جاڭاشىلدىق جەمىستەرى
بۇگىنگى كۇن تالابى
كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – وقۋشىلاردى ءبىلىمدى, تاربيەلى, دارىندى, جان-جاقتى, كوپتىلدى تۇلعا رەتىندە قالىپتاستىرا وتىرىپ, ولارعا وزدەرىنىڭ ءبىلىمىن ءارى قاراي قازاقستاننان سىرت ەلدەردە, ماسەلەن, رەسەي, ەۋروپا, امەريكا مەن ازيانىڭ الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا جالعاستىرۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ. بۇل ءوز الدىنا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ, عىلىم سالالارىنىڭ دامۋى مەن ىلگەرى باسۋىنا الىپ كەلۋى ءتيىس. وسى رەتتە مەكتەپ-گيمنازيا دامۋ باعدارلاماسىن قابىلداپ, ءوزىنىڭ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن, ءۇش تىلدە ەركىن قارىم-قاتىناس جاساي الاتىن, ءوز بەتىمەن ىزدەنە الاتىن, زەرتتەۋ ارقىلى وقيتىن, جان-جاقتى, كوپتىلدى تۇلعا تاربيەلەۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى مىندەت ەتىپ قويدى. قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاراتىلىستانۋ تسيكلىنىڭ پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتاتىن مامانداردى دايارلاۋ قولعا الىنۋدا. دەگەنمەن, ءالى دە اعىلشىن تىلىندە ساباق بەرەتىن مامانداردىڭ تاپشىلىعى ۇلكەن قيىندىق تۋعىزادى, ءۇشتىلدى مەكتەپتەر ەكسپەريمەنت رەتىندە اشىلعان كەزدەن بەرى بۇل سالادا شەتەلدىك ۆولونتەرلەر مەن ماماندار ۇزاق ۋاقىتقا تۇراقتاماعانى بەلگىلى. مەكتەپتەردە كوبىنەسە اعىلشىن ءتىلىن وزدىگىنەن وقىعان ءپان مۇعالىمدەرى نەمەسە اعىلشىن ءتىلى ءپانى مۇعالىمدەرى جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا تسيكلىنىڭ پاندەرىنەن ساباق بەرۋدە. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ مەكتەپ-گيمنازيامىزدىڭ اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن تۇلەكتەرى حالىقارالىق ۇلگىدەگى سەرتيفيكاتتار يەلەنىپ, قىتاي, مالايزيا, ۇلىبريتانيا, چەحيا, تۇركيا, اقش, شۆەتسيا مەملەكەتتەرىنىڭ كوللەدجدەرى مەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە تەگىن ءبىلىم الۋدا. وعان قوسا, ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارلى تىلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا بىرقاتار ۇزدىك وقۋشىلارىمىز مەملەكەتتىك گرانت نەگىزىندە شەت ءتىلى, شىعىستانۋ, فيلولوگيا, حالىقارالىق قۇقىق ماماندىقتارىنا دايارلاۋدا. وقۋشىلارىمىز تىلدىك قابىلەتتەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جىلدا ءۇندىستان ۇلىبريتانيا, پولشا مەملەكەتتەرىنە بارىپ, تىلدىك كۋرستار مەن كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ وتىرادى. ءۇشتىلدى سىنىپتاردا ساباق بەرەتىن قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى, سونىمەن قاتار, ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ مۇعالىمدەرى دە وتە تاجىريبەلى ۇستازدار. اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرى دە جەتەرلىك. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «مەن بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ءۇش ءتىل ءبىلۋىن قولدايمىن. مەملەكەتتىك ءتىل –مەملەكەتتى قۇرۋشى ۇلتتىڭ ءتىلى, ال ورىس ءتىلىن ءبىلۋ – ۇلى بايلىق. اعىلشىن ءتىلى ىلگەرىلەۋشىلىك پەن تەحنولوگيالاردىڭ ءتىلى بولعاندىقتان ءبىز ونى ۇيرەنۋگە ءتيىسپىز» دەدى. ياعني, ەلباسى كەلەشەك زاماننىڭ كىلتى كوپ ءتىل ءبىلۋ مەن كەرەكتى ماماندىققا ەركىن قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىندە ەكەندىگىن بولجاپ وتىر. باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ يندۋستريا, عىلىم سالالارىن دامىتۋعا بار كۇشىمىزدى سالۋىمىز قاجەت. بۇل ورايدا, جاس ۇرپاقتىڭ اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرىپ, مەكتەپ قابىرعاسىنان-اق الەمدىك عىلىم-ءبىلىمنىڭ ءتىلىن ءىس جۇزىندە قولدانا الاتىنداي دايار مامان بولىپ شىعۋى ۇلكەن جەتىستىك. سول سەبەپتى, ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان ءىس-شارالار وتە ماڭىزدى دەپ سانايمىن, جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا ءوز جالعاسىن تابادى دەگەن ۇمىتتەمىز. اسەم قاشقىنبەكوۆا, م.ماقاتاەۆ اتىنداعى №140 مەكتەپ-گيمنازيا ديرەكتورىنىڭ بەيىندى وقىتۋ جونىندەگى ورىنباسارى الماتىۇزدىكسىز ۇيرەنۋ
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءۇش تۇعىرلى ءتىلدى دامىتۋ باعدارلاماسىن ەنگىزۋ جونىندە تاپسىرما جۇكتەگەنى بەلگىلى. بۇل جوبا سوڭعى جىلدارى شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە دە كەڭىنەن جۇزەگە اسىرىلا باستادى. ستۋدەنتتەر ىلكىدە ەكى تىلدە (قازاق جانە ورىس) وقىتىلىپ كەلسە, سوڭعى جىلدارى اعىلشىن ءتىلى قوسىلىپ, ءۇش تىلدە وقىتۋ جۇيەسى قالىپتاسۋدا. بۇل – ماماندارىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن وتە قاجەت باعدارلاما. بۇگىندە ءۇش تۇعىرلى تىلگە نەگىز بولعان تىلدەردى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك مول. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە 2015-2016 وقۋ جىلىندا اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ ءۇشىن ارنايى توپ قۇرىلدى. العاشقى كەزەڭدە ستۋدەنتتەر تەستىلەۋدەن وتكىزىلىپ, سونىڭ نەگىزىندە ستۋدەنتتەر ىرىكتەلدى. ياعني, تاڭداۋلى پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ ماقساتىندا فيزيكا نەمەسە حيميا سىندى جەكەلەگەن پاندەر اعىلشىن تىلىندە وقىتىلا باستادى. وسىلايشا, ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا كوپتىلدى توپ قۇرىلدى. اتالعان توپقا ءدارىس وتكىزەتىن وقىتۋشىلار قۇرامى اعىلشىن تىلىنەن اكادەميالىق ەمتيحان تاپسىرىپ, ارنايى سەرتيفيكاتقا يە بولدى. ياعني, ولار IELTS نەمەسە TOEFL دەڭگەيىندە اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرگەن ماماندار. بۇل دۇرىس تاڭدالعان ادىستەمە جۇيەسى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, اعىلشىن ءتىلىن جاقسى مەڭگەرگەن مامان جاس ورەندەردىڭ ساناسىنا قاجەتتى ءبىلىم-بىلىگىن قۇيا الادى. اتالعان توپتا شەت مەملەكەتتەردە ماگيسترلىك ءبىلىم العان وقىتۋشىلار دا بار. سونداي-اق, جوعارى وقۋ ورنىندا سەمينارلار تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلادى. بۇل جيىنداردا وقىتۋشىلارىمىز اعىلشىن تىلىندە ساباقتى ۇيىمداستىرۋ, جاس تالىمگەرلەر ءۇشىن قىزىقتى ەتىپ وتكىزۋ جولدارى سياقتى سۇراقتارعا جاۋاپ تاۋىپ, ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسادى. ساباق ۇستىندە تۋاتىن ماسەلەلەردى انىقتاۋدى, ونى شەشۋ جولدارىن تابۋدى اقىلداسادى. سونىمەن بىرگە, پەداگوگيكالىق تۇرعىداعى يدەيالارى مەن جوبالارىن ورتاعا سالىپ, جەتىستىكتەرىمەن بولىسەدى. اعىلشىن تىلىندە وقىتىلاتىن ءپاندى تۇسىنىكتى ءارى ۇعىنىقتى ەتىپ جەتكىزە ءبىلۋ دە ونەر. ارينە, ءححى عاسىر – جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ عاسىرى. بارلىق ساباق ۇدەرىستەرىن تەحنولوگيالاردىڭ قاتىسۋىنسىز ەلەستەتۋ قيىن. سوندىقتان, ءتىلدى وقىتۋدا ءبىرىنشى كەزەكتە زاماناۋي قۇرال-جابدىقتاردىڭ پايدالانىلاتىندىعىن ايتۋىمىز كەرەك. ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان ينتەراكتيۆتى تاقتا, ينتەرنەتكە قوسىلعان كومپيۋتەر, دارىستەردى تىكەلەي تىڭداۋعا ارنالعان ارنايى الىپ مونيتور سياقتى قاجەتتىلىكتەردىڭ بارلىعى بەرىلگەن. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى قىزمەتىن اتقارعان شارىپبەك امىربەكتىڭ قولداۋىمەن ءۇش تىلدە وقىتۋ باعدارلاماسى تەحنيكالىق تۇرعىدان تولىق قامتاماسىز ەتىلدى. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنا جۋىردا كەلگەن مەيىر ەسكەندىروۆ تە بۇل باعدارلاماعا زور كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءبىزدىڭ اۋدارما تەورياسى مەن پراكتيكاسى كافەدراسىنىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى – اقش-تىڭ كانزاس ۋنيۆەرسيتەتى. اتالعان ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ونلاين جۇيەسى ارقىلى ءبىزدىڭ دارىسحانامىزعا شىعىپ, ستۋدەنتتەرمەن تىكەلەي سۇحبات جۇرگىزە الادى. ستۋدەنتتەرىمىز بەلگىلى تاقىرىپتاردى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە تالقىلايدى. وسىلايشا, ونلاين-ساباق ارقىلى وقىتۋشىلار عانا ەمەس, ستۋدەنتتەردىڭ دە تىلدىك بىلىكتىلىگى ارتادى. سونداي-اق, ونلاين-سەمينارلارعا قاتىسۋدى جولعا قويدىق. ماسەلەن, اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ وقىتۋشىسىن دايارلاۋعا باعىتتالعان «kursera» اتتى ارنايى باعدارلاما بار. بۇل دا وقىتۋشى دەڭگەيىن كوتەرەدى. مەن بۇل كۋرستىڭ ءۇش ساتىسىنان ءوتتىم. جەلتوقسان ايىنان بەرى بەس اي مەرزىم ىشىندە اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاشىقتىقتان وقىتۋ جۇيەسى بويىنشا ءبىلىمىمدى جەتىلدىرىپ كەلەمىن. جانە اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتەن العان ءبىلىمىمدى باسقا دا ارىپتەستەرمەن ءبولىسىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسۋگە بولادى. قاشىقتىقتان وقۋعا اركىمنىڭ مۇمكىندىگى بار. ستۋدەنتتەردىڭ ءتىلدى مەڭگەرۋىنە كەلسەك, بۇل ولاردىڭ قارىم-قابىلەتىنە بايلانىستى. ماسەلەن, ءتىلدى جوعارى, ورتاشا جانە تومەن دەڭگەيدە مەڭگەرگەندەر رەتىندە قاراستىرساق, تومەن دارەجەدەگى توپقا اعىلشىن ءتىلىن باسىنان باستاپ قايتا وقىتۋعا تۋرا كەلەدى. جاستار ەل كەلەشەگى بولعاندىقتان, ولاردىڭ كوپ ءتىلدى مەڭگەرۋى ماڭىزدى ماسەلە. بۇل رەتتە وقىتۋشىلار ايانىپ قالمايدى. جاڭا تەحنولوگيالارمەن بىرگە بۇرىنعى ءداستۇرلى ادىستەمەلىك قۇرالدار دا قولدانىلادى. ستۋدەنتتەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتا الاتىن ءھام قولايىنا جاعاتىن جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالار پايدالانىلادى. دەگەنمەن, ءتىلدىڭ ىرگەتاسى مەكتەپ قابىرعاسىندا قالانادى. وسى ورايدا, ۇشتىلدىلىكتىڭ نەگىزگى باستاۋى مەكتەپ ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ابزال. ال, ءبىزدىڭ الدىمىزدا اۋىل مەكتەپتەرىندەگى اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ وقىتىلۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ ءۇشىن پەداگوگيكا ماماندارىنىڭ زامانعا ساي جاڭا بۋىنىن دايارلاۋ مىندەتى تۇر. گۇلنار قۇسايىنوۆا, شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى اۋدارما تەورياسى مەن پراكتيكاسى كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سەمەي
