زاڭ تالاپتارى حالىققا جەتكەندە ۇتىمدى

جەر ساتۋ ماسەلەسىنە توقتالماس بۇرىن, سالانىڭ بۇگىنگى تاڭداعى كەيبىر وزەكتى ماسەلەلەرى تۋرالى ايتۋعا تۋرا كەلەدى. اۋىل شارۋا­شىلىعى سەكتورى ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالاسى بولىپ سانالادى. حالىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدە ونىڭ بالاماسى جوق سالا ەكەنى ايقىن. سوندىقتان دا ونىڭ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەر حالىققا بارىنشا ەتەنە. كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن نارىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتا­ماسىز ەتۋ – دامۋدىڭ جوعارى كور­سەتكىشىن ايقىندايتىن ما­ڭىزدى فاكتور. قازاقستاندىق اگرارلىق سالانىڭ باستى ءمىن­دەتى دە حالىققا جوعارى ساپالى ازىق-ت ۇلىك ءونىم­دەرىن جەت­كىزۋ. سونىمەن بىرگە, سەك­تور­دىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارت­تىرىپ, جۇمىسپەن قامتۋدى ۇل­عايتۋ جانە وسىنىڭ ارقاسىندا حالى­قتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سالا قىز­­مەتكەرلەرىنىڭ الدىنا قويىپ وتىر­عان ماڭىزدى مىندەتى. بۇگىنگى تاڭدا سالا باس­شى­لى­عىنىڭ جانە ولاردىڭ قىز­مەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتەتىن پارلامەنت دەپۋتاتتارى­نىڭ الدىندا سەكتوردىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان سەبەپ­تەردى ايقىنداپ, ولاردى ەڭ­سەرۋ جولىندا ۇلكەن ەڭبەك ەتۋ مىندەتى تۇر. مەنىڭشە, قازىر اگروونەركاسىپتىك سالانى دامىتۋدا ءبىرىنشى كەزەكتە قولعا الىنۋ­عا ءتيىستى ءتورت ءتۇرلى فاكتور بار. ءبىرىن­شىدەن, زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك بازانى جەتىلدىرۋىمىز كەرەك. بۇل باعىتتا اۋىل شارۋا­شى­لىعى نارىعىنداعى بارلىق قاتىسۋ­شىلاردىڭ مىندەتتەرى مەن قۇقىق­تارى بارىنشا ايقىندالۋى ءتيىس. سونىڭ ىشىندە بۇگىنگى كۇن تارتىبىندە تۇرعان جەرگە قاتىستى ماسەلەگە توقتالا كەتەيىن. ءبىز­دىڭ زاڭنامالارىمىزدا جەردىڭ شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايتىندىعى ناقتىلانعان. ەندى وسى تالاپتى بارىنشا نىقتاپ, قازىرگى نورماتيۆتەردى ءتۇرلى قيتۇرقى جولدارمەن اينالىپ وتكىسى كەلەتىندەرگە توسقاۋىل قويۋدى قۇقىقتىق تاسىلدەرمەن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. وسى ماسەلەنىڭ توڭىرەگىندە قازاقستانداعى تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى شايقالتقىسى كەلەتىندەردىڭ دە جولىن كەسىپ, حالىققا زاڭ تالاپتارىنىڭ نەگىزىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى جۇمىستار اتقارۋ مىندەتى ءبارىمىزدىڭ الدىمىزدا تۇر. ەكىنشىدەن, اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىن قارجىلىق قولداۋ ماسەلەسىن تۇراقتى ارناعا ءتۇسىرۋ قاجەت. بۇل ماسەلە سالانى دامىتۋ­دىڭ كۇرەتامىرى ەكەن­دىگىن تەگىس ۇعۋىمىز كەرەك. مەم­لەكەتتىڭ جىل سايىن ءبولىپ جاتقان سۋبسيديالارى ءتيىمدى پايدالانىلىپ جاتىر دەۋگە اۋىز بارمايدى. ونىڭ ءار­بىر اۋىل شارۋاشىلىعى سۋبەكتى­سىنە شاققانداعى كولەمى ءبىزدىڭ ەاەو-داعى ارىپتەستەرىمىزدىكى­نەن از ەكەندىگىمەن قوسا, راتسيونال­دى پايدالانىلمايتىنىن تاعى دا ۇلكەن قىنجىلىسپەن اتاپ كورسەتۋگە ءتيىسپىن. سوندىقتان وسى شارۋانى رەفورمالايتىن ۋاقىت جەتتى. ۇشىنشىدەن, اشىلعان عىلىمي جاڭالىقتاردى ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك. باسقاسىن ايتپاعاندا, بۇل ماسەلەدە وسى ۋاقىتقا دەيىن وتاندىق تۇقىمعا بايلانىستى ناقتى عىلىمي تۇجىرىمدار جوق. ءتورتىنشى فاكتور – بارلىق اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىن بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ. مىنە, وسى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ايقىن باعىت بەل­گى­لەنىپ, ءتيىمدى جۇمىستار ءجۇر­گىزىلسە, اۋىل شارۋاشىلىعى سەك­تورىن ايماقتاعى وزىق سالاعا اينال­دىرۋعا تولىق مۇمكىندىگىمىز بار.  جەڭىس نۇرعاليەۆ, پارلامەنت سەناتى اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق  اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى