سەرگەي جانە سۆەتلانا مەدەننيكوۆتەر: «وتانعا قىزمەت ەتۋدەن اسقان باقىت جوق»

اۋىلدا تۇرىپ-اق كاسىپكەرلىكتى جان-جاقتى ورىستەتىپ وتىرعان بۇل وتباسى تاعدىردىڭ قازاقستانمەن قايتا قاۋىشتىرعانىنا ءدان ريزا. ولار اۋمالى-توكپەلى سول ءبىر كەزەڭنىڭ ىعىمەن كەتىپ قالماي, باياندى باقىت جولىن نىق تاڭداۋىن ەل تاۋەلسىزدىگىمەن تىعىز بايلانىستىرا ايتۋدان استە جالىققان ەمەس. بۇل جونىندە  وتباسى, وشاق قاسىنىڭ ءسانىن كىرگىزىپ, ۇيىتقىسىنا اينالىپ وتىرعان سۆەتلانانىڭ