ۇلت بولاشاعىنىڭ سارا جولى

ن.ءا.نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ماقالاسىندا الەم­دىك ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندەگى ۇلت بولاشاعىنىڭ, قا­زاقستاندىق دا­مۋدىڭ سارا جولىن تاعى ءبىر مارتە ايقىنداپ بەردى. ۇلت جوسپارىنىڭ ءاۋ باستاعى نەگىزى وتكەن جىلعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ تۇ­عىر­ناماسى رەتىندە بەلگىلەنگەنى بار­­­­شاعا ايان. 2015 جىلدىڭ مامىر ايىندا ەلباسى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اتاۋىمەن ۇلتتىڭ بولاشاق دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن حالىق تالقىلاۋىنا ۇسىندى. ەندى, مىنە, ن.ءا. نازارباەۆ ۇلت جوسپارىندا ايتىپ وتكەندەي, «ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا جاڭا قازاقستاندىق ارمانمەن اياق باستىق, ونىڭ باستى ماق­ساتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «2050» سترا­تەگياسىمەن بارا-بار. ءححى عاسىردىڭ ورتاسىندا ءبىز قازاقستاننىڭ الەمدەگى اسا دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قا­تا­رىنا قوسىلۋىنا قول جەت­كىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 2015 جىلدىڭ ساۋىرىندە ءوتىپ, قا­زاق­ستاندىقتاردىڭ ءابسوليۋتتى كوپ­شىلىگى قولداۋ كورسەتكەن كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ بارىسىندا پايدا بولعان بۇكىل­حالىقتىق ارمانعا اينالدى». ن.ءا.نازارباەۆ باعدارلامالىق ماقالاسىندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى بار­لىق سالانى قامتىپ, ۇلت جوس­پارىنداعى ورىندالاتىن جاڭا باس­تامالار تۋرالى ايتىپ ءوتتى. بۇعان دەيىن ءوزى تاراپىنان «بىرقاتار كەڭەس وتكىزىلىپ, ساراپشىلارمەن, ساياساتكەرلەرمەن, بيزنەس جانە قارجى ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارىمەن اڭگىمەلەسىپ, حالىقارالىق ساپارلار مەن كەزدەسۋلەر شەڭ­بەرىندە وزگە ەلدەردىڭ مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارىمەن كەڭەسىپ» ءارتۇرلى ساراپتامالاردان, تالقىلاۋلاردان وتكەن 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن ورىنداۋدىڭ پراكتيكالىق كەزەڭى 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستالعانىن اتاپ ايتتى. ۇلت جوسپارىندا ءبىلىم ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى: «ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حا­لىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىن رەفورمالاۋ ادام الەۋەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا مەكتەپكە دەيىن جانە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ۇيلەستىرىلگەن ستاندارتتارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ءبىلىم بەرۋ ءۇش تىلدە – قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە جۇرگىزىلەتىن بولادى», – دەگەن ادام دامۋىنىڭ تۇجىرىمدامالىق باعدارلاماسى قامتىلعان. ادام الەۋەتىنىڭ دامۋ ساپاسىنىڭ جوعارى ەلدەر قا­تارىنا تەك ءبىلىم ارقىلى كو­تەرىلەتىنى تۇجىرىمدالادى. بۇل جونىندە ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەم­لەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جول­داۋىندا: «باسەكەگە قابىلەتتى دامىعان ەل بولۋىمىز ءۇشىن ءبىز ساۋاتتىلىعى جوعارى ەلگە اينالۋىمىز كەرەك», – دەگەن ەدى. ادام دامۋىنىڭ بازالىق كور­­­­­­سەتكىشتەرىنىڭ نەگىزگى كوم­پو­نەنتىنىڭ ءبىرى بىلىمدىلىك – ادام­نىڭ ءبىلىم جيناۋ, قوعاممەن ارالاسۋ, زامان تالابىنا ساي بىلىكتى ماماندىق الۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىراتىنى بەلگىلى. بۇلاردىڭ ءبارى – ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە ءجۇ­زەگە اسىرىلاتىن جۇمىستار. ءبۇ­گىنگى تاڭدا پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ميسسياسى – ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىس­قا يە بولا الاتىن باسەكەلەستىك­كە قا­بى­لەتتى جاڭا پىشىمدەگى كا­سىبي پەداگوگ ماماندار دايارلاۋ. وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ الەمگە تانىلۋىنا ۇلەس قوساتىن ءبىلىمدى جانە بىلىكتى مۇعالىم ما­مان­دار دايار­لاۋ قاجەتتىگىن ينستيتۋتتىڭ ءاربىر قىزمەتكەرى ءوزىنىڭ كاسىبي مىندەتى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. بۇگىندە ەلىمىزدە كوپتىلدى­لىك وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ن.