولعاندىقتان, بيلىك جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ساتىپ الۋعا ۇسىنىلمايتىن تۇرعىن ءۇي كەشەنى ءتىزىمىن قايتا-قايتا تولىقتىرۋعا ءماجبۇر. ال قالا قۇرىلىسىن باقىلاۋ باسقارماسى ءدال وسى كۇندەرى بۇل تىزىمدەگى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ سانى 45-كە جەتكەنىن مالىمدەپ وتىر. ياعني بۇل نىسانداردىڭ قۇرىلىس سالۋعا رۇقسات قۇجاتى تۇگەل ەمەس نەمەسە جوبادان اۋىتقىعان, ياكي باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلگەن.
الماتى • 05 ماۋسىم, 2024
جەكە كولىك قوزعالىسىن رەتتەۋدىڭ ءجونى قانداي؟
تۇرعىندارىنىڭ سانى بىرنەشە ميلليوننان اسىپ جىعىلاتىن مەگاپوليستەردە كولىكپەن ءجۇرۋ جىلدان-جىلعا قيىنداپ كەلەدى. بۇگىندە الماتىنىڭ ءاربىر ءتورتىنشى تۇرعىنىنىڭ جەكە كولىگى بار. ال ءاۆتوموبيلدىڭ سانى كوبەيگەن سايىن ۇزىن-سونار كەپتەلىس, اۆتوتۇراقتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, جانارمايدىڭ قىمباتتاۋى سياقتى ماسەلەلەر قوردالانىپ جاتىر.
دەنساۋلىق • 03 مامىر, 2024
اۋتويممۋندى دەرت: الەمدىك ەم-دوم تاجىريبەسى
قازىرگى تاڭدا رەۆماتيكالىق كەسەلدەر كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ماسەلەگە اينالىپ كەلەدى. وتكەن جىلى ەلىمىزدە ومىرتقا, بۋىن اۋرۋلارىنا دۋشار بولعان 400 مىڭنان اسا ناۋقاس تىركەلگەن, بۇل كورسەتكىش 2022 جىلعا قاراعاندا 9%-عا ارتقان. ءوز كەزەگىندە ددۇ جەر شارىنداعى بۇكىل حالىقتىڭ 4%-ى اۋتويممۋندى دەرتتەردىڭ ازابىن تارتىپ وتىرعانىن دايەكتەسە, دەمەك اتالعان كەسەل اسقىنا كەلە وسىنشاما ادامدى جاسىنا جەتپەي ارباعا تاڭىپ, ەڭبەككە جارامسىز ەتەدى دەگەن ءسوز. وكىنىشكە قاراي, جىل وتكەن سايىن رەۆماتيكالىق دەرت «جاسارىپ» كەلە جاتقاندىقتان, بۇل عىلىمي تۇرعىداعى كەشەندى قادامداردى تالاپ ەتەدى.
تۋريزم • 02 مامىر, 2024
ساياحات ورتالىعىنا اينالعان شاھار
تورتكۇل دۇنيە مازاسىز كۇي كەشىپ جاتقان كەزەڭدە وتاندىق ءتۋريزمنىڭ مەككەسى ىسپەتتى الماتى شاھارىنا كەلەتىن قوناقتاردىڭ ەندىگى لەگى قانداي بولماق؟ ساياسي احۋال مەن تابيعاتتىڭ توسىن قۇبىلىستارى ساياحات قۇرۋعا الدىن الا قامدانا جۇرەتىن جيھانكەز قاۋىمنىڭ جوسپارىن وزگەرتە مە؟ ءدال وسى ساۋال تالاي ەلدى الاڭداتىپ وتىرعانى داۋسىز.
قازاقستان • 02 مامىر, 2024
وتاندىق ساقتاندىرۋ نارىعىنداعى جي: قانداي وزگەرىس بولۋى مۇمكىن؟
قازىرگى تاڭدا وتاندىق ساقتاندىرۋشىلار جاساندى ينتەللەكتىنى (جي) بيزنەس-پروتسەستەرگە بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ وتىرعانى ايان. ال بۇل ەلىمىزدىڭ ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قانداي توڭكەرىستى وزگەرىستەر اكەلۋى مۇمكىن جانە بۇل كليەنتتەرگە قانشالىقتى ءتيىمدى, ادىلەتتى بولماق؟ جي ساقتاندىرۋ نارىعىنىڭ جۇمىسىن قانشالىقتى جەڭىلدەتەدى؟ وسى تۇستا «Freedom Insurance» اق باسقارما توراعاسى ازامات كەرىمباەۆ باق وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
قازاقستان • 02 مامىر, 2024
تشو تەڭىزدەگى ايتۋلى وقيعا – ۇەقبج جوباسىن ىسكە قوستى
سوڭعى كۇندەرى ەلىمىزدەگى ەلەۋلى وندىرىستىك جاڭالىقتىڭ ءبىرى – «تەڭىزشەۆرويل» جشس (تشو) ءبىرىنشى ولشەۋ ستانتسياسىن تومەن قىسىمعا اۋىستىرۋ ارقىلى ءتيىستى قىسىمدى كوتەرۋ جۇيەسىن (قكج) پايدالانۋعا بەرە وتىرىپ, تەڭىز مۇناي كەن ورنىندا ۇڭعىما ەرنەۋىندەگى قىسىمدى باسقارۋ (ۇەقبج) جوباسىنىڭ نىساندارىن قاۋىپسىز تۇردە ەكسپلۋاتاتسيالاۋدى باستادى.
سۇحبات • 23 ءساۋىر, 2024
ساۋدا سورەسىندە وتاندىق ءونىم تۇرۋى كەرەك
ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرجان اشىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلدىڭ تابيعي الەۋەتى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن قايتا وڭدەۋ ىسىندە ءىرى ورتالىقتاردىڭ ءبىرى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. دەگەنمەن اگرارلىق جانە ازىق-ت ۇلىك وندىرىسىنە مول قاراجات, جەتكىلىكتى تەحنولوگيا مەن رەسۋرس قاجەت. وتاندىق ازىق-ت ۇلىك سەكتورىنداعى ساۋدا-ساتتىق كولەمىنىڭ 70%-ى ءىرى جەلىلىك سۋپەرماركەتتەردە شوعىرلانعان. ال ولار نەگىزىنەن شەتەلدىك ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ساۋدالايدى.
مەديتسينا • 21 ءساۋىر, 2024
قازاقستاندا شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ ءولىم-ءجىتىمى ءۇش ەسەگە ازايدى
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن UNICEF دەرەكتەرىنە كوز جۇگىرتسەك, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەلەڭ-الاڭىندا نەوناتالدىق ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 23 پروميللە بولسا, دەمەك بۇل ءاربىر مىڭ نارەستەنىڭ بەسەۋى ءبىر ايعا دا جەتپەي شەتىنەگەن دەگەندى بىلدىرەدى. قازىر جاعداي الدەقايدا جاقسارعان, ماسەلەن 2022 جىلعى نارەستەلەردىڭ ءولىم-ءجىتىمى 5 پروميللەدەن تومەن بولعان, ياعني بۇل ەۋروپالىق وداقتاعى ەلدەردىڭ كورسەتكىشىنە وتە جۋىق جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ەڭ جاقسى كورسەتكىش.
