ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى ۇگىتى

بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قالاي كورىنىس تابۋدا؟ كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سياسىنىڭ مۇشەسى مارات سارسەمباەۆ سايلاۋ ناۋقانىنىڭ بارىسىن جانە ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋ الدىنداعى ۇگىتىن جاريا ەتۋ جونىندەگى باق ماتەريالدارىنا مونيتورينگتىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى تۋرالى ايتىپ بەردى. «قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سىن­داعى سايلاۋ تۋرالى» كونستي­تۋتسيالىق زاڭنىڭ 28-بابى 2-تارماعىنا سايكەس, پارتيا­لىق تىزىمدەرىن ۇسىنعان ساياسي پارتيالارعا سايلاۋ الدىنداعى ۇگىتتى جۇرگىزۋ ءۇشىن بۇقارالىق اق­پارات قۇرالدارىنا تەڭ جاعدايدا قول جەتكىزۋگە كەپىلدىك بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, باق ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋ ناۋقانىن ءادىل جاريا ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتى. اتالعان نورمالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ورت­سايلاۋكوم قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بايلانىس, اقپاراتتاندىرۋ جانە اقپارات كوميتەتىمەن بىرلەسىپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ اعىمداعى سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىستى ماتەريالدارىنا مونيتورينگتى جۇزەگە اسىرۋدا. «مونيتورينگ 48 رەسپۋبلي­كالىق گازەتتى, 15 جۋرنالدى, 16 رەسپۋبليكالىق تەلەارنانى, 12 راديوارنانى, 174 وڭىرلىك گازەتتى, 31 وڭىرلىك تەلەارنانى جانە 162 نەعۇرلىم تانىمال قوعامدىق-ساياسي ينتەرنەت-رەسۋرستى قامتيدى, – دەدى م.سارسەمباەۆ وسى جونىندە. – 2016 جىلعى 20 قاڭتاردان باس­تاپ 19 اقپانعا دەيىنگى كەزەڭدە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جالپى سايلاۋ تاقىرىبى بو­يىنشا, سونداي-اق, پارتيالار مەن پار­تيالىق تىزىمدەردەن كانديدات­تاردىڭ سايلاۋ تۇرعىسىنداعى قىزمەتىنە قاتىستى 13 898 ماتەريال جاريالاندى. ولاردىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق تەلەارنالاردىڭ ەفيرىندە 3 757 سيۋجەت, رەسپۋب­ليكالىق مەرزىمدى باسىلىمداردا – 1 154 جاريالانىم, وڭىرلىك باق-تاردا – 3 924 ماتەريال, ينتەرنەت-رەسۋرستاردا – 5 063 ماتەريال, الەۋمەتتىك مەديالاردا – 1 441 ماعىنالى جازبا بار. سايلاۋعا قاتىسۋشى ساياسي پارتيالاردىڭ ۇگىت ناۋقانى باستالعان كەزەڭنەن, ياعني 20 اقپاننان باستاپ 14 ناۋرىزعا دەيىن باق-تاردا سايلاۋ تاقىرىبى بويىنشا 8 769 ماتەريال, ولاردىڭ ىشىندە 7 060 ماتەريال رەسپۋبليكالىق جانە 2 709 ماتەريال وڭىرلىك باق-تاردا جاريالاندى». بۇدان سوڭ وسك مۇشەسى پارتيا­لاردىڭ قانشا اقپاراتتىق ماتەريالدارى جارىق كورگەنىنە توقتالدى. ونىڭ اتاپ وتكەنىندەي, مونيتورينگ دەرەكتەرىنە سايكەس, ۇگىت ناۋقانى باستالعاننان باق-تاردا 1 432 اقپاراتتىق ماتەريال «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قىزمەتى تۋرالى, 1 156 ماتەريال قكحپ-نىڭ, 1 261 ماتەريال «اق جول» قدپ-نىڭ, 1 114 ماتەريال «بىرلىك» سپ-نىڭ, 1 144 ماتەريال جسدپ-نىڭ, 1 133 ماتەريال «اۋىل» حدپپ-نىڭ قىزمەتى جونىندە جاريالانعان. «سايلاۋعا قاتىسۋشى ساياسي پارتيالاردىڭ قىزمەتى تۋرالى اقپاراتتىق ماتەريالداردىڭ كولەمىنە قاتىس­تى ايتار بولساق, «نۇر وتان» پار­تيا­سىنىڭ قىزمەتى تۋرالى ماتەريال­دار رەسپۋبليكالىق باس­پا باسى­لىمدارىنداعى سايلاۋعا قاتىسۋ­شى ساياسي پارتيالاردىڭ قىزمەتى تۋرالى ماتەريالداردىڭ جالپى اۋ­ماعىنىڭ 20%-ىن الادى, – دەدى م.