ءا.نازارباەۆ ءوزىنىڭ جىل­­داعى جولداۋلارىندا «ءۇش تۇعىرلى ءتىل» جوباسىن ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» باعدارلامالىق ماقالاسىندا دا ءبىلىم بەرۋدىڭ ءۇش تىلدە – قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە تاعى دا توقتاپ ءوتتى. سوندىقتان كوپ­تىلدىلىكتى مەڭگەرتۋ, ءۇش تۇعىرلى ءتىل­دە وقىتۋ – ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى پەداگوگيكالىق نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى. وسى ورايدا, پاۆلودار مەم­لەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا كوپتىلدىلىكتى ىسكە اسىرۋ جانە دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا 12 ارنايى ماماندىق اشىلىپ قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە ءدارىس جۇرگىزىلۋدە. قازاقستاننىڭ الدىڭعى قاتارلى جوو-لارىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ 1-2-كۋرس ستۋدەنتتەرىنە ءار تىلگە جەكە كرەديت ءبولىنىپ وقىتىلۋدا. جاھاندىق قارجى داعدارى­سىنان تۋىنداپ وتىرعان جۇمىس­سىزدىق ماسەلەسى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. سون­دىقتان ەلباسى ماقالاسىندا «قارجىلاندىرۋدىڭ كولەمىن ارتتىرا وتىرىپ, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» وزەكتى ەتىلە تۇسەدى», – دەپ جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ يدەياسىن ومىرگە ەنگىزۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. جۇمىسسىزدىقتىڭ الدىن الۋ­دىڭ جولى – ءبىلىم بەرۋ سالا­­سىنداعى دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى. تەوريا مەن پراكتيكانى بىرىكتىرگەن بۇل جۇيە بويىنشا بولاشاق ماماندار وقۋ ۋاقىتىنىڭ 70-80%-ىن وندىرىستە, قالعان 20-30%-ىن وقۋ مەكەمەسىندە وتكىزەدى. بۇل باعىتتا پاۆلو­دار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتى ايماقتاعى دۋال­دى جۇيەنى قولدانۋعا بولاتىن ماماندىقتاردى انىقتاپ, «مەك­­تەپكە دەيىنگى وقىتۋ مەن ءتار­بيەلەۋ», «باستاۋىش وقىتۋ پەداگوگيكاسى مەن ادىستەمەسى», «دەفەكتولوگيا» ماماندىقتارى بويىنشا دۋالدى ءبىلىم بەرۋ ءجۇ­يەسىن ەنگىزدى. بولاشاق ماماندار ءوندىرىس ورىندارىندا تاجىريبە جيناقتاپ, بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋدە. ءبىتىرىپ شىققان تۇلەكتەردى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە جولعا قويىلدى. الدىڭعى ۋا­قىتتا دا ينستيتۋت ۇجىمى قا­زاق­ستاندى جاڭعىرتۋدىڭ باستى جوباسى – ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسا بەرەدى. ن.ءا.نازارباەۆ ماقالاسىنداعى «مەن قازاقستاندىقتاردى ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە رەفورمالاردى جۇرگىزۋگە بارىنشا بەلسەندى قاتىسۋعا, ولار اشاتىن مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋعا شاقىرامىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ قازاق­ستاندىق ارمانىمىزدىڭ ورىندالۋىنا جانە قازاقستاننىڭ ءور­­كەندەۋىنە سەنىمدى تۇردە قول جەتكىزەتىن بولامىز», دەگەن سە­نىمى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىز­مەتكەرلەرگە دە ۇلكەن جاۋاپ­كەر­شىلىك جۇكتەيدى. ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىندا جۇكتەلگەن ءمىن­دەت­تەردى ورىنداۋعا ءار قازاق­ستان­دىق اتسالىسۋى ءتيىس. سوندا عانا ءبىزدىڭ ارمانىمىزدىڭ ورىندالاتىنى الىپتىك اقيقات. ادىلبەك امىرەنوۆ, پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى قازاق ءتىلى جانە ادەبيەت كافەدراسىنىڭ  دوتسەنتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.  پاۆلودار.