تۇركى اكادەمياسىنىڭ تارتۋى

93 اتالىمداعى كىتاپتار ءاز ناۋرىز قارساڭىنداعى امال كۇنى استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنا تابىس ەتىلدى كەشە تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىندا ءوز تاراپىنان جارىق كورگەن كىتاپتاردىڭ جانە www.twesco.org اقپاراتتىق, عىلىمي-تانىمدىق پورتالىنىڭ تانىستىرىلىمىن وتكىزدى. وسىلايشا اكادەميا جىل باسى – ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا, سونداي-اق, كورىسۋ كۇنىنە وراي ارىپتەس ۇيىمعا 90-نان استام اتالىم بويىنشا باعالى باسىلىمداردى تارتۋ ەتتى. القالى باسقوسۋعا وسى تانىستىرىلعان كىتاپتاردىڭ بىرقاتار اۆتورلارى, ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتار جەتەكشىلەرى, بەلگىلى عالىمدار, مادەنيەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. سالتاناتتى جيىندى قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشقان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ كەزىندە ەلباسى باستاماسىمەن اشىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ بۇل كۇندە كەمەلدەنە تولىسىپ, ەل مەن ەلدى تۋىس­تىراتىن قانشاما يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىڭ ءبىر پاراسى حالقىمىزدىڭ ىزگىلىكتى داستۇرلەرىن جاڭعىرتۋىنان كورىنەدى. دۇنيەدەگى بايلىقتىڭ ۇلكەنى, اقىلدىڭ كەنى كىتاپ بولسا, وسى توم-توم كىتاپحانالاردى سىيلاۋ ءداستۇرىن كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, پروفەسسور مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعا باستاپ بەرىپ, ول كىسى وتكەن جىلى 9500 كىتاپتان تۇراتىن بۇكىل كىتاپحاناسىن, قانشاما با­عالى جادىگەرلەرىن ۇلتتىق اكا­­دەميالىق كىتاپحاناعا سىيلاپ ەدى. بۇل باستامانى ىلگەرى جالعاعان قادىر مىرزا ءالىنىڭ وتباسى ۇلتتىڭ كەمەڭگەر اقىننىڭ 10500 تومدىق كىتاپحاناسىن ورال قالاسىنىڭ وقىرمان قاۋىمىنا تارتۋ ەتتى. وسىناۋ ونەگە بۇل كۇندە رەسپۋبليكادا قاناتىن جايا ءتۇستى. سونىڭ ءبىر مىسالى – تۇركى اكادەمياسىنىڭ بۇگىنگى قۇتتى قادامى. بۇل تارتۋ كىتاپتار ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ مىر­زاتاي جولداسبەكوۆ اتىنداعى زالىنان ورىن الۋىنىڭ ءوزى وتە ءبىر ءسۇيىنىشتى نىشان. تارتۋ ەتىلگەن كىتاپتاردىڭ لەنتاسىن سالتاناتتى تۇردە قيعان ۇلت رۋحانياتىنىڭ ابىزى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ شىن مانىندە تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ تىرەگىنە اينالعانىن اتاپ ءوتىپ, جاقسى جە­تىستىكتەردىڭ وسىلايشا باسى-قاسىندا بولا بەرۋدى ءناسىپ ەتۋىن تىلەدى. بۇدان بۇرىن دا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كارىم ءما­سىموۆ تە 6000 كىتاپتان تۇراتىن عاجاپ كىتاپحاناسىن سىيعا تارتقان ەكەن. ال مىرزەكەڭ ءوزى بولسا, كى­تاپحاناسىن سىيلاعاننان بەرگى ۋاقىتتا قولعا تۇسكەن 350 كىتاپتى قوسىمشا تارتۋ ەتىپتى. اكادەميا باسشىسى دارحان قىدىرالى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان كىتاپتار نەگىزىنەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىن قۇرۋشى مەملەكەتتەر پرەزيدەنتتەرىنىڭ تۇركى كەڭەسى سامميتتەرىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ نەگىزىندە جارىق كورگەندىگىن قاداپ ايتتى. اكادەميا ءوزى جۇمىس ىستەي باستاعان 5 جىل ىشىندە بارلىعى 93 اتالىم بويىنشا كىتاپتار ازىرلەپ شىعارعان. 2015 جىلى 42 كىتاپ جارىق كورىپتى. ولاردىڭ ىشىندە «تۇركى حالىقتارىنىڭ جىلقى مادەنيەتى» (اۆتورى ا.توقتاباي), «التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرى اتلاسى» (ورىس, تۇرىك تىلدەرىندە, اۆتورلارى – ك.كونكوباەۆ. ن.ۋسەەۆ, ك.شابداناليەۆ), كولەمى 88,5 باسپا تاباق (1416 بەت) بولاتىن «ماناس» ەنتسيكلوپەدياسى مەن «ماناس» سوزدىگى (جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان – اكادەميك ا.اكماتاليەۆ), كورنەكتى ابايتا­نۋشى م.مىرزاحمەت ۇلىنىڭ ابايدىڭ 170 جىلدىعى اياسىندا جارىق كورگەن «مۇحتار اۋەزوۆ ابايتانۋشى عۇلاما», «ابايدى وقى, تاڭىرقا...», «حاكىم اباي مۇراسىن تانىپ ءبىلۋدىڭ 125 (1889-2014) جىلدىق تاريحىنان» اتتى ءۇش ەڭبەگى, سونداي-اق, بەلگىلى شى­عىستانۋشى ك.حافيزوۆانىڭ «ءور­كەنيەتتەر ديالوگى», «وركەنيەتتەر توعىسىنداعى شىعىس ديپلوماتياسى» اتتى كىتاپتارى قاتارلى ءىر­گەلى جوبالار بويىنشا جارىق كور­گەن بىرەگەي باسىلىمدار بار. سونداي-اق, بۇل ورايدا جا­رىلقاپ بەيسەنباي ۇلىنىڭ «ور­تالىق ازياداعى ارعىتۇرك سيپاتتى مادەنيەتتەر: ەتنوتەكتىك اسپەكتىلەر», سۇلتانحان اققۇل­ۇنىڭ «ءاليحان بوكەيحان ءجا­نە تۇركى دۇنيەسى», تۇرسىنحان ءزا­كەن ۇلىنىڭ «ويراتناما. جوڭعاريا مەملەكەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى جانە جويىلۋى», الىمعازى داۋلەتحاننىڭ «ەجەلگى جانە ورتا عاسىرداعى تۇركىلەر: تاري­حي زەرتتەۋلەر» اتتى جانە باسقا با­سىلىمداردىڭ وقىرمان كوز­ايى­مىنا اينالارى ءسوزسىز. 2015 جىلى اكادەميادا شىققان كى­تاپتاردى ازىرلەۋگە ازەربايجان, ماجارستان,   قازاقستان, قىرعىزستان, موڭ­عوليا, نيدەرلاند, وزبەكستان ءجا­نە ۋكراينادان 15 شەتەلدىك عالىم اتسالىسىپ, 6 تىلدە, اتاپ ايتقاندا, اعىلشىن, ازەربايجان, قازاق, قىرعىز, تۇرىك جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورگەنىن اتاپ ايتۋ كەرەك. وتكەن جىلدىڭ باستى تاقىرىبى بولعان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان ەكى ەڭبەك جاريالانىپتى. بۇدان بولەك, تاريح, ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا بويىنشا – 15, ادەبيەت, فولكلور جانە ونەر بويىنشا – 13, ءتىل جانە لينگۆيستيكا بويىنشا – 6, «تۇعىرلى تۇلعالار» سەرياسىمەن 6 ەڭبەك جارىق كورگەن. سونىمەن بىرگە, وسى شارا ايا­سىندا اكادەميا باسشىسى د.قىدىرالى تۇركى الەمىنىڭ ور­تاق اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قا­لىپتاستىرۋ ماقساتىندا اشىل­عان حالىقارالىق تۇركى اكا­دەمياسىنىڭ www.twesco.org اقپاراتتىق, عىلىمي-تانىمدىق پورتالىن تانىستىردى. تۇركى الەمىندەگى عىلىمي, مادەني جا­­­ڭالىقتارمەن, عىلىمي-تا­نىم­دىق دەرەكتەرمەن جانە اكا­دە­ميانىڭ تىنىس-ءتىر­شىلى­گىنەن قازاق, تۇرىك, اعىلشىن جانە ورىس تىلدەرىندە ءبولىسىپ وتى­را­­تىن بىرىڭعاي پورتال 2015 جىل­دىڭ قىركۇيەك ايىنان باس­تاپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇدان كەيىن ءسوز العان اكادەميكتەر بولات كومەكوۆ, سەيىت قاسقاباسوۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, سەناتور نۇرلان ورازالين, بەل­گىلى انتروپولوگ عالىم ورازاق ىسماعۇلوۆ, قىتايتانۋشى اۆتور كلارا حافيزوۆا, تاريحشى عالىم احمەت توقتاباي, ادەبيەتشى الىمعازى داۋلەتحان جانە قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى تۇركى الەمىنىڭ كوپتومدىق ورتاق تاريحىن جازۋ, تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحاني وركەنيەتىن جەر جۇزىنە تانىمال ەتىپ الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ, تۇركولوگيادا بۇرىنعى كەت­كەن قاتەلىكتەردى تۇزەتۋ جانە بۇدان بىلاي بۇرمالاۋشىلىقتارعا جول بەرمەۋ, جاڭا تاقىرىپتاردى جاتپاي-تۇرماي يگەرۋ حاقىندا ءوز ويلارىن جاناشىرلىقپەن ورتاعا سالدى. قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.