ءبىلىم ساپاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى
داريا قوجامجاروۆا,
تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى,
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
ۇلت جوسپارىنىڭ 76, 77, 78, 79-قادامدارىندا ءبىلىم سالاسىن جاڭعىرتاتىن ناقتى مىندەتتەر بەلگىلەنگەن. سونىڭ ءبىرى – جوعارى سىنىپتار مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا اعىلشىن تىلىندە وقىتۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋ ماسەلەسى. 79-قادامدا كوزدەلگەن ماقسات قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟ الدىمەن وسىعان توقتالساق. ەلىمىزدەگى وقۋ ورىندارىندا جاراتىلىستانۋ باعىتىنداعى وقىتىلاتىن ماماندىقتار بويىنشا عىلىمي كىتاپتار از. كوپشىلىگى اۋدارما. ەگەر جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اعىلشىن تىلىندە وقىتىلاتىن بولسا, تەوريالىق ءبىلىم بەرۋ تۇرعىسىندا جەڭىلدىك بولار ەدى. ال بۇل قاجەتتىلىك بىزدەن نەنى تالاپ ەتەدى؟ ارينە, دايارلاناتىن كادرلاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىن.
بۇل مىندەتتى ورىنداۋدا باستى جاۋاپكەرشىلىك پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارىنا ارتىلاتىنى بەلگىلى. تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى – پەداگوگ كادرلار دايىندايتىن ىرگەلى وقۋ ورنى. ىرگەتاسىنىڭ قالانعانىنا جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتكەن وقۋ ورداسىندا كۇنى بۇگىنگە دەيىن مىڭداعان مامان دايارلاندى. كاسىبي شەبەرلىگى جوعارى ۇستازعا سۇرانىستىڭ دا جوعارى بولاتىنى ءمالىم. سوندىقتان, ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – ساپالى مامان دايارلاۋ.
ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ – بۇگىنگى زامان تالابى, باسەكەگە قابىلەتتى ەلدەر قاتارىنا اپارار باستى باسپالداقتاردىڭ ءبىرى. وسى ارقىلى قۇزىرەتتى ءھام زاماناۋي تۇلعانى قالىپتاستىرا الامىز. قازاق ءتىلى – وتانىمىزدىڭ ءتىلى, مەملەكەتتىك ءتىلىمىز, ءبىزدىڭ پاتريوتتىعىمىزدىڭ بەلگىسى بولسا, ال اعىلشىن جانە ورىس تىلدەرىن ۇيرەتۋدەگى ماقسات – XXI عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جاستاردىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىسقا ساي بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وسى تالاپتى ورىنداۋ ءۇشىن تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى 2015-2020 جىلدارعا ارنالعان ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ جول كارتاسى بويىنشا ءۇش جاقتى مەموراندۋمعا قول قويدى. ءۇش جاقتى كەلىسىم ينستيتۋت پەن جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى باسقارماسىنىڭ اراسىندا جاسالدى.
الداعى ۋاقىتتا اتالعان مەموراندۋم اياسىندا ءۇش ءتىلدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن ءتۇسىندىرۋ شەڭبەرىندە ءىس-شارالار وتكىزۋ, جاستارعا مەملەكەتتىك باعدارلامالار, قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك باعىتتار بويىنشا كەڭەس بەرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ, پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرگە قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىنىڭ دەڭگەيلىك كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق, جاسالعان كەلىسىمنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىندا تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعى وقىتۋشىلارىنىڭ ساپالىق قۇرامىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىن تارتۋ, جەرگىلىكتى باسپا جانە ەلەكتروندى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتىن ءتۇسىندىرۋ سەكىلدى ناقتى جۇمىستار بار.
اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ تەك قاجەتتىلىك دەپ ءتۇسىنۋ – قاتە ۇعىم. بۇل الدىمەن ءبىلىم ساپاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىن ماڭىزدى قادام بولماق. سوندىقتان, 2016 جىلدان باستاپ مەكتەپتەردە جەكەلەگەن پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ قولعا الىنباقشى. جالپى, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم كورسەتكىشىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىندىكتەن, بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستار «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالى جانىنداعى «ءبىلىم جانە عىلىم» ساراپشى توبىنىڭ باقىلاۋىندا بولادى.
ۇلت جوسپارى – الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن رەفورما, مەملەكەتتى ودان ءارى دامىتىپ, تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن بەكىتە تۇسەتىن ناقتى قادامدار ەكەنى داۋسىز. ول – الەمدەگى بۇگىنگى تۇراقسىزدىق جاعدايىندا حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قۇجات. «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارى ۇلتتىڭ ەرىك-ءجىگەرىن ۇشتاپ, زاماننىڭ جاڭا تالاپتارىن قابىلداي وتىرىپ, العا ۇمتىلۋعا جەتەلەيدى. ورتاق جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ, ۇلى ىستەرگە باستايدى. سوندىقتان دا, بولاشاعىمىزدى باعدارلاپ, كەمەل كەلەشەگىمىزدىڭ كوكجيەگىن ايقىندايتىن ىلكىمدى ىسكە ارقايسىمىز جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ءوز ۇلەسىمىزدى قوسا بەرەيىك.
جامبىل وبلىسى
«مەن بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ءۇش ءتىل ءبىلۋىن قولدايمىن. مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتتىق ءتىلى,
ال ورىس ءتىلىن ءبىلۋ ۇلى بايلىق. اعىلشىن ءتىلى ىلگەرىلەۋشىلىك پەن تەحنولوگيالاردىڭ ءتىلى بولعاندىقتان ءبىز ونى ۇيرەنۋگە ءتيىسپىز».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ
اعىلشىن ءتىلىن قايتكەندە ءتيىمدى ۇيرەتەمىز
قازىرگى كەزەڭدە ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, ادىستەمەلىك نەگىزىن وزگەرتۋ زامان تالابىنا سايكەس تۋىنداپ وتىرعان قاجەتتىلىك. ويتكەنى, مەكتەپتىڭ ءار كۇنى كوپتەگەن عىلىمي جاڭالىقتارعا, تەرەڭ الەۋمەتتىك وزگەرىستەرگە تولى. بۇرىن وقۋ ۇردىسىندە مۇعالىم باستى ءرول اتقارعان بولسا, قازىر وقۋشىنىڭ بەلسەندىلىك كورسەتەتىن كەزى تۋدى. ساباق مۇعالىمنىڭ ەمەس, وقۋشىنىڭ ءىس-ارەكەتىمەن باعالانادى. قازىرگى زاماندا نەنى وقىتۋ ەمەس, قالاي وقىتۋ ماڭىزدىراق بولىپ وتىر. ساباق بارىسىندا وقۋشىنىڭ ىزدەنۋى مەن زەرتتەۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قولدانىلاتىن تەحنولوگيالار بارشىلىق. سولاردىڭ ءبىرى سىن تۇرعىسىنان ويلاۋ تەحنولوگياسى. اعىلشىن ءتىلى ساباقتارىندا بۇل تەحنولوگيانى پايدالانۋ وتە ءتيىمدى بولىپ وتىر. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىمەن كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بىرلەسىپ جاساعان باعدارلاماسى بويىنشا 3 ايلىق كۋرستان ءوتىپ جاڭا ءادىس-ءتاسىلى نەگىزىندە ءبىلىم الدىم. وسى كەزەڭدە جەتى مودۋل اياسىندا ءبىلىم الىپ, ۇيرەنگەنىمدى ءوز تاجىريبەمدە بايقاپ كوردىم. مەكتەپتە وقىتۋعا وزگەرىس ەنگىزۋ بارىسىندا وسى يدەيالاردىڭ تيىمدىلىگىن بايقادىم. مەن ساباق بەرۋدە جەتى ءمودۋلدى قولدانا وتىرىپ, تەرەڭ تۇسىنۋگە تىرىستىم. وسى جاڭا ءادىس-تاسىلدەردى قولدانا وتىرىپ وتكىزگەن ساباقتارىم وزگەشە بولدى. سەبەبى, تاپسىرمالار ساباق بارىسىندا وقۋشىلاردى سىني تۇرعىدان ويلاۋعا ۇيرەتۋ, ءبىلىم بەرۋدە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيانى پايدالانا وتىرىپ ساباق جۇرگىزۋ, تالانتتى جانە دارىندى بالالاردىڭ قابىلەتتەرىن اشۋ, وقۋشىلاردىڭ باسقارۋ جانە كوشباسشىلىق قابىلەتتەرىن جەتىلدىرۋ, وقۋ مەن وقىتۋداعى جاڭا تاسىلدەردى قولدانۋ, سىني تۇرعىسىنان ويلاۋعا ۇيرەتۋ بويىنشا ۇيىمداستىرىلدى. ساباق ۇنەمى توپ ەرەجەسىن ەسكە تۇسىرۋمەن باستالىپ وتىردى. وقۋشىلاردىڭ توپتىق جۇمىسقا تولىق تارتىلۋىن باقىلاپ وتىردىم. جاڭا ءادىس-تاسىلدەردى قولدانا وتىرىپ, وقۋشىعا باعىتتالعان تاۋەلسىز وقۋعا تاۋەكەل ەتۋ وقىتۋعا ءبىراز وزگەرىس ەنگىزدى. جالپى, سىني تۇرعىدان ويلاۋ تەحنولوگياسىن اعىلشىن ءتىلى ساباقتارىندا قولدانۋ وتە ءتيىمدى بولىپ تابىلادى. ساباق بارىسىندا وقۋشىنىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارىلايدى, توپتىق جۇمىس كەزىندە ساباققا قاتىسپايتىن وقۋشى بولمايدى. وقۋشىلار ءوز بەتىنشە جۇمىس جۇرگىزۋگە ۇيرەنەدى. سىني ويلاۋدىڭ ەڭ باستى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى – وقۋشىنىڭ ءوز بەتىمەن جۇمىس ىستەي الۋ قابىلەتى. وقۋشىلار ەركىن تۇردە ويلارىن ورتاعا سالادى. مۇعالىم وقۋشىعا ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, وقۋشىنى ىزدەنىسكە, سىني ويلاۋعا, زەرتتەۋگە, ءوز بەتىنشە ءبىلىم الۋعا تارتىپ, تۇلعا تاربيەلەۋ كەرەك. قىمبات ماجىكەەۆا, داۋقارا ورتا مەكتەبىنىڭ اعىلشىن ءتىلى ءپانى مۇعالىمى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
