مۇناي-گاز ءوندىرىسىنىڭ ءورىسى كەڭەيە بەرمەك

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ول كومپانيانىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارى جانە اعىمداعى جىلعا جاساعان جوسپارلارى تۋرالى تاراتىپ ايتتى. توراعانىڭ سوزىنە قاراعاندا, بىلتىرعى جىلى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن تەك 1 پايىزعا عانا ارتتىرىپتى. «وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ايتاتىن بولسام, ۇلت­تىق كومپانيا ءبىر جىل بۇرىن­عىمەن سالىستىرعاندا ءوندىرۋ كولەمىن 1 پايىزعا ۇلعايتتى. مۇنىمەن بىرگە, ءوندىرۋ جوسپارى دا ويداعىداي ورىندالدى. رەس­پۋب­ليكا بويىنشا وندىرۋدە كەي­بىر تومەندەۋلەر ورىن العانىن بار­شاڭىز جاقسى بىلە­سىزدەر. سوعان قاراماي, تىعىرىقتان جول تابا بىلگەن «قازمۇنايگازدا» مۇنداي جاعىمسىز جاعداي ورىن العان جوق. ياعني, وندىرۋدە ءبىز­دە ءبىرشاما ءوسىم بار», دەدى س.مىڭباەۆ. بۇعان قوسا, ول ۇلتتىق كوم­پانيا ءۇشىن قارجىلىق كور­سەت­كىشتەر بويىنشا دا وتكەن جىل جاقسى بولعانىن ايتىپ ءوتتى. وسى ورايدا كومپانيا ءمالى­مەتتەرىنە نازار سالساق, 2015 جىلى «قازمۇنايگاز» كوم­پانيالار توبىندا مۇناي مەن گاز كوندەنساتىنىڭ شوعىر­لان­دىرىلعان ءوندىرۋ كولەمى 22 ملن. 670 مىڭ توننانى قۇراپتى. ال تابيعي جانە ىلەسپە گازدى ءوندىرۋ 7 255 ملن. تەكشە مەترگە جەتكەن. مۇنىمەن بىرگە, وتكەن جىلى قازاقستاندا مۇنايدى قاي­تا وڭدەۋ كولەمى 16 ملن. 295 مىڭ تون­­ناعا جەتىپتى. بيىل­عى جىل­دىڭ 1 قاڭ­تارىن­داعى جاع­­دايى بويىنشا ەلى­مىزدىڭ مۇ­ناي ونىمدەرىنىڭ بولشەك نارى­عىندا «قازمۇنايگاز» ۇلت­تىق كومپانياسىنىڭ ۇلەسى 16 پا­­يىز­­دى قامتىعان. بۇيىرتسا, 2018 جىلعا قاراي كومپانيا نا­رىق­تاعى ۇلەسىن 20 پايىزدان كەم ەمەس دەڭگەيگە دەيىن وسىرۋگە, ال 2022 جىلعا قاراي 32 پايىزعا دە­يىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىر ەكەن. «2015 جىلى مۇنايدى قايتا ءوڭ­دەۋ كولەمi 16 295 مىڭ توننا­نى قۇرادى. قازاقستاننىڭ مۇ­ناي ونiمدەرiنiڭ بولشەك ساۋدا نارىعىنداعى ءبىزدىڭ ۇلەسiمىز 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى ءما­لi­­مەتكە سايكەس 16 پايىزدى قۇ­راپ وتىر. ەندى 2018 جىلعا قا­راي نا­رىق ۇلەسiن 20 پايىزعا دەيiن, ال 2022 جىلعا قاراي 32 پايىزعا ۇل­­عاي­تۋ جوسپارىمىزدا بار», دەدi ول. ۇلتتىق كومپانيا باسقار­­­ما توراعاسىنىڭ كەلتىرگەن مالىمەت­تەرىنە سۇيەنسەك, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق كوم­پا­نيا­­لار توبىنىڭ تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىز­مەتتەردi ساتىپ الۋ­داعى جەر­گiلiكتi ۇلەستەگi كور­سەت­كiشi ەسەپ­تi كەزەڭدە 1 ترلن. 260 ملرد. تەڭ­گەگە جەتىپتى. «پا­­يىز­­بەن ەسەپ­تەگەندە, بۇل 76 پا­­يى­ز­­دى قۇراي­دى. وسى جىل­دىڭ 1 قاڭ­تارىن­داعى مالiمەتكە ءجۇ­گىنسەك, جالپى سوماسى 1 ترلن. 174 ملرد. تەڭ­گەنi قۇرايتىن تاۋارلار, جۇ­مىس­تار مەن قىزمەتتەردiڭ وتان­دىق وندiرۋشiلەرiمەن 1 677 ۇزاق مەرزiمدi كەلiسiمشارت جاسال­عا­نىن جانە ولاردىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقانىن كورۋگە بولادى», دەدi كومپانيا باسشىسى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىن­شى بولىمىندە جۋرناليستەردىڭ سۇ­راقتارىنا جاۋاپ بەرگەن سپي­كەر قاشاعان كەن ورنىنداعى جۇ­مىستار بەكىتىلگەن كەستەگە ساي ءجۇر­گىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. «قا­شاعان بويىنشا جۇمىستار كەس­تەگە سايكەس ءجۇرىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, قۇبىرلاردى دانە­كەر­لەۋ جۇمىستارى بو­يىنشا كەيبىر قيىندىقتار بولدى. بۇرىنعىشا وسى ۇلكەن جوبانى ىسكە قوسۋ بيىل­عى قا­زان­عا بەلگىلەنىپ وتىر», دە­گەن ول, الايدا كوممەرتسيا­­لىق ءون­دىرۋ دەڭگەيىنە جوبا قاي مەز­گىل­دە شىعاتىنىن ناقتى ايت­پا­دى. «كوممەرتسيالىق ءوندى­رۋگە جەتۋ ولشەمى تاۋلىگىنە 75 مىڭ باررەلدى قامتيدى. كەز كەلگەن جاڭا ءوندىرىس قانداي قارقىنمەن ءوندىرۋدى ەڭسەرەتىندىگى وڭاي جۇمىس ەمەس. وسى ورايدا, قاشا­عان قاراشا-جەلتوقسان كەزەڭىندە قانداي ۇلەسىن قوساتىندىعىن ايتۋ قيىنداۋ. دەسەم دە, جوس­پار­لاعان ءوندىرۋ كولەمىن ءبىز ەس­كەرە وتىرىپ, ۇنەمى نازاردا ۇستايمىز», دەدى س.مىڭباەۆ. ەستە بولسا, وسىدان ءبىرجارىم جىلداي بۇرىن, اتىراۋدا «نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپاني» كومپانياسى قاشاعان تەڭىز كەنى­شىندە قۇبىرلاردى اۋىس­تىرۋ جوباسىن ازىرلەۋ تۋ­رالى حابار­لاپ, سونىڭ سەبە­بىنەن مۇناي ءون­دىرۋ توقتا­تىلعان بولاتىن. جوبا تەڭىز كەنىشىنىڭ «D» ارالى­نان وندىرىلگەن ونىمدەردى «بولاشاق» مۇناي جانە گاز كەشەنىن ازىرلەۋ قوندىرعىسىنا تاسىمالداۋعا ارنالعان كۇكىرت­تى مۇناي قۇبىرى مەن كۇكىرتتى گاز قۇبىرىن اۋىس­تىرۋ جۇمىس­تارىن قامتيدى. 2013 جىلى كۇزدە باستالعان قاشاعان كەنىشىنەن مۇناي ءوندىرۋ تەڭىزدەن قۇرلىققا تارتىلعان 93 شاقىرىمدىق قۇبىردىڭ جارىلۋى سالدارىنان توقتاتىلعان بو­لاتىن. سوڭعى اقپاراتتارعا سۇيەنسەك, «بولاشاق» زاۋىتىنان «D» ارالىنا دەيىنگى قۇبىرلاردى اۋىستىرۋ جۇمىستارى 2016 جىل­­­دىڭ ەكىنشى جارتىسىندا اياق­­تالۋى ءتيىس. وسى جونىندە اڭگىمە­لەگەن ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى قاشاعان كەنىشىندەگى ءاربىر جۇ­مىس كەستەگە ساي جۇرگىزىلىپ جات­­قانىن كەسىپ ايتتى. قازىرگى تاڭدا تۇراقتى ەش­تەڭە بولماي تۇر. ماسەلەن, ال­داعى ۋاقىتتا رەسەيدە مۇناي ءونىم­­دەرىنىڭ باعاسى وسەتىن بول­سا, قازاقستاندا دا بەنزيننىڭ ءبول­شەك ساۋداداعى باعاسى جو­عا­رىلاۋى ابدەن ىقتيمال. «ەگەر دە رەسەيدىڭ نارىعىنداعى ءۇر­دى­سكە توقتالاتىن بولساق, ون­دا اكتسيزدىك الىم ارتقانىن ءبى­لە­سىزدەر. رەسەيدە اكتسيزدىك الىم­نىڭ ارتۋى بولشەك باعا دەڭ­گەيىنىڭ وسۋىنە الىپ كەلەتىنى ءتۇسى­نىكتى. بۇل رەتتە ول بولشەك باعا­عا اسەر ەتىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە باعا­نىڭ ءبىرشاما وسۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن», دەدى كومپانيا باسشىسى. سونداي-اق, ول ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا رەسەيمەن ساۋدا-ساتتىق تۇرعى­سىن­دا شەكارالار اشىق ەكەنىن ەسىمىزگە سالىپ ءوتتى. وعان قوسا, بەنزين قازاقستان اۋماعىنا جەتكىزىلگەن كەزدە جاناما سالىق­تار شەگەرىلەتىنىنە دە توق­تالدى. «سوندىقتان دا جاناما ىقپالى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتامىن. دەگەنمەن دە ونىڭ ايتارلىقتاي اسەرىن بايقاپ وتىرعان جوقپىز. ەستەرىڭىزگە سالايىن, رەسەيدىڭ نارىعى شامامەن قازاقستاننان 10 ەسەگە ۇلكەن. بۇل رەتتە ەركىن ساۋدا اياسىندا باعا دەڭگەيى ءسوزسىز اسەر ەتەتىنى تۇسىنىكتى», دەپ قايىردى س.مىڭباەۆ. شارا بارىسىندا «قازمۇناي­گاز» ۇك» اق باسقار­ما ءتور­اعاسى بيىلعى جىلى كوم­­پا­نيانىڭ مۇناي ءوندىرۋ كولە­مىن تومەندەتپەيتىنىن ايتتى. سونداي-اق, رەسپۋبليكا دەڭگەيىن­دە جۇمىس ىستەپ جاتقان كەيبىر كومپانيالاردا بيىلعى جىلى ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ءارى قاراي ءتو­مەن­دەۋى مۇمكىن ەكە­نىنە توقتال­دى. «ال وسى تۇرعى­دا «قازمۇنايگاز» اق بويىنشا مۇن­­داي ءتو­مەن­دەۋ بولمايدى دەپ ءۇمىت­تە­نە­­مىز. بۇل رەتتە ءبىرشاما ءوسىم دە بولۋى ىقتيمال», دە­گەن ول, قازىرگى كۇندە مۇناي با­عا­سى­­­­نىڭ تومەن جاعدايىندا شا­عىن كومپانيالاردىڭ احۋالى قيىنداۋ بولىپ تۇرعانىنا دا نازار اۋدارتتى. ونىڭ سوزىنە يلانار بولساق, رەسپۋبليكا بويىنشا ءوندىرۋ كولەمىنىڭ قىسقارۋى شاعىن مۇناي ءوندىرۋ كومپانيالارى جانە «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ» ەسەبىنەن بولعان. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».