كۇن جىلى كەزدە جۇمىس ىستەيتىن جىلىجايلار

ولاردان قانداي پايدا بار؟ بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا كەڭىنەن قولعا الىنىپ جاتقان جىلىجايلاردىڭ باس­تى ماقساتى نە؟ ارينە, جۇرتتى ءوز كوكونىسىمىزبەن قامتاماسىز ەتىپ, بۇل سالادا باعانىڭ شارىقتاپ كەتپەۋىنە اسەر ەتۋ, جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزە وتىرىپ ۇنەم مەن ساپا ماسەلەسىنە مەيلىنشە كوڭىل ءبولۋ بولسا كەرەك. كوكونىس باعاسى قاي كەزدە قىمباتتايدى؟ ارينە, قىستىڭ كۇندەرى. ال جامبىل وبلىسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلىجايلاردىڭ ەشبىرى قوسىمشا جارىقتان­دىرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتال­ماعاندىقتان جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنان ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن ەشقانداي ءونىم جينامايدى ەكەن. ياعني, القاپ­تاعى كوكونىستەر قازان بولىپ, ەندى جىلىجايلاردىڭ ءونىم­دەرى سورەگە شىعاتىن كەزدە جامبىلدىق شارۋالار جىم-جىرت جاتىپ الادى دەگەن ءسوز. بۇل ماسەلەدەن حاباردار بولعان جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ «قىس­تىڭ كۇندەرى جىلىجايلار جۇمىس ىستەمەسە ولاردان نە پايدا؟ سوندا قالايشا كوكونىستىڭ باعاسىن تومەندەتىپ, ەلدىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتە الامىز؟ جىلىجايلاردىڭ و باستاعى ماقساتى دا وسى ەمەس پە؟» دەپ بۇل ولقىلىققا اڭ-تاڭ بولدى. بۇگىنگى كۇنى جامبىل وبلىسىندا جالپى اۋماعى 24,2 گەكتاردى قۇرايتىن 28 جىلىجاي ءونىم بەرىپ تۇر. ەكى اۋىسىمدا جىلىجايلاردان بارلىعى 1920,5 توننا كوكونىس ونىمدەرى الىنىپ, استانا, الماتى قالا­لارىندا جانە وبلىستىڭ بازارلارى مەن دۇكەندەرىندە تومەن باعامەن ساتىلدى. سونىمەن قا­تار, «قورعالعان توپىراق جاعدايىنداعى كوكونىستى سۋبسيديالاۋ» باعدارلاماسى بو­يىنشا 96,6 ملن. تەڭگە قارجى سۋب­سيديالاندى. ايتسە دە, كەي­بىر جىلىجاي قۇجاتتارىنىڭ تولىق زاڭداستىرىلماۋى سالدارىنان بۇل باعدارلاما بويىنشا سۋبسيدياعا قول جەتكىزە ال­ماعاندار دا بار. – وبلىستاعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلىجايلاردىڭ 76,0 پايىزى فەرمەرلىك جىلىجايلار, – دەيدى بۇل جونىندە جام­بىل وبلىستىق اۋىل شارۋا­شىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ. – فەر­مەرلىك جىلىجايلاردىڭ قۇرىلىسى ونداعى وسىرىلەتىن كوكونىس ونىمدەرىنىڭ ءوز دەڭ­گەيىندە ءپىسىپ-جەتىلۋىنە سايكەس قۇرىلماعاندىقتان جىلىجايلاردان الىناتىن ءونىم كولەمى تومەن بولىپ, بۇل ءوزىن­دىك قۇنىنىڭ جوعارى بولۋىنا اكەلۋدە. ال سۋبسيديا تولەنبەيتىن بولعان سوڭ ولار­دىڭ ءونىمى باسەكەلەستىككە تىپتەن قابىلەتسىز بولىپ قالادى. سون­دىقتان, الداعى ۋاقىتتا زاماناۋي ونەركاسىپتىك جىلىجايلار سالۋعا, ولاردى قوسىمشا جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتاپ, ونىمدىلىكتى ارت­تىرۋعا, جاڭادان سالىناتىن جىلىجايلاردا جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىن ورناتۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت. اۋىل شارۋاشىلىعى باس­قار­ماسى بيىلدان باس­تاپ گەكتارلى سۋبسيديالار توقتاتىلۋىنا بايلانىستى جىلىجاي كە­شەن­دەرى مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن قولداۋلاردان تىس قالىپ وتىرعانىن ەسكەرىپ, جىلىجايلاردى مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديا­لاۋ باعدارلاماسى تىزىمىنە قوسىپتى. بۇل ارقىلى جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىنىڭ تىڭايتقىشقا كەتكەن شىعىن­دارىنىڭ 30 پايىزىن سۋبسيديا­لايتىن مۇمكىنشىلىك بار ەكەن. بيىل قورداي اۋدانىندا «گرين ۆيلل» جشس 2 گەكتارعا, جامبىل اۋدانىنداعى «شوقاي» شارۋا قوجالىعى 1 گەكتارعا جاڭادان جىلىجاي سالۋدى جوس­پارلاۋدا. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». جامبىل وبلىسى.