سارسەمباەۆ. – قكحپ-نىڭ قىز­مەتى تۋرالى ماتەريالدار – 19%, «اق جول» قدپ تۋرالى – 15%, «ءبىر­لىك» سپ تۋرالى – 14 %, جسدپ تۋرا­لى – 18%, «اۋىل» حدپپ تۋرالى 14 پايىزدى قۇرايدى». وسىنداي كورىنىس رەسپۋب­ليكا­لىق تەلەديدار ارنالارىنىڭ ەفير ۋاقىتىنىڭ مولشەرىن بولۋگە قاتىستى دا بايقالادى. وسك مۇشە­سىنىڭ ايتۋىنشا, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قىزمەتى جونىندەگى ماتە­ريالدار سايلاۋعا قاتىسۋشى ساياسي پارتيالاردىڭ قىزمەتىنە قاتىس­تى سيۋجەتتەردىڭ جالپى ۋاقىتى­نىڭ 16%-ىن الادى. قكحپ تۋرالى ماتەريالدار – 17%, «اق جول» قدپ جونىندە – 17%, «بىرلىك» سپ تۋرالى – 17%, جسدپ تۋرالى – 16% جانە «اۋىل» حدپپ-نىڭ قىز­مەتى تۋرالى 17%-دى الادى. ال راديودا «نۇر وتان» پارتيا­سىنىڭ قىزمەتى تۋرالى اقپاراتتىق سيۋجەتتەردىڭ ۇلەسى 23%-دى, قكحپ – 16%, «اق جول» قدپ – 15%, «ءبىر­لىك» سپ – 16%, جسدپ – 14%, «اۋىل» حدپپ-نىڭ قىزمەتى تۋ­رالى ما­تەريالدار 16%-دى قۇرايدى. سالىستىرمالى وسىنداي دەرەك­تەردى رەسپۋبليكالىق ينتەرنەت-رەسۋرستار ماتەريالدارىنىڭ ءمول­شەرىن تالداۋ دا كورسەتىپ وتىر. «ۇگىت ناۋقانى باستالعاننان بەرى نەعۇرلىم تانىمال ينتەرنەت-رەسۋرستارداعى «نۇر وتان» پارتياسى تۋرالى ماتەريالداردىڭ ۇلەسى 20%-دى, قكحپ – 17%, «اق جول» قدپ – 15%, «بىرلىك» سپ – 15%, جسدپ – 18% جانە «اۋىل» حدپپ 15%-دى قۇرادى, – دەدى م.سارسەمباەۆ ءارى قاراي. – سايا­سي پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى قىز­مەتىن جاريا ەتۋ جونىندەگى اقپاراتتىق جۇمىستان باسقا, 2016 جىلعى 20 اقپاننان باق-تار­دا ولاردىڭ سايلاۋ قورلارىنان تولە­نەتىن ۇگىت ماتەريالدارى دا ورنالاس­تىرىلدى. اتاپ ايت­قاندا, «ەگەمەن قازاقستان» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەت­تەرىندە 2016 جىلعى 20 اقپاننان سايلاۋعا قاتىسۋشى بارلىق سايا­سي پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى باع­دارلامالارى جاريالاندى». وسك مۇشەسى ناقتىلاپ بەرگەندەي, اقىسى سايلاۋ قورلارى قارا­جاتىنان تولەنگەن ۇگىت ماتەريال­دارىنىڭ سانى مەن كولەمى پارتيالاردىڭ ۇيىمداس­تىرۋشىلىق جانە قارجىلىق رەسۋرستارىنا بايلانىستى. اقىسى سايلاۋ قورىنىڭ قاراجاتىنان تولەن­گەن ۇگىت ماتەريالدارىن بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالدارىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سايلاۋ شتا­بى نەعۇرلىم بەلسەندى ورنالاس­تىرۋدا. ۇگىت ناۋقانى باستال­عاننان بەرى بۇل پارتيانىڭ وسىن­داي 1 552 ۇگىت ماتەريالى جاريا­لاندى جانە ەفيرگە شىقتى. سون­داي-اق, قكحپ-نىڭ – 303 ماتەريالى, «اق جولدىڭ» – 398 ماتەريالى, «بىرلىكتىڭ» – 187 ماتەريالى, جسدپ-نىڭ – 99 ماتەريالى, «اۋىلدىڭ» 295 ماتەريالى جارىق كورگەن. «مونيتورينگتىڭ وسى ءناتي­جەلەرى قازاقستاندىق باق-تاردا سايلاۋعا قاتىسۋشى پارتيالاردىڭ قىزمەتىن تەڭ جاعدايلاردا جانە سالىستىرمالى كولەمدە جاريا ەتىلۋدە ەكەنىن كورسەتەدى, – دەدى م.سارسەمباەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلىپ. – پارتيالاردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا ەركىن جانە تەڭ قول جەتكىزۋى قامتاماسىز ەتىلۋدە. سايلاۋ ناۋقانىن باق-تاردا بەلسەندى جانە شىنايى جاريا ەتۋ سايلاۋشىلارعا سايلاۋعا قاتىسۋشى ساياسي پارتيالاردىڭ باعدارلامالارى, ماقساتتارى جانە ءىس-شارالارى تۋرالى تولىق جانە سەنىمدى اقپارات الۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى». ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».