ءبىز باياناۋىلدىڭ قازاقتارىندايمىز

– دەيدى رەسپۋبليكالىق «اباي وقۋلارى» بايقاۋىنىڭ 2009 جىلعى باس جۇلدەگەرى, «مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم», «قازاقشاڭىز قالاي؟» بايقاۋلارىنىڭ جەڭىمپازى تايسيا ستراداەۆا تايسيا جايلى بۇرىننان-اق ەستىپ, ءبىلىپ جۇردىك. وسى جولى ءساتى ءتۇسىپ, باياناۋىلعا ءىسساپاردا بولعان كەزى­مىزدە جولىعىپ, اڭگىمەلەسكەن ەدىك. العاش كورگەندە بيا­زى­لىعى, ءجۇرىس-تۇرىسىنان-اق كادىمگى قازاقتىڭ قىزىنداي بولمىس-ءبىتىمدى, مىنەزدى بايقايسىز. باياناۋىلدىڭ تاۋ باۋرايىندا وسكەن قازاقى قالىپتى ورىس قىزىنا ءبىر كورگەندە تاڭعالا قارايتىنىڭىز دا راس. – ءيا, سولاي عوي, ءبىز ەندى قازاق بولىپ كەتكەن ورىستارمىز عوي, – دەيدى تايسيانىڭ ءوزى دە. – تاۋ باۋرايىندا وسكەن اۋىل بولعاندا دا ءبىزدىڭ اۋىل سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ تۋعان جەر, ءوزىڭىز بىلەسىز, تابيعاتىنىڭ ءوزى قانداي دەسەڭىزشى. ونەرگە, ادەبيەتكە جاقىن بولعانىمىزعا جەردىڭ سۇلۋلىعى, اقىننىڭ ولەڭدەرى اسەر ەتپەدى دەيسىز بە؟ ارينە, وسى قوس سەزىم ءبىزدى ەركەلەتىپ, اينالاعا قىزىقتىرىپ ءوسىردى عوي. – ۇمىتپاسام, ماۋسىم ايىندا تاتيانا بۋرميستروۆا اپايىمىز دا باياناۋىلعا كەلىپ كەتتى عوي دەيمىن. ءوزىڭ سياقتى قازاقتىڭ ءانىن شىرقاپ, سالت-ءداستۇرى, وسكەن ەلى جايلى تاماشا اڭگىمەلەر ايتا بىلەتىن اپكەڭە جولىعا الدىڭ با؟ – ارينە. ايتپاقشى, ول كىسى كەلگەندە قىزىق بولدى. مەنىڭ جۇبايىم الەكساندر تاتيانا اپكەمىز ءان شىرقاپ بولعان سوڭ, ساحناعا شىعىپ گۇل ۇسىندى. سويتسە, ول جۇبايىمدى كورىپ: «وي, باياناۋىلدا دا ورىس بار ەكەن عوي!» دەپ جۇرتتى ءبىر كۇلدىرىپ تاستادى. سول تانيا اپكەمىز ايتقانداي, مەن وسكەن تورايعىر اۋىلىندا 3 ورىس وتباسى بولدىق. مەششەرياكوۆتار ءالى كۇنگە دەيىن سوندا تۇرادى, ال كوكارەۆتەر وتباسى كوشىپ كەتتى. ۇلكەندەر كەزىندە ساراتوۆ جاقتان كوشىپ كەلسە كەرەك. اۋىل بالالارىمەن بىرگە ويناپ وستىك قوي. قازاق تىلىندە ءبىلىم الدىق. العاشقى مۇعالىمدەرىم جاينات ءبىلالوۆا, مەيىزگۇل قوجامجاروۆا, مارقۇم شايزات قاليەۆاعا العىسىم شەكسىز. ورىس, قازاق دەپ بولمەي, ءبىزدى ءوز بالالارىنداي كورىپ, وقىتتى, ءبىلىم بەردى. ءومىر دەگەن كەيدە قاتال. اۋىلدا بىرگە وسكەن جاقىن قۇربىم قۇرالايدىڭ دا قايتىس بولعانى اۋىر ءتيدى. مەكتەپتەگى سىنىپتاسىم اسىل جانعوزينامەن كىشكەنتاي كەزىمىزدەن بىرگە وستىك, ءالى كۇنگە دەيىن ارالاسىپ تۇرامىز. – تايسيا ۆيكتوروۆنا, جوعارىدا جازىپ كەتكەندەي, كوپتەگەن باي­قاۋ­لارعا قاتىسىپ جۇلدەگەر اتانعان ەكەنسىڭ. قۇتتى بولسىن! – راحمەت سىزگە. ويتكەنى, مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم. ياعني, قازاق ءتىلى انا تىلىمە اينالدى. ەكىنشىدەن, مەن سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى قازاق مەكتەبىندە ءبىلىم العانىمدى ماقتان ەتەمىن. كەيدە, ءتىپتى, وسى ءوزىمىزدىڭ باياناۋىلدىڭ وزىندە ورىسشالاپ سويلەيتىن قازاق جاستارى, ءتىپتى, ۇلكەندەر دە كەزدەسىپ قالادى. ءبىرتۇرلى, جاراسپايدى-اق. انا ءتىلدىڭ, قاسيەتتى تۋعان جەردىڭ قادىرىنە جەتپەي جۇرگەندەي. تورايعىر اۋىلىندا مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, اقسۋداعى جاياۋ مۇسا اتىنداعى ونەر كوللەدجىنە وقۋعا ءتۇستىم. ونەرىم – ءومىرىم دەپ ءجۇرىپ, سول جەردەگى مادەنيەت ۇيىندە ءبىراز جىلدار قىزمەت اتقاردىم. قازىر بايانعا قايتا ورالدىم. مەن ءۇشىن باياناۋىل, تورايعىر اۋىلى, قازاق جەرى, اتامەكەن دەگەن عۇمىرلىق بايلىعىمداي. بۇل اسىل ۇعىمداردى ەش جەرگە, ەش اتاۋلارعا ايىرباستامايمىن دەپ ويلايمىن. – ساحناعا شىعىپ, بۋرميستروۆاعا گۇل بەرگەن جۇبايىڭ دا قازاقشا بىلە مە؟ – ءبىز – قازاقستاندىقتارمىز! ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدە وسى ءسوز, وسى ۇعىم ماڭگىلىككە قالدى. ەندى بالالارىمىز دا وسى ۇعىممەن وسەدى. ولار دا ءبىز سياقتى «باياناۋىلدىڭ قازاقتارىنداي» دەگەن قۇرمەتتى, ماقتان ەتەر اتاۋمەن ەرجەتەرىنە, ومىردەن ءوز ورىندارىن تابارىنا سەنەمىز. الەكساندر ەكەۋمىزدىڭ ءانۋار دەگەن 6 جاستا ۇلىمىز, 4-كە كەلىپ قالعان ۆيكتوريا ەسىمدى قىزىمىز بار, ال ارينا جاقىندا 1-گە تولادى. جۇبايىم كوپ بالالى شلىكتوۆتار وتباسىنان. بالالارىنىڭ ءبارى باياناۋىلدا تۋعاندار. اكە-شەشەلەرى تىڭ يگەرۋ كەزىندە كەلگەن. جۇبايىم ەكەۋمىز دە پرەزيدەنتتىك سايلاۋ كەزىندە بەلسەندىلىك كورسەتكەنىمىز ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتالدىق. الەكساندر مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ارالاس مەكتەپتە قىزمەت جاسايدى. قۇجاتتاردى ەكى تىلدە ەركىن دايىنداي الادى. مەنىڭ اكەم مارقۇم ۆيكتور ستراداەۆ قازاقشا جاقسى تۇسىنگەنىمەن, سويلەي المايتىن. بىراق بولاشاققا دەگەن كوزقاراسى تەرەڭ بولعان ول مەنى قازاق سىنىبىنا بەردى. – راحمەت اڭگىمەڭە, تايسيا ءسىڭ­لىم. ساعان وتباسىلىق باقىت, شىعار­ما­شى­لىق تابىس تىلەيمىن! مىنە, ءبىزدىڭ ماقالامىزعا ارقاۋ بولعان ورىس قىزى تايسيا ستراداەۆا قازىر اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە قىزمەت جاسايدى. اۋداننىڭ ادەبي-مادەني ومىرىنە بەلسەندى ارالاسادى. كونتسەرتتىك باعدارلامالاردىڭ ستسەناريىن جازادى, قازاق, ورىس تىلدەرىندە كونتسەرتتەر, ءتۇرلى مادەني-ساياسي-الەۋمەتتىك, پاتريوتتىق باعىتتاعى شارالاردى جۇرگىزەدى. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار وبلىسى, باياناۋىل اۋدانى.