«ءتانى ساۋدىڭ – جانى ساۋ», دەيدى ءبىزدىڭ جۇرت. ادامزات بالاسى ءۇشىن ءتاننىڭ ساۋلىعى ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرسا كەرەك. ويتكەنى, ول – دەننىڭ ساۋلىعىنا باستايتىن بىردەن-ءبىر جول. ال دەنساۋلىعى مىقتىنىڭ تانىمەن قوسا, جانى دا ساۋ بولاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
كەيىنگى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسىندا حالىقتى سپورتقا تارتۋ ءۇشىن ارنايى نىساندار سالىنىپ جاتىر. قىستىڭ كوزى قىراۋدا قاردىڭ ءوزى قىلامىقتاپ تۇسەتىن وڭىردە قىسقى سپورت تۇرلەرىن قالاي دامىتۋعا بولادى؟ ونىڭ ءبىر عانا جولى بار. مۇز ايدىنىن سالۋ. مىنە, ايماقتا وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن «مۇز ايدىنى» سارايى سالىندى. بۇگىندە وسى جەردە ءتالىم العان جاس جەتكىنشەكتەر رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى حوككەي جارىستارىنان جۇلدەلى ورالىپ ءجۇر. تالاي بالا اياعىنا كونكي بايلاپ, مانەرلەپ سىرعاناۋدى ۇيرەنۋدە. مۇنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك. سونىمەن قاتار, قىزىلوردا قالاسىندا تەننيس ورتالىعى سالىندى. بەكزادا ونەردى سىر جاستارى دا مەڭگەرىپ, ءتالىمىن ارتتىرىپ كەلەدى. جاقىندا عانا قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ قولداۋىمەن «تارلان» بوكس ورتالىعى اشىلدى. وليمپيا ويىندارىندا بوكستان بىردە-ءبىر رەت قانجىعاسى بوس قايتپاعان سپورت تۇرىنەن قىزىلوردالىقتاردىڭ دا ولجا سالار كۇنى الىس ەمەس. مۇنىڭ سىرتىندا ۇلتتىق سپورتتى دامىتۋ ماقساتىندا يپپودروم سالىندى. كوكپار, بايگە سەكىلدى ءتول ونەرىمىزدىڭ وركەندەۋىنە بۇل دا وزىندىك ۇلەسىن قوسپاق.
جالپى, وبلىس بويىنشا 2095 سپورت نىسانى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 1386 كەشەن اۋىلدىق جەردە. بىلتىرعى جىلدىڭ وزىندە ايماقتا 5 سپورت كەشەنى سالىندى. ءسويتىپ, ناعي ءىلياسوۆ اۋىلىندا ستاديون مەن سپورت كەشەنى, قازالى, جاڭاقورعان اۋداندارىندا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارى, قىزىلوردا قالاسىندا 3000 ورىندىق يپپودروم جانە بوكس ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى. ال, بيىل قىزىلوردا قالاسىندا يليا يلين اتىنداعى اۋىر اتلەتيكا سپورت كەشەنىنىڭ, ەسكەك ەسۋ كانالىنىڭ قۇرىلىستارىن باستاۋ كوزدەلۋدە.
مۇنىڭ ءبارىن نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ سوڭعى جىلدارى قىزىلورداڭىزدا حالىقتىڭ بۇقارالىق سپورتپەن شۇعىلدانۋى دا ارتتى. وعان ايماقتا سپورتپەن اينالىسۋعا جاسالىپ جاتقان جاعدايدىڭ وڭ اسەر ەتكەنى انىق. ەلباسى جولداۋىندا «2020 جىلعا دەيىن قازاقستاندىقتاردىڭ 30 پايىزى بۇقارالىق سپورتقا تارتىلۋى كەرەك» دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدا قىزىلوردا وبلىسى بارىنشا ىقتياتتىلىق تانىتۋدا. سوعان سايكەس جۇمىس جۇيەلەنىپ, ىسكە اسىپ جاتىر.
قاي دۇنيە بولماسىن سالىستىرۋ ارقىلى انىقتالادى. 2008 جىلى قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن شۇعىلدانۋشىلار سانى – 44842 ادام بولعان ەكەن. ياعني, جالپى تۇرعىندار ۇلەسىنىڭ 7,2 پايىزى عانا ەدى. بۇل رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن الدەقايدا تومەن بولاتىن. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىزىلوردالىقتاردىڭ 25,3 پايىزى بۇقارالىق سپورتپەن شۇعىلداناتىنى, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستاناتىنى انىقتالعان. جەتى جىلدىڭ بەدەرىندە مۇنداي ناتيجەگە قالاي قول جەتتى؟ ارينە, ەڭ الدىمەن تىڭعىلىقتى جۇمىس ىستەلدى. ەكىنشىدەن, حالىقتىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا جاعداي جاسالدى.
بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋدىڭ العى شارتى نە؟ ول – سپورتتىق نىسانداردىڭ حالىققا قولجەتىمدى بولۋى دەر ەدىك. وسىعان وراي جۇيەلى تۇردە سپورتپەن شۇعىلدانۋشىلار سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ناقتى جۇمىستار اتقارىلدى.
الدىمەن, وبلىستىق بيۋدجەتتەن 263 سپورت نۇسقاۋشىسىنا قوسىمشا شتات اشىپ, ولاردىڭ ايلىعى مەن وزگە دە شىعىندارىن وتەۋ ءۇشىن قارجى قاراستىرىلدى. وسى ماقساتقا 2016 جىلى 106,3 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. بۇل قاراجاتتار ءوز كەزەگىندە قالا, اۋدان اكىمدىكتەرىنە جولدانىپ, سپورت بولىمدەرى كونكۋرس جاريالاپ, جوبا اياسىندا قوعامدىق ۇيىمدار ارقىلى نۇسقاۋشىلار جۇمىسقا قابىلداندى.
جىل سايىن وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى قالا, اۋدان اكىمدەرىمەن جانە ءبىلىم باسقارماسىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويادى. ناتيجەسىندە وبلىس بويىنشا بارلىق بiلiم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ سپورت عيماراتتارى, اتاپ ايتقاندا, سپورت زالدارى مەن الاڭدارى ساباقتان تىس ۋاقىتتا سول ەلدى مەكەن تۇرعىندارى ءۇشiن سپورت سەكتسيالارىنىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سپورتتىق iس-شارالار وتكiزۋ ماقساتىندا پايدالانىلىپ كەلەدى. جوعارىدا اتالعان نۇسقاۋشىلار سپورت زالداردىڭ تازالىعىنا, تۇرعىنداردىڭ سپورت تۇرلەرى بويىنشا شۇعىلدانۋىنا جاۋاپتى. ياعني, سپورت نۇسقاۋشىلارىنىڭ كومەگىمەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ سپورت زالدارىندا ساباقتان تىس ۋاقىتتا تۇرعىندار سپورت تۇرلەرى بويىنشا دايىندالادى, جاتتىعۋلار جاسايدى.
ەلدى مەكەندەردە قاراپايىم سپورت الاڭدارىن سالۋ جۇمىستارى ايماقتىڭ جاز مەزگىلىنىڭ ۇزاقتىعىن ەسكەرە وتىرىپ قولعا الىندى. ناقتى ايتقاندا, 2009-2015 جىلدار ارالىعىندا 160 ەلدى مەكەندە 337 شاعىن سپورت الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل – قانشاما ادام سپورتتى جانىنا سەرىك ەتىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا جول اشتى دەگەن ءسوز.
سونىمەن قاتار, تۇرعىنداردىڭ سپورتتىق نىساندارعا قولجەتىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن 14 ەلدى مەكەندە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى جوباسى ءازىرلەندى. ونىڭ العاشقى ءناتيجەلەرىن ايتەكە بي, جاڭاقورعان, تەرەڭوزەك كەنتتەرى جانە شاعان, ن.يلياسوۆ اۋىلدارى كورىپ وتىر. قازىر مۇندا زاماناۋي, بارلىق تالاپتارعا ساي سپورت نىساندارى حالىققا قىزمەت ەتۋدە.
وسىنداي جۇمىستار ءناتيجەسىندە ايماقتا بۇقارالىق سپورتپەن شۇعىلداناتىنداردىڭ سانى ارتتى. حالىقتىڭ سپورتتىق نىساندارعا دەگەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ, دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن جۇيەلى تۇردە شۇعىلدانۋشىلار سانى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى.
ادام – مەملەكەتتىڭ نەگىزگى كاپتيالى دەسەك, وندا دەنى ساۋ ۇلت تاربيەلەپ, حالىقتىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋى باستى نازاردا بولۋى كەرەك. بۇل تۇرعىدا قىزىلوردا وبلىسى وزگە وڭىرلەرگە ۇلگى بولارلىقتاي جۇمىس ىستەپ جاتىر دەۋگە تولىق نەگىز بار.
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى
