بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
1159 ماتەريال تابىلدى

پىكىر • 08 ماۋسىم, 2023

رۋح پەن سەنىم

مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلدىڭ اياعىندا «جاڭا ادام­­دار» اتتى جاستار قوزعالىسىنىڭ بەل­­سەندى وكىلدەرىمەن جۇزدەستى. قا­زىر­گى جاستاردىڭ قوعام ومىرىنە بەل­سەنە ارالاسىپ, ءوز ۇستانىمىنا بەرىك بو­لۋى تۋرالى ءسوز قوزعادى. سوندا پرەزيدەنت: ء«بىزدىڭ كورنەكتى اقىنىمىز ماعجان جۇماباەۆتىڭ «مەن جاستارعا سەنە­مىن» دەگەن ولەڭى بار. شىن مانىندە, مەن دە جاس­تارعا سەنەمىن. بارشاڭىزدى قولدايمىن. راسىن­دا, ءبىزدىڭ ەلىمىزگە بەلسەندى, ءبىلىمدى, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جاستار كەرەك. ەلىمىز­دىڭ بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا», دەگەن ەدى.

جادىگەر • 07 ماۋسىم, 2023

اۋعان مۇحامەد سۇلتاننىڭ كەسەنەسى

رەسەي فەدەراتسياسى ريازان وبلىسىنا قاراستى قاسىموۆ ولكەسىندە ەجەلگى تاريحىمىزدىڭ ءىزى جاتىر. سونىڭ ءبىرى – اۋعان مۇحامەد سۇلتان كەسەنەسى. بۇل تاريحي نىساندى سۇلتان دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن ءبىر جىلدان سوڭ, ياعني 1649 جىلى جارى التىن حانشا تۇرعىزعان ەكەن.

تاريح • 06 ماۋسىم, 2023

قاشقىن قالماقتىڭ لاڭى

وتكەن حح عاسىر باسىندا الەم تاريحىندا اسا كۇردەلى وزگەرىستەر ورىن الدى. سونىڭ العاشقىسى – 1905-1907 جىلدارى پاتشالىق رەسەيدە تولقۋ تۋدىرعان ءبىرىنشى توڭكەرىس بولسا, ەكىنشىسى – 1911 جىلى تسيندىك قىتاي ەلىندە ءۇش ءجۇز جىل ۇستەمدىك جۇرگىزگەن ءمانجى بيلىگى قۇلاپ, قوعامدىق-ساياسي احۋالدىڭ وزگەرۋى. وسى تۇستا جاڭادان قۇرىلعان قىتاي مەملەكەتىن ىقپالدى اسكەري گەنەرالدار, ساياساتكەرلەر جەكە-جەكە ءبولىپ الىپ بيلەۋگە كوشتى. اتاپ ايتقاندا, سىچۋان پروۆينتسياسىن ءبىر گەنەرال مەنشىكتەپ السا, تاعى ءبىر گەنەرال يۋان شيكاي پارلامەنتتى تاراتىپ, ەلدىڭ نەگىزگى بولىگىن ءوزىنىڭ باسقارۋىنا كوشىردى. ال شىڭجان ولكەسى مەن موڭعوليا ۋاقىتشا بۋفەرلىك كۇيدە بولدى.

پىكىر • 01 ماۋسىم, 2023

بىرلىك تۋرالى ءاپسانا

اتامىز قازاق «بىرلىك بار جەردە – بەرەكە بار» دەپ تەگىن ايتپاعان. سول سياقتى ويشىل-كەمەڭگەر اباي اتامىز ءوزىنىڭ التىنشى قاراسوزىندە, «بىرلىك دەگەنىمىز – مالعا (دۇنيەگە) بىرلىك ەمەس, اقىلعا بىرلىك» دەگەن كورەگەن تۇجىرىمىن ايتا وتىرىپ: «بىرلىك مالعا ساتىلسا, ناعىز انتۇرعاندىقتىڭ باسى وسى», دەيدى. ال اتاقتى بۇقار جىراۋ بابامىز, التى الاشتىڭ بالاسىن بەرەكە-بىرلىككە شاقىرىپ: «اينالا الماي ات ءولسىن, ايىرا الماي جات ءولسىن, جات بويىنان ءتۇڭىلسىن, ءبارىڭىز ءبىر ەنەدەن تۋعانداي بولىڭىز!», – دەپ تولعاسا, شىعىس حالىقتارى كوپ ايتاتىن: «بىرلىگى مىعىم ساۋىسقان – بۇعى اۋلايدى», دەگەن ءتامسىلدىڭ دە ماڭىزى زور.

تانىم • 30 مامىر, 2023

جامبى

جامبى كونە تۇرىك تىلىندە «يامبۋ», ياعني قۇيمالى التىن نەمەسە كۇمىس ۇعىمىن بىلدىرەدى. جامبى ءىرى قارا نەمەسە ۇساق مالدىڭ تۇياعى مۇسىندەس بولعاندىقتان, تايتۇياق, قويتۇياق, اتتۇياق, اسىق جامبى, بەسىك جامبى, تۇيەكوز جامبى, قويباس جامبى, ت.ب. دەپ اتالعان.

رۋحانيات • 23 مامىر, 2023

بوتا قايىرعان جورعا

اتام قازاقتىڭ اۋىزەكى سوزىندە «جۇيرىك باپتاپ, شايقالتىپ جورعا مىنگەن» دەگەن تەڭەۋ بار. مۇنداعى «جورعا» ۇعىمى جىلقىنىڭ قوزعالىسىن بىلدىرەتىن ءجۇرىس ءتۇرى.

جادىگەر • 22 مامىر, 2023

قايىپ حاننىڭ حاتى

استانا قالاسىنداعى يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەني ورتالىعى وتكەن جىلدارى ەلوردا تورىندە «وسمانلى مەملەكەتى مەن ورتا ازيا حاندىقتارى قارىم-قاتىناس قۇجاتتارى» اتتى كورمە ۇيىمداستىردى. وسىندا 1703 جىلدان 1730 جىلعا دەيىن وسمانلى يمپەرياسىنا بيلىك جۇرگىزگەن ءىىى احمەت سۇلتانعا جولدانعان قازاق حانى قايىپتىڭ حاتتارى قويىلدى.

پىكىر • 21 مامىر, 2023

شىنايىلىعى جوق شاڭىراق

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۋىردا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق دامۋ ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەي­تىلگەن كەڭەستە كۇردەلەنگەن ەكونوميكا­لىق سالالارعا توقتالا وتىرىپ, بۇگىنگى قوعامداعى وتباسى تاربيەسىنە قاتىستى مىناداي وي ايتتى:

تاريح • 11 مامىر, 2023

قازاق ورداسىنداعى حان سايلاۋ ءداستۇرى

قازاق قوعامىنىڭ بەرىك ۇستىن­دارىنىڭ ءبىرى – حان سايلاۋ ءداستۇرى. بيلىك الماسۋدىڭ مۇن­داي وزگەشە ۇلگىسى ەركىندىگى مول كوشپەلى اسكەري جاۋىنگەرلىك ورتادا ايرىقشا ۇتىمدى بولىپ شىعادى, اعايىننىڭ تاتۋلىعىن, ەلدىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتەدى, ولگەن ءامىرشىنىڭ ارتىندا قالعان بالالاردىڭ نەمەسە كولدەنەڭ ۇمىت­كەرلەردىڭ ءوزارا قىرقىسىنا جول بەرمەيدى. ەڭ باستىسى, ۇلىس بيلىگى بارلىق ۋاقىتتا دا كامە­لەتتەن وزعان, ءبىرشاما تاجىريبە جيناقتاعان, بەدەلدى, جاۋىنگەر ادامنىڭ قولىندا بولادى.

رۋحانيات • 11 مامىر, 2023

«اق شوم» اينالىمى

رەسەي ساۋداسى كەلمەي تۇرعاندا شىعىستا قىتايدان, تۇستىكتە بۇحار ولكەسىنەن كەلەتىن كەرۋەندەر حالىقتىڭ سۇرانىسىن قانا­عاتتاندىرىپ تۇرعان. ءارى كۇزدە سولتۇستىكتەگى قازاق مالشىلارى ءوزىنىڭ ءجۇن-جۇرقاسىن تۇيەگە قومداپ, وڭتۇستىككە اتتاناتىن. ءار ۇيدەن, اۋىلدان بەلگىلى ازاماتتار ەرە شىعادى. وسى كەرۋەندى حالىق اراسىندا «اق شوم» دەپ اتاعان.

ياندەكس.مەتريكا