اتىڭ ءوشسىن, سۇم سوعىس!

ەلباسىنىڭ مالىمدەمەسىن تەلەديداردان تىڭداپ, اۋىر ويعا قالدىم. ءبىر-بىرىمەن اسىر سالىپ, الاڭسىز ويناپ جۇرگەن شوبەرەلەرىمە قارادىم. تۇلا بويىم شىمىر ەتتى. ءتىل-اۋىزدى ەرىكسىز بايلاپ تاستاي­تىن ازىرەيىل كەلىپ قالعانداي قور­قى­نىشتى كۇي كەشتىم. بىرنەشە جىل­عا سوزىلعان سوعىستاعى جاۋىن­گەر­­لىك جورىقتارىمدى, وت پەن وق­تىڭ اراسىندا جۇرگەن كۇندەرىمدى, ۇي­قىسىز وتكەن تۇندەرىمدى, ءومىر مەن اجال بەتتەسكەن كەزدەردى, جاۋعا قارسى ەرجۇرەكتىكپەن شايقاسقان قارۋ­لاستارىمدى, اۋىر ۇرىستاردا قازا تاپقان ەسىل ەرلەردى ەسكە ءتۇسىردىم. ارالارىمىزدا قازاق تا, ورىس تا, ەۆرەي دە, ارميان دا, ازەربايجان دا, ونداعان ۇلتتىڭ وكىلدەرى بولىپ ەدى. ءبىر انادان, ءبىر اكەدەن تۋعانداي تاتۋ-ءتاتتى, ارامىزدان قىل وتپەيتىن سىرلاس, مۇڭداس ەدىك. ءازىلىمىز دە, قالجىڭىمىز دا جاراسىپ تۇراتىن. ءبىزدى بىرىكتىرگەن, ەل بولاشاعى ءۇشىن جان قيارعا ۇمتىلدىرعان ۇلى كۇش – ورتاق وتانىمىز, مامىراجاي جاتقان بەيبىت ەلىمىز-تۇعىن. قازىر شە, تۇسىنىكسىز ءبىر زامان... «ءبىر-بىرىنە بي بولعان وڭكەي قيقىم» (اباي) ۇعى­نىقتى سوزگە قۇلاق اسۋدان قالىپ بارادى. «اتالى سوزگە ەر توقتار, ەلدىڭ كەگىن ەر جوقتار» دەگەن قادىر-قاسيەت جوعالدى. ادام­گەرشىلىكتىڭ قۇنى ارزانداپ, ونىڭ ورنىن ارزاننىڭ جىلىگى تاتىماس ءبىر دۇنيەلەر باستى. باسقانى قايدام, 90-دى ەڭسەرگەن ءوزىم ەڭسەم ەزىلىپ, تالاي تاڭدى ۇيقى­سىز اتىرىپ ءجۇرمىن. كارىلىكتەن ەمەس! ءبىر كۇنى جەر-انانىڭ اۋىر قايعىدان كوكىرەگى قارس ايىرىلىپ, كوز جاسى قانعا اينالا ما دەگەن وي مازا بەرمەيدى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ بۋىن بەيبىت ءومىردىڭ ءتاتتى ءدامىن ايرىق­شا سەزىنەدى. بۇگىنگى كۇنى ادام ءولتىرۋ تاۋىق سويعاننان دا وڭاي. تەلەديداردان نەبىر قاتىگەزدىكتەردى كورگەن بالا ەرتەڭ قارۋعا جۇگىرەتىنى, كىسى قانىن موينىنا جۇكتەۋدى ار, نامىس كورمەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنان, ەۋرو­پادان كەلگەن «ۇلگى-ونەگەلەر» تورتكىل دۇنيەگە جەگىقۇرتتاي تارالىپ, كۇش­تى مەن ءتىستىنىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇر­عان كەز. ولار ءۇشىن قان توگۋ, وزگە­نىڭ جەرىن ناقاقتان باسىپ الۋ, ءدىن, ۇلتارالىق كيكىلجىڭدەردى ءورشىتۋ ارقى­لى بايۋدىڭ جولىنا ءتۇسۋ تۇك تە ەمەس. ميلليونداعان بوسقىنداردىڭ تاعدىرىنا, قالالاردىڭ قيراۋىنا, ءتىپتى, تۇتاس ەلدەر مەن حالىقتاردىڭ جويىلۋىنا باس اۋىرتپايدى. اقشا دا سايتان سەكىلدى ءازازىل: ازعىرادى, ازدىرادى, تۋرا جولدان تايدىرادى. باعىمىزعا بەرگەن نۇرسۇلتان قاراعىم سوناۋ امەريكانىڭ ءتورى­نەن ماڭدايى جارقىراپ, قىرانداي داۋىسى ساڭقىلداپ, الماس قىلىش­تاي جارقىلداپ سويلەگەندە, قاريا­لى­عىمدى ۇمىتتىم. جاس بالاشا ماساي­رادىم. ءباز بىرەۋلەر بابى شاپپاسا دا, باعى جانىپ, ەل بيلەپ وتىرعاندا, مىڭ بولعىر اينالايىن, ايبىنىمىزدى اسىردى. قازاقستاننىڭ, حالقىنىڭ! بۇدان اسقان ماراپات تا, ابىروي دا جوق. «ەلدەستىرمەك – ەلشىدەن, جاۋ­لاس­تىرماق – جاۋشىدان» دەپ اتامىز قازاق تەككە ايتپاعان. اللا تاعالا دۇنيەنىڭ تورتكىل بۇرىشىنداعى ادام­زات ءناسىلىنىڭ ءبارىن تەڭ ەتىپ جا­رات­­قان. حالىقارالىق جاعدايدى شيە­لەنىستىرىپ. سوعىس ءورتىن تۇتان­دى­رىپ وتىرعان – جەتەكشى دەرجاۆلار! پاتشامىز وتە دۇرىس ايتادى, وتكەن عاسىرلاردىڭ قاتەلىكتەرىن قايتالاۋعا جول بەرىلمەۋى ءتيىس. ءبىز ءفاشيزمدى ۇياسىندا تالقان­دا­دىق. اۆتومات, ۆينتوۆكا اسىنىپ ءجۇرىپ-اق جەڭدىك. ويتكەنى, رۋحى­مىز مىقتى بولدى. قازىر ادام­زات تاعدىرىن جالعىز-جارىم ادام شەشۋگە قاۋقارلى. ەسەپسىز قارۋلانۋعا جۇم­سالعان تەڭدەسسىز قاراجات اش­قۇرساق بالالاردىڭ, جەتىم-جەسىر­لەر­دىڭ مۇقتاجىنا, اتى جامان اۋرۋ­لار­دان ەمدەۋگە جۇمسالسا, تەپە-تەڭ­دىك, ادىلەتتىلىك, باۋىرمالدىق, يمان­دىلىق دەگەن وسى ەمەس پە؟ ادامزات ۇلكەن قاتەردىڭ الدىندا تۇرعانىن باسشىمىز جەتكىزە ايتىپ, باسقالارعا جول نۇسقاپ بەردى. اتىڭ وشكىر سۇم سوعىستىڭ بولما­ۋىن تىلەيىك! قوجاتاي نەكىباەۆ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى. پەتروپاۆل.