11 قاڭتار, 2011

كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى

8 مين
وقۋ ءۇشىن
كولىك سالاسىنداعى جۇمىستار كوڭىلدەن شىقتى كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا وتكەن جىلى اتقارىلعان جۇمىس قورىتىندىلارى مەن 2011 جىلعا بەلگىلەنگەن مىندەتتەر قارالدى. اتالعان جيىندا نەگىزگى باياندامانى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ جاسادى. كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ءا.قۇسايىنوۆ 2010 جىل جاڭا عاسىردىڭ ال­عاشقى ونجىلدىعىنىڭ ءتۇيىنى ىسپەتتى دەي كەلە, سالا ءۇشىن بۇل وركەندەۋ ونجىل­دىعى بولدى دەدى. سوڭعى ون جىل ىشىندە كولىك-كوممۋنيكاتسيا كەشەنىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءوسۋى بايقالادى. دالىرەك ايتقاندا, تاسىمالدانعان جۇكتەردىڭ كولە­مى 1,7 ەسە, جولاۋشىلار تاسىمالى 1,8 ەسە, تەمىر جول جەلىسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 1,5 ەسە وسكەن. اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ سانى 2,4 ەسە ءوسىپ, قازىر ەلىمىزدىڭ ءاربىر التىن­شى تۇرعىنى جەكە كولىك يەلەرى اتانىپ وتىر. ون جىلدا كولىك ينفراقۇرىلىمىنا 1,4 ترلن. تەڭگە جۇمسالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق جوعارى بەدە­لىنىڭ ارقاسىندا داعدارىس جىلدارىنا قا­راماستان, حالىقارالىق قارجى ينستيتۋت­تارىنان 4,2 ملرد. اقش دوللارى كولە­مىندە زايمدار تارتىلعان. تەك وتكەن جى­لى عانا مينيسترلىكتىڭ كولىك ينفراقۇ­رىلىمىن دامىتۋعا ارنالعان بيۋدجەتى 19,6 پايىزعا ءوسىپ, 313,4 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 99,1 پايىزى يگەرىلگەن. 2010 جىلعى باستى جوبا – مەملەكەت باسشىسىنىڭ «باتىس ەۋروپا-باتىس قى­تاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن جاڭارتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستاۋ بولدى, – دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر. ۇيلەسىمدى ۇيىمداستىرىلعان جۇمىس ناتيجەسىندە, ونىڭ ىشىندە 3 وڭىردەگى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ تىكەلەي قا­تى­سۋىمەن 2010 جىلى جاڭا جولدىڭ ال­عاشقى 417 شاقىرىمى سالىنىپ, سول ار­قىلى جول قاتىناسى قامتاماسىز ەتىلگەن. وسى ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا جاڭا كاسىپورىندار اشىلىپ, ەلىمىزدىڭ ونداعان قۇرىلىس كومپانيالارى جۇمىس­پەن قامتاماسىز ەتىلسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, سونىڭ ىشىندە قىزمەتتەر جانە تاۋارلاردى, سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس ماتە­ريالدارىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى بيزنەس ىسكە قوسىلعان. ساباقتاس سالالاردى قوسا ەسەپتەگەندە جوبادا 34 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا تارتىلعان. 4,5 مىڭ جول قۇرىلىسى تەحني­كاسى قولدانىلىپ, 20 ملن. تەكشە مەتردەن استام ينەرتتى ماتەريالدار جانە توپىراق وڭدەلسە, ال قازاقستاندىق قامتىلۋ 89 پاي­ىزدى قۇراعان. وتكەن جىل جۇمىس ورىن­دارىن اشۋ جاعىنان ناتيجەلى بولىپ, جال­پى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا كەشەنى بوي­ىنشا 100 مىڭنان استام ادامعا جۇمىس ورنى اشىلعان. ەل ەكونوميكاسىندا ەڭ قاجەتتى جۇك تاسىمالداۋ ءتۇرى جانە جولاۋشىلار قوزعا­لىسىنىڭ ەڭ تارتىمدى قۇرالى بولىپ تا­بى­لاتىن تەمىر جول كولىگى سالاسىنىڭ ستراتەگيالىق ءمانى زور. وسى رەتتە 2 تەمىر جول جەلىسى, اتاپ ايتقاندا, «جەتىگەن-قور­عاس» جانە «وزەن-تۇركىمەنستاننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى» جەلىلەرى سالىنۋدا. ءبۇ­گىنگى كۇنگە جالپى 162 شاقىرىم جولدىڭ جوعارعى قاباتى توسەلگەن. جۇرتشىلىقتىڭ جولاۋشى تاسىمالىنا سۇرانىسىنىڭ ۇلعايا تۇسۋىنە ەڭ الدىمەن ۆاگون پاركىنىڭ توزۋى مەن جەتىسپەۋشىلىگىنەن ءتيىستى جاعداي بول­ماۋىنا بايلانىستى كولىكتىك ماشينە جاساۋ سالاسىنىڭ ماڭىزى ارتا تۇسۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا جولاۋشىلاردى جەتكىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ ماقساتىندا جولاۋشى پويىز­دارىنىڭ قوزعالىس جىلدامدىعىن ارتتىرۋ جونىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. 2010 جىل, اسىرەسە, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسى ءۇشىن كۇردەلى بولىپ, داعدارىس اۆيا­تاسىمالداۋشىلار اراسىنداعى باسەكەلەس­تىك­تى شيراتا تۇسكەن. سوندىقتان وتكەن جىلى ەڭ الدىمەن حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازا جاساۋعا, ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, كادرلاردى دايارلاۋ مەن نەگىزگى اكتيۆتەردى جاڭارتۋعا باسا نازار اۋدارىلىپتى. سۋ كولىگىندە اقتاۋ تەڭىز پورتىن سول­تۇستىككە قاراي كەڭەيتۋ جوباسى بويىنشا كونتسەسسيالىق نەگىزدە قۇرعاق جۇك تەرمي­نال­دارىن سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. بۇل 2015 جىلعا قاراي پورتتىڭ قۇرعاق جۇكتەر بويىنشا جوبالىق قۋاتىن 4 ملن. تونناعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە قازاقستاندىق پورتتاردىڭ ۇلەسى كاسپيدەگى جۇك اينالىمىنىڭ جال­پى كولەمىنىڭ 31 پايىزىن قۇرايدى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ ەڭ پەرسپەك­تيۆالى جانە ءتيىمدى نۇكتەلەرىندە ترانزيتتىك دالىزدەردىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە ساۋ­دا, كوپ فۋنكتسيالى جانە كولىكتىك-لوگيس­تيكالىق ورتالىقتار بەلسەنە قالىپتاسۋدا. ال, مينيسترلىك ءوز تاراپىنان قاجەتتى كو­لىكتىك ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا, اتاپ ايتقاندا, «باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىن سالۋ, «قورعاس- جەتىگەن» جاڭا تەمىر جول جەلىسىن جانە باسقا دا ينفراقۇ­رى­لىم­دىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزۋدە. كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ 2010 جىلعى ماڭىزدى شارالارىنىڭ ءبىرى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باع­دارلامانىڭ قابىلدانۋى دەر ەدىك. باع­دارلاما اياسىندا جالپى سوماسى 2,8 ترلن. تەڭگە 58 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا باستا­لىپ, ىسكە اسىرىلماق. وتكەن جىلدىڭ زامانالىق ماڭىزى بار وقيعاسى قازاقستاننىڭ توراعالىعى شەڭبە­رىندە ەلىمىزدە ەقىۇ- عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءسامميتىن وتكىزۋ ەكەنى بەلگىلى. تاريحي سامميتكە ازىرلەنۋ جانە وتكىزۋ اياسىنداعى ەلباسى تاپسىر­مالارى ورىندالىپ, اتاپ ايتقاندا, استانا قالاسىنىڭ اۋەجايىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سامميتكە كەلۋشىلەردى قابىلداۋ بويىنشا ءىس-شارالار كەشەنى تولىق ورىندالعان. ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, ەلىمىزدە ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ بولىگىندە يكاو ءاۋديتى ەسكەرتپەلەرىن جويۋ بويىنشا جانە قازاقستاندىق اۆياتاسىمال­داۋشى­لار­دى 2011 جىلعى ساۋىردە جانە قاراشادا ەۋروكوميسسيانىڭ «قارا تىزىمىنەن» شىعارۋ جونىندە شارالار جۇزەگە اسىرىلماق. «ەير استانا» جانە «SCAT» اۆياكومپانيا­لارىنىڭ وپەراتسيالىق لي­زينگ شارتتارى بويىنشا 11 اۋە كەمەسىن ساتىپ الۋى دا الداعى جوسپار ەنشىسىندە. كادرلاردى دايارلاۋ مەن بىلىكتىلىگىن كوتە­رۋ, رەسپۋبليكا اۋەجايلارىنىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تىلىگىن ارتتىرۋ, سونىمەن قاتار, مار­شرۋت جۇيە­سىن كەڭەيتۋ جانە قولدا­نىس­تا بار اۆياجەلىلەردەگى رەيستەردى كوبەيتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسپاق. سۋ كولىگى سالاسى بويىنشا دا ينفراقۇ­رى­لىم­دىق جوبالار­دى ىسكە اسىرۋدى جال­عاس­تىرۋ, تەڭىز ما­ماندارىن دايارلاۋ جۇيەسى مەن تەڭىز پورتى اكىمشىلىگىن قۇرۋ جوسپارلانعان. ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا تاريفتىك ساياساتتى جەتىلدىرۋ جانە بيزنەسكە قاتىستى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋ, سونداي-اق كولىكتىك-لو­گيستيكالىق ورتالىقتاردى ءتيىستى كولىك ينفراقۇرىلىمدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلۋدە. القا ءماجىلىسى سوڭىندا مينيسترلىكتىڭ 2010 جىلعى اتقارعان جۇمىستارىنا باعا بەرگەن ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ بو­لاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتۋگە بولاتىن­دىعىن, سوڭعى 3-4 جىلدا جانە داعدارىس كەزەڭىندە رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن اۋقىمدى ينۆەستيتسيالار ەكونوميكانىڭ قاجەتتى­لىك­تەرىنە تولىق جاۋاپ بەرگەنىن ايتا كەلىپ,  داع­دارىستان كەيىن بولىنگەن قار­جىلار نەگىزىندە اتقارىلعان شارالاردىڭ تالاپقا ساي بولماي تۇرعانىن دا قاپەرگە سالدى. وسى رەتتە پرەمەر-مينيستر مەملەكەت پەن جەكە مەنشىك ارىپتەستىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ باستى نازاردا بولۋى ءتيىس ەكەنىن, بۇل تۇرعىدا ۇكىمەتتىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە داي­ىنداعان جاڭا زاڭ جوباسىن ءتيىمدى پاي­دالانعان ءجون دەگەندى دە ايرىقشا اتادى. سونداي-اق ول مينيسترلىك الدىنا ءبىر­قا­تار مىندەتتەر جۇكتەدى. وتىرىسقا قاتىسۋشىلار القا ءماجى­لىسى اياسىندا وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ جول-قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ, ارنايى تەحنيكانىڭ, سونداي-اق تەمىر جول ءما­شي­نەلەرىن جاساۋ سالاسى ونىمدەرىنىڭ كورمە­سىن تاماشالادى. ءابدىراحمان قىدىربەك.
سوڭعى جاڭالىقتار

بولعان انا شاپانى

رۋحانيات • كەشە