2016. 20 ناۋرىز. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءباسپاسوز ورتالىعى قىزعان جۇمىس ۇستىندە. جۋرناليستەرگە قاجەتتى بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان ارنايى بولىكتىڭ العاشقى بولمەسىنە كومپيۋتەرلەر قويىلىپ, ەلەكتروندى اقپارات قۇرالدارىنىڭ تىكەلەي ەفيرگە شىعۋىنا قاجەتتى جابدىقتار دا ورنالاسقان. ال كەلەسى ۇلكەن زال ءباسپاسوز ءماسليحاتتارىنا ارنالىپتى.
وسى ارادا ەرەكشە اتاپ كورسەتەتىن تاعى ءبىر جايت – بيىل ەلىمىزدەگى بارلىق پارلامەنتتىك سايلاۋلار تاريحىندا داۋىس بەرۋگە كەلگەندەر سانى تۇڭعىش رەت رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتتى. بۇل سايلاۋشىلاردىڭ جوعارى ۇيىمداسقاندىعىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. مۇنى حالىقارالىق بايقاۋشىلار دا اتاپ كورسەتىپ جاتتى.
ساعات 09.00
وسك حاتشىسى باقىت مەلدەشوۆ وتكىزگەن العاشقى بريفينگ قىسقا دا نۇسقا بولدى. وندا ول: «قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا ورنالاسقان بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرى داۋىس بەرۋگە كىرىستى. داۋىس بەرۋ ترانسپارەنتتى, ءادىل, اشىق, زاڭ بۇزۋشىلىقسىز, قالىپتى, ىسكەر جاعدايدا جانە سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ نورمالارىنا سايكەس ءوتىپ جاتىر. بايقاۋشىلارعا سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە كەدەرگىسىز مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن تولىقتاي جاعداي جاسالعان», دەپ سايلاۋ بارىسىنا بايقاۋشىلىق جاساپ جاتقان شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ سانىن دا جاريا ەتتى.
ساياسي ماڭىزى بار وسى جۇمىسقا 817 بايقاۋشى ارالاسىپ جاتقانىن ەسكە سالىپ: «ونىڭ ىشىندە ەقىۇ/دياقب-نىڭ – 286, تمد ميسسياسىنىڭ – 301, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ – 9, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ – 76, ەۋروپا كەڭەسىنىڭ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ – 14, تۇركىتىلدەس ەلدەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسىنىڭ – 17, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ – 3, تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ – 8 جانە 32 شەت مەملەكەتتەن 103 بايقاۋشى بار. سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى شەتەلدىك باق-تىڭ 147 وكىلىن اككرەديتتەدى. جالپى, 964 حالىقارالىق بايقاۋشى مەن شەتەلدىك باق وكىلدەرى بار», دەدى ب.مەلدەشوۆ.
سونىمەن قاتار, ول سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى داۋىس بەرۋ بارىسىن كانديداتتار مەن ساياسي پارتيالاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاداعالايتىندىعىن ايتىپ, كەشكى ساعات 22.30-دا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋگە كەلۋى جونىندەگى الدىن الا دەرەكتەردى جاريا ەتەتىنىنەن حاباردار ەتىپ: «كۇنى بويى سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا جالپى رەسپۋبليكا مەن وڭىرلەر بويىنشا سايلاۋشىلاردىڭ بەلسەندىلىگى مەن كەلۋى تۋرالى جەدەل دەرەكتەردى ۇسىنىپ وتىراتىن بولامىز. سونداي-اق, ءبىزدىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىمىزدا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى مەن حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ بريفينگى وتەدى», دەدى ب.مەلدەشوۆ.
ايتا كەتەيىك, ساياسي دوداعا بارلىعى التى پارتيا – «نۇر وتان» پارتياسى, قازاقستاننىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى, قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى, جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى جانە «بىرلىك» ساياسي پارتياسى قاتىسىپ جاتىر.
پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ 98 دەپۋتاتى, سونداي-اق, وبلىستىق, استانا, الماتى قالالىق ءماسليحاتتارىنىڭ 550 دەپۋتاتى, قالالىق ءماسليحاتتاردىڭ 625 دەپۋتاتى جانە اۋداندىق ءماسليحاتتاردىڭ 2160 دەپۋتاتى سايلانادى.
ساعات 09.30
قازاقستان ازاماتتارىنىڭ وزدەرىنىڭ ساياسي كوزقاراستارىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن پارتياعا داۋىس بەرىپ جاتقانىن رف فەدەرالدى جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى يگور موروزوۆ وسك توراعاسى ق.تۇرعانقۇلوۆپەن كەزدەسۋدەن سوڭ وتكىزگەن بريفينگتە جۋرناليستەرگە ءمالىم ەتتى. «ءبىز بۇگىن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ, ءوزدەرىنىڭ ازاماتتىق پارىزدارىن قالاي جۇزەگە اسىرىپ, سايلاۋعا بەلسەندى قاتىسىپ جاتقانىن بايقاۋدامىز.
اقپاراتتىق ورتانىڭ قانشالىقتى دايىندالعانى دا بىزدەر ءۇشىن وتە ماڭىزدى, قر پارلامەنتىنىڭ اشىق ءارى ءادىل سايلاۋىن وتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردىڭ بارلىعى دا حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ۇيىمداستىرىلعان جانە ونى تولىققاندى ورىندالىپ جاتىر دەپ سەنىمدى تۇردە ايتا الامىز. وسى جايتتارعا كوز جەتكىزگەننەن كەيىن قر وسك توراعاسىمەن كەزدەسەيىك دەپ شەشتىك جانە سايلاۋ ۇدەرىسىن تالقىلادىق. ءبىزدىڭ ارامىزدا ورتاق تۇسىنىستىك بولدى جانە داۋىس بەرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگىن اتاپ وتتىك», دەدى شەتەلدىك بايقاۋشى.
ساعات 10.00
وسى ۋاقىتتا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قانشا پايىزىنىڭ ءوز جۇرەك قالاۋلارىن بىلدىرگەنى ءمالىم بولدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى ءلاززات سۇلەيمەن بريفينگتە: «ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بۇگىن ءوتىپ جاتقان پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا ساعات 10-داعى سايلاۋشىلاردىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلۋى تۋرالى مالىمەتتەردى جاريا ەتۋگە دايىن. وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرى ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس, 2016 جىلعى 20 ناۋرىز كۇنگى ساعات 10-داعى جاعداي بويىنشا تىزىمگە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 17,57 پايىزى بيۋللەتەندەرىن الدى», دەدى.
وسك مۇشەسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, ەلىمىزدەگى وبلىستار بويىنشا الماتى وبلىسى – 23,22, اقمولا وبلىسى – 20,89, اقتوبە وبلىسى – 14,31, اتىراۋ وبلىسى – 11,88, باتىس قازاقستان وبلىسى – 10,75, جامبىل وبلىسى – 9,3, قاراعاندى وبلىسى – 18,78, قوستاناي وبلىسى – 24,85, قىزىلوردا وبلىسى – 19,83, ماڭعىستاۋ وبلىسى – 15,23, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 12,86, پاۆلودار وبلىسى – 18,97, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 23,85, شىعىس قازاقستان وبلىسى – 24,31, استانا قالاسى – 20,65, ال الماتى قالاسى – 6,94 پايىزى داۋىس بەرگەن. «داۋىس بەرۋ بارلىعى 9840 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە جۇرگىزىلۋدە», دەدى ءلاززات سۇلەيمەن.
ساعات 12.00
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنداعى بريفينگكە بۇل جولى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو كەلدى. جينالعانداردىڭ بارلىعىن ناۋرىز مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ وتكەن سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ وكىلى شەتەلدەردەگى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ سايلاۋعا قاتىسۋى جونىنەن اقپارات بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەن سىرت مەملەكەتتەردەگى شەتەلدىك مەكەمەلەر جانىنان 65 سايلاۋ ۋچاسكەسى اشىلىپ, قازاقستاننىڭ شەتەلدىك مەكەمەلەرى جانىندا قۇرىلعان سايلاۋ ۋچاسكەلەرى تۋرالى اقپاراتتار مەن بايلانىس مالىمەتتەرى كورسەتىلگەن اقپارات مينيسترلىكتىڭ سايتىندا جانە باسقا دا دەرەك كوزدەرىندە الدىن الا ورنالاستىرعان. وسىلاي دەگەن ر.ۆاسيلەنكو ءارى قاراي: «شەتەل مەملەكەتتەرىنە قىزمەتتىك, ىسكەرلىك نەمەسە تۋريستىك ساپارمەن بارعان قازاقستان ازاماتتارى سايلاۋ كەزىندە سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ, ازاماتتىعىن ءدالەلدەيتىن تولقۇجاتتارىن كورسەتكەندە سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزىلەدى. سايلاۋ الدىنداعى كۇنگى مالىمەتكە سايكەس, شەتەلدەردەگى سايلاۋشىلاردىڭ تىزىمىنە شامامەن 14 مىڭ ازاماتىمىز تىركەلگەن. ءوتكەن جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋمەن سالىستىرعاندا سايلاۋشىلاردىڭ سانى 6 مىڭ ادامعا كەمىپ وتىر. بۇلاي بولۋىنا, بىرىنشىدەن, الداعى مەرەكەنىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى, ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ وتانداستارىمىزدىڭ وسى مۇمكىنشىلىكتى پايدالانىپ ناۋرىز مەيرامىن تۋعان-تۋىستارىنىڭ ورتاسىندا وتكىزۋلەرى ءۇشىن قازاقستانعا كەلۋى سەبەپ. شەتەلدەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرى دە جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تاڭەرتەڭگى 7.00-دەن كەشكى 20.00-گە دەيىن جۇمىس ىستەيدى.
ۋاقىت ايىرماشىلىعىنا بايلانىستى ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز ەڭ ءبىرىنشى توكيو مەن سەۋلدە اشىلعان سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە استانا ۋاقىتى بويىنشا تاڭعى ساعات 4-تە داۋىس بەرە باستادى. شەتەلدەردە جۇرگەن ازاماتتارىمىز سايلاۋدا بەلسەندىلىك تانىتۋدا. استانا ۋاقىتى بويىنشا ساعات 12.00-دەگى جاعدايعا سايكەس, شەتەلدەردەگى 61 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە وسى كەزەڭگە دەيىن 2 مىڭنان استام وتانداسىمىز داۋىس بەردى. ال پلانەتانىڭ باتىس جارتى شارىندا استانا ۋاقىتى بويىنشا ساعات 16.00-دە برازيليادا, ال ودان كەيىن ساعات 17.00-دە ۆاشينگتوندا, نيۋ-يوركتە جانە وتتاۆادا داۋىس بەرۋ باستالادى, دەگەن ر.ۆاسيلەنكو شەتەلدەردەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى داۋىس بەرۋ قۇجاتتارى 48 ساعاتتا ەلورداعا جەتكىزىلەتىنىنەن حاباردار ەتتى.
«شەتەلدەردە سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ەلىمىز سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تاراپىنان سايكەسىنشە شتاب قۇرىلعان. بۇل كۇندەرى ول كۇندىز-ءتۇنى جۇمىس ىستەۋدە. شتاب پەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى قارايتىن ەسىل اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسى اراسىندا جۇمىس بابىنداعى بايلانىس ورناتىلعان جانە شەتەلدەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ داۋىس بەرۋ قۇجاتتارى سول ۋچاسكەگە جەتكىزىلەدى. ال سايلاۋ ۋچاسكەسى اشىلماعان ەلدەردە جۇرگەن قازاقستان ازاماتتارى كورشى مەملەكەتتەردەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ داۋىس بەرە الادى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە قورىتىندى شىعارىلعاننان كەيىن ءسىم قىزمەتكەرلەرى بيۋللەتەندەردى جاشىگىمەن جانە باسقا دا سايلاۋعا قاتىستى ونىمدەردى الىپ, 48 ساعاتتىڭ ىشىندە ونى ەسىل اۋداندىق سايلاۋ كوميسسياسىنا تابىستاۋ ءۇشىن قر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە جەتكىزۋى ءتيىس», دەدى ر.ۆاسيلەنكو.
ساعات 13.00
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى مارات سارسەمباەۆتىڭ ءمالىم ەتۋىنشە وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارى ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس, 2016 جىلعى 20 ناۋرىز كۇنگى ساعات 12.00-دەگى جاعداي بويىنشا تىزىمگە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 40,21 پايىزى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن الىپ, ءوز داۋىستارىن بەرگەن. م.سارسەمباەۆتىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, الماتى وبلىسىندا – 57,67, اقمولا وبلىسىندا – 48,45, اقتوبە وبلىسىندا – 34,3, اتىراۋ وبلىسىندا – 45,2, باتىس قازاقستان وبلىسىندا – 38,67, جامبىل وبلىسىندا – 47,41, قاراعاندى وبلىسىندا – 41,57, قوستاناي وبلىسىندا – 54,31, قىزىلوردا وبلىسىندا – 43,28, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 31,41, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 33,02, پاۆلودار وبلىسىندا – 40,47, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 48,1, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا – 45,83, استانا قالاسىندا – 32,33, ال الماتى قالاسى بويىنشا 15,45 پايىزى داۋىس بەرگەن.
داۋىس بەرۋدەگى بەلسەندىلىكتىڭ باسىندا, وسك مۇشەسى ايتقانداي, الماتى وبلىسى, قوستاناي وبلىستارى تۇردى.
ساعات 14.00
وسى ساعاتتا تمد ەلدەرى بايقاۋشىلارى اتىنان قىرعىز رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ جانە رەفەرەندۋمدار وتكىزۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى راشيد بەكباساروۆ بريفينگ وتكىزدى. ءوز بايقاۋلارىمەن ءبولىسىپ, وي تولعاعان ول بىلاي دەدى: «بۇگىن ءبىز ءبىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولىپ, وتە جاقسى اسەردە قالدىق. مەنى تاڭعى ساعات 7-دە سايلاۋ ۋچاسكەلەرى اشىلعان ساتتەن باستاپ داۋىس بەرۋشىلەردىڭ لەگى كوپ بولعاندىعى تاڭداندىردى. ماسەلەن, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەگى» سايلاۋ ۋچاسكەسىندە نەبارى 50 مينۋتتىڭ ىشىندە 400 ادام كەلىپ ءوز داۋىسىن بەردى. سايلاۋشىلار وتە بەلسەندى, سايلاۋ شتاتتىق رەجىمدە ءوتىپ جاتىر. بارلىق ۋچاسكەلەر جاقسى دايىندالعان, اقپاراتتىق قولداۋ دا سايكەسىنشە ورنالاستىرىلعان. سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ادىستەمەلەر مەن جادىنامالار دا وتە جوعارى ساپادا دايىندالعان. سايلاۋعا دايىندىق شارالارىنىڭ وتە بايىپتى جۇرگىزىلگەندىگى كورىنىپ تۇر. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان داۋىس بەرۋ بارىسىنا ەش سىن-ەسكەرتپە جوق.
تمد بايقاۋشىلارىنىڭ قازاقستانداعى سايلاۋعا بايقاۋشىلىق قىزمەتىن اتقارۋى ءبىرىنشى رەت ەمەس, سوندىقتان قازاقستاندىقتار ءۇشىن بۇگىنگى مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيدىڭ بولۋىن زاڭدى دەپ ەسەپتەيمىز. داۋىس بەرۋ ۇدەرىسى كىناراتسىز وتۋدە, پارتيالار باسەكەلەستىكپەن سايلاۋعا كەلدى», دەدى تمد-لىق بايقاۋشى.
ساعات 15.05
ساعات ءتىلى ءدال وسى ۋاقىتتى كورسەتكەندە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى باقىت مەلدەشوۆ مىنبەرگە كوتەرىلىپ, ساعات 14.00-گە دەيىن سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋى تۋرالى مالىمەتپەن تانىستىردى. وسك حاتشىسىنىڭ حاباردار ەتۋىنشە, وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتتەرىنە سايكەس, 2016 جىلعى 20 ناۋرىز كۇنگى ساعات 14.00-دەگى جاعداي بويىنشا تىزىمگە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 60,22 پايىزى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن العان.
مىسالى, الماتى وبلىسىندا سايلاۋشىلاردىڭ – 77,16%, اقمولا وبلىسى – 69,97%, اقتوبە وبلىسى – 57,01%, اتىراۋ وبلىسى – 65,87%, باتىس قازاقستان وبلىسى – 56,37%, جامبىل وبلىسى – 63,06%, قاراعاندى وبلىسى – 59,2%, قوستاناي وبلىسى – 68,17%, قىزىلوردا وبلىسى – 65,69%, ماڭعىستاۋ وبلىسى – 51,76%, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 68,86%, پاۆلودار وبلىسى – 61,77%, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 61,2%, شىعىس قازاقستان وبلىسى – 66,7%, استانا قالاسى – 54,71% جانە الماتى قالاسى بويىنشا سايلاۋشىلاردىڭ 21,45%-ى داۋىس بەرگەن.
بۇل مالىمەتتەردەن الماتى, اقمولا, قوستاناي, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ سايلاۋشىلارى بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى, ال الماتى قالاسىنىڭ سايلاۋشىلارىنا بەلسەندىلىك جەتىسپەي تۇرعان سياقتى.
ساعات 15.30
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى بريفينگتە ءار ەكى ساعات سايىن سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋى تۋرالى مالىمەتتەردەن حاباردار ەتىپ وتىردى. ەكى ارالىقتا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىندا شەتەلدىك بايقاۋشىلار دا بريفينگتەر وتكىزىپ, سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋ ۇدەرىستەرىنەن العان اسەرلەرىمەن ءبولىستى. سولاردىڭ ءبىرى – ءۇندىستاننان كەلگەن سالينا سينگح. «قازاقستانداعى سايلاۋ وتە جاقسى ءوتىپ جاتىر. اسىرەسە, سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋگە كوپتەپ كەلۋى قۋانتادى. بارلىعى دا وتە جوعارى دەڭگەيدە وتۋدە. ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىقتى جانە ازىرشە ءبىزدىڭ تاراپتان ەشقانداي ەسكەرتۋ جوق», – دەدى ول,
سونداي-اق, س.سينگح قازاقستان مەن ءۇندىستاننىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىندە ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بار ەكەندىگىن دە اتاپ ءوتتى. «بىزدە ارنايى تەحنولوگيا قولدانىلادى ءارى بارلىعى دا ەلەكتروندى تۇردە جۇرگىزىلەدى. ءاربىر داۋىس بەرۋشىنىڭ ءوزىنىڭ بەلگىلى ءبىر ءنومىرى بار, ياعني, بارلىعى اۆتوماتتاندىرىلعان. داۋىس تا ەلەكتروندى مالىمەتتەر بازاسىنىڭ كومەگىمەن سانالادى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ سانى وتە كوپ. ال قازاقستاندا حالىق سانىنىڭ ازداۋ بولۋىنا بايلانىستى بيۋللەتەنمەن داۋىس بەرۋ بارىنشا ىڭعايلى دەپ سانايمىن», – دەدى ۇندىستاندىق بايقاۋشى.
ال ەستونيالىق بايقاۋشىلار قازاقستاننىڭ سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ كاسىبيلىگىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. ەستونيا رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق سايلاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ايۆار راحنو: «بۇگىن تاڭەرتەڭ ءبىز اقمولا وبلىسىنا قاراستى بىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەسىنە باردىق. تاڭەرتەڭنەن سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋگە كەلۋى وتە جوعارى بولدى. سايلاۋشىلاردىڭ كوڭىلى كوتەرىڭكى ەكەنىن بايقادىق. ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ دوستىق پەيىلىنە ءتانتى بولدىق جانە ولار كاسىبي تۇرعىدا جۇمىس ىستەۋدە», – دەدى ول.
سونىمەن بىرگە, بايقاۋشى داۋىس بەرۋ ۇدەرىسى ۇيىمشىلدىقپەن جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىنا توقتالدى. «تۇستەن كەيىن ءبىز ەلوردانىڭ بىرقاتار ۋچاسكەسىندە دە بولدىق. بۇل ۋاقىتتا داۋىس بەرۋگە كەلۋشىلەر لەگىنىڭ ءبىرشاما باسەڭدەگەنى بايقالدى. دەگەنمەن, ءالى دە ادامدار سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلۋ ۇستىندە. مەن سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ كاسىبيلىگىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. جالپى, قازاقستانداعى سايلاۋ بارىنشا بەلسەندى جانە تابىستى وتەتىندىگىنە سەنىمدىمىن», – دەدى ا.راحنو.
تاتارستان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ەكزام گۋبايدۋللين دە سايلاۋ ۇدەرىسىنەن العان اسەرىن, سايلاۋدىڭ زاڭناما تالاپتارىنا ساي ءوتىپ جاتقانىن اتادى. «تاڭەرتەڭنەن بەرى ءبىز 10-نان استام سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىق. استانا قالاسىندا سايلاۋ ۇيىمشىلدىقپەن ءوتىپ جاتىر. ءبىز بولعان ۋچاسكەلەردىڭ بارلىعىندا دا سايلاۋ ۇدەرىسى قازاقستاننىڭ سايلاۋ زاڭناماسىنا ساي وتۋدە, – دەدى ە.گۋبايدۋللين. – بىزدەرگە استانا قالاسى قاتتى ۇنادى. مەن بۇل قالاعا العاش رەت كەلىپ وتىرمىن. مەنىڭشە, استانا الەمدەگى ەڭ ادەمى قالالاردىڭ ءبىرى. ءبىز ءوز بايقاۋىمىزدى ودان ارى جالعاستىرامىز. ازىرشە جالپى سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى ەشقانداي ەسكەرتۋىمىز جوق. قازاقستان حالقىنا سايلاۋدى ۇيىمشىلدىقپەن وتكىزۋگە تىلەكتەسپىن».
ساعات 17.05
ساعات 16.00-گە دەيىنگى سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋ كورسەتكىشتەرىمەن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى مارات سارسەمباەۆ تانىستىردى. «وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارى ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس 2016 جىلعى 20 ناۋرىز كۇنگى ساعات 16-00-دەگى جاعداي بويىنشا تىزىمگە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 71,78 پايىزى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن الدى», – دەدى وسك مۇشەسى.
م.سارسەمباەۆتىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرى بويىنشا باسقا وڭىرلەرگە قاراعاندا, بۇل جولى دا الماتى مەن اتىراۋ وبلىستارىنىڭ سايلاۋشىلارى بەلسەندىلىك تانىتقان. سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋى ءتيىسىنشە 89,88 جانە 80,41 پايىزدى قۇراپ وتىر. «ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىن, داۋىس بەرۋ بارلىعى 9840 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ءجۇرگىزىلۋدە», – دەدى م.سارسەمباەۆ.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى وتكىزگەن بريفينگتەن سوڭ, كورەيا رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ليم چاي مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىنە سۇحبات بەردى. «سىزدەردى ناۋرىز مەيرامىمەن قۇتتىقتايمىن. ال سايلاۋ ۇدەرىسىنە كەلەر بولساق, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ زاڭناماسىنا ساي, مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيدە ءوتىپ جاتىر. مەن بۇل سايلاۋلاردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان ءوزىنىڭ ىشكى ۇلتتىق ينتەگراتسياسىن نىعايتا تۇسەدى دەپ سەنەمىن», – دەدى ول.
سونىمەن قاتار, كورەيلىك بايقاۋشى قازاقستان مەن كورەيا سايلاۋدى بايقاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ ارقىلى ءوزارا بايلانىستارىن كۇشەيتە تۇسەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان شىنايى دەموكراتيا قۇرۋ جولىندا ىلگەرىلەپ كەلەدى. ايتا كەتەرلىگى, كورەيا سايلاۋ بارىسىندا زاماناۋي ەلەكتروندى تەحنولوگيالاردى قولدانۋدا مول ءتاجىريبەگە يە. سايلاۋ ۇدەرىسىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ بويىنشا تاجىريبە ءبولىسۋ ويىمىزدا بار. سونداي-اق, ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دا كەڭەيە تۇسكەنىنە مۇددەلىمىز», – دەدى ليم چاي مەن.
ساعات 19.05
«وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتتەرىنە سايكەس 2016 جىلعى 20 ناۋرىز كۇنگى ساعات 18.00-دەگى جاعداي بويىنشا تىزىمگە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 75,16%-ى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن الدى, – دەدى بريفينگتە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى مارات سارسەمباەۆ. – بۇل ءبىزدىڭ ەلدە بۇرىن بولعان پارلامەنتتىك سايلاۋلار ءۇشىن رەكوردتىق كەلۋ ەكەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋى ءالى دە جالعاسۋدا». بۇدان كەيىن ول سايلاۋشىلاردىڭ وڭىرلەر بويىنشا كەلۋ جايىنا توقتالدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا 92,67% ناتيجەمەن الماتى وبلىسىنىڭ سايلاۋشىلارى الدا كەلەدى. ودان كەيىن اتىراۋ (82,91%), قوستاناي (82,57%) وبلىستارىنىڭ سايلاۋشىلارىن اتاۋعا بولادى. ال الماتى قالاسىنىڭ سايلاۋشىلارى اتالعان ۋاقىت ىشىندە تىزىمگە ەنگىزىلگەندەردىڭ نەبارى 32,23 پايىزىنىڭ كەلۋى كادىمگىدەي-اق ويلاندىرىپ تاستادى.
ساعات 22.30
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارىن جاريا ەتتى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا داۋىس بەرۋ اياقتالدى. وسك شەتەلدەردە قازاقستان وكىلدىكتەرىنىڭ جانىندا قۇرىلعان 65 سايلاۋ ۋچاسكەسى بويىنشا سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋى تۋرالى جەدەل مالىمەتتەردى ۇسىندى. ولاردان مالىمەتتەر كەشىرەك تۇسەدى, – دەدى ق.تۇرعانقۇلوۆ. – وبلىستىق, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنان كەلىپ تۇسكەن حابارلار بويىنشا تىزىمدەرگە ەنگىزىلگەن 9 ملن. 810 مىڭ 920 سايلاۋشىنىڭ 7 ملن. 564 مىڭ 281-ءى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن الدى. سايلاۋشىلاردىڭ كەلۋى جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا 77,1 %-دى قۇرادى».
وڭىرلەر بويىنشا العاندا, اقمولا وبلىسى – 79,68%, اقتوبە وبلىسى – 80,26%, الماتى وبلىسى – 94,06%, اتىراۋ وبلىسى – 85,37%, باتىس قازاقستان وبلىسى – 73,68%, جامبىل وبلىسى – 82,66%, قاراعاندى وبلىسى – 78,83%, قوستاناي وبلىسى – 84,85%, قىزىلوردا وبلىسى – 81,75%, ماڭعىستاۋ وبلىسى – 75,91%, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 85,06%, پاۆلودار وبلىسى – 72,85%, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – 81,57%, شىعىس قازاقستان وبلىسى – 82,44%, استانا قالاسى – 74,65%, الماتى قالاسى – 34,1%-دى قۇرادى.
«بۇگىنگى داۋىس بەرۋ بارىسىندا سايلاۋشىلار بەلسەندىلىگىنىڭ دەڭگەيى وتە جوعارى بولعانىن اتاپ كورسەتەمىز. بۇل پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى سوڭعى سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ ىشىندەگى رەكوردتىق كورسەتكىش» – دەپ اتاپ ءوتتى ورتسايلاۋكوم باسشىسى.
توراعانىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ بارلىعىندا سايلاۋشىلاردىڭ داۋىستارىن ساناۋ جۇرگىزىلۋدە. سايلاۋ زاڭناماسىنا سايكەس, سايلاۋ ۋچاسكەسىندە داۋىستاردى ساناۋ ۋاقىتى ساناۋ باستالعان كەزدەن باستاپ ون ەكى ساعاتتان اسپاۋى ءتيىس.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
