جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى

جەتىستىكتەر مەن قيىنشىلىقتار قاراعاندى قالاسىنداعى ب.بەيسەنوۆ اتىنداعى زاڭ اكادەمياسىندا «جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى: «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا قالىپتاسۋى مەن قىزمەتىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل  وتىرىسى ءوتتى. جيىنعا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعى, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قۇقىقتىق كەڭەس وكىلدەرى قاتىستى. جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى سىندى جاڭا قۇرىلىمنىڭ اياق الىسىن تالقىلاعان جيىندى ماجىلىستەگى زاڭ شىعارۋ جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما جونىندەگى كوميتەتتىڭ ءتور­اعاسى, «نۇر وتان» پارتياسى جانىنداعى قۇقىقتىق كەڭەستىڭ توراعاسى نۇرلان ءاب­دىروۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ماجىلىسمەن 2016 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىندا قابىلدانعان «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭنىڭ بەس ينس­تيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا باعىتتالعانىن جانە دە وسى زاڭعا سايكەس, تۇرعىندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ەسەپ بەرەتىن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا قۇقىق قور­عاۋ سالاسىنداعى جاڭا قۇ­رى­لىمنىڭ الدىنداعى ءمىن­دەتتەرى ناقتىلانعان. ول – قوعامدىق ءتارتىپتى نىعايتۋ جانە قىلمىستىڭ الدىن الۋ, سونىمەن قاتار, تۇرعىنداردىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارىنا دەگەن سەنىم دەڭگەيىن كوتەرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىسىنداعى اشىقتىقتى قام­تاماسىز ەتۋ. «البەتتە, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى قوعامدىق جاڭا ينستيتۋت بولعاندىقتان, ول جۇمىس ىستەي باستاعاننان بەرگى ۋاقىتتا ءبىرشاما سۇراقتاردىڭ تۋىنداعانى راس. ءدال قازىرگى كەزەڭدە جاڭا قۇرىلىم جۇمى­سىنىڭ بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرىنە تالداۋ جاساۋعا بولادى», – دەدى ن.ءابدىروۆ. ءوز كەزەگىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ قازىرگى تاڭدا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا قاجەتتى دەگەن بارلىق زاڭنامالىق جانە پراكتيكالىق شارالاردىڭ قابىلدانعانىن تىلگە تيەك ەتتى. اسىرەسە, مينيستر جاڭا قۇرىلىمنىڭ جەر­گىلىكتى اكىمدىكتەرمەن جانە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باس­­­قا دا قىزمەتتەرىمەن قا­رىم-قاتىناسىن رەتتەيتىن مەحانيزمنىڭ ازىرلەنىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىنا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ كەنشىلەر استاناسىنا ماڭىزدى شارۋامەن ارنايى كەلگەن ءمار­تەبەلى مەيماندارعا العىس سەزىمىن جەتكىزگەن سوڭ, جاڭا قۇرىلىمنىڭ ايماقتاعى تىنىس-تىرلىگى تۋرالى ءوڭىر باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسىلبەك دۇيسەباەۆ اڭگىمەلەپ بەردى. «بۇگىنگى كۇنى قاراعاندى وبلىسىندا الەۋمەتتىك-ساياسي جاع­داي تۇراقتى ساقتالۋدا. بۇل جەردە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ەڭبەگى بار ەكەندىگى ءسوزسىز», – دەگەن ول اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان ىشكى ىستەر ورگاندارىنا كورسەتىلىپ جاتقان قامقورلىق تۋراسىن ءسوز ەتتى. قازىرگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىندا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ قۇرامىندا 2702 قىزمەتكەر بار. 2016 جىلى ىشكى ىستەر ورگاندارىن ۇستاپ تۇرۋعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 10 ملرد. 203 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى بولىنسە, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنە وسى سومانىڭ 1 ملرد. 738 ملن. تەڭگەسى قاراستىرىلعان. قارجىلاندىرۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلمەك. مىسالى, وسى اپتادا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنە اۆتوكولىكتەر الۋ ءۇشىن بيۋدجەت­تەن 100 ملن. تەڭگە ءبولۋ جوس­پار­لانعان. «وڭىردە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن ىشكى ىستەر ورگاندارى اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلعان. قاراعاندى وبلىسىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى بو­يىنشا قالالار مەن اۋداندار اكىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تۇراقتى تۇردە ءما­جى­لىستەر ءوتىپ تۇرادى», – دەدى ا.دۇيسەباەۆ. دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز العان ىشكى ىستەر مينيسترلىگى اكىمشىلىك پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى يگور لەپەحا رەفورما بارىسىندا بىرقاتار ماسەلەلەردىڭ تۋىنداعانىنا توقتالدى. ماسە­لەن, بۇگىنگى كۇندە پوليتسەيلەر وتباسىنىڭ شىرقىن بۇزاتىن جانجالقويلار ءىسىن كوبىنە جازا­لاۋعا دەيىن جەتكىزە الماي وتىر ەكەن. بۇرىن مۇنداي بەرەكەسىز جاندار بىرنەشە كۇنگە اكىمشىلىك قاماۋعا الىناتىن. ال قازىر دەنساۋلىققا جەڭىل زاقىم كەلتىرگەندەرگە 200 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. «ياعني, جاعداي بىلايشا قالىپتاسادى: كۇيەۋى ايەلىن سابايدى, ايەل پوليتسيا شاقىرادى, ءبىز بۇل ماتەريالدى سوتقا جىبەرەمىز, سودان كەيىن بارىپ الگى ەركەككە 400 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. ال مۇنى ەستىگەندە ايەل بىردەن كۇيەۋىمەن تاتۋلاسادى دا, بۇدان كەيىن پوليتسياعا حابارلاعاندى مۇلدەم قويادى. ءسويتىپ, ءبىز پروب­لەمانى وتباسىنا قايتا قۋىپ تىعىپ, بۇل جاعداي كىسى ولىمىنە دەيىن اپاراتىن اۋىر زارداپتارمەن اياقتالعانشا توسىپ وتىرامىز»,  – دەدى ي.لەپەحا. سونداي-اق, دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن كەلگەن ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى دە ءوز وبلىستارىنداعى جاعداي تۋرالى باياندادى. اتاپ ايتقاندا, اقمولا وبلىسىنان ج.وماروۆ, قاراعاندى وبلىسىنان ج.جا­قاەۆ, پاۆلودار وبلىسىنان يۋ.كولەسنيكوۆ, استانادان ب.ما­لىباەۆ جانە الماتى قالاسىنان ج.بايكەنوۆ جۇمىسىن ەندى باستاعان جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىندەگى ماسەلەلەر تۋراسىندا وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىن قورىتىندىلاعان ءماجىلىس دەپۋتاتى ن.ءابدىروۆ بۇگىنگى كۇندە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ الدىندا تۇرعان ەڭ باستى مىندەت – قىلمىستىڭ الدىن الۋ ەكەندىگىنە باسا نازار اۋداردى. «تۇرمەگە توعىتا بەرۋ – تىعىرىقتان الىپ شىعاتىن جول ەمەس. ءبىزدىڭ باعىت – قىلمىستى بولدىرماۋدىڭ جان-جاقتى امالدارىن قاراستىرۋ», – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ن.ءابدىروۆ. كوشپەلى جيىن اياسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قاراعاندى جانە تەمىرتاۋ قالالارىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ نىساندارىمەن تانىستى. پولي­تسيا قىزمەتكەرلەرىمەن جانە دە تۇر­عىندارمەن اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرگە قۇ­لاق اسىپ, كوپتەگەن جايتتارعا قانىقتى. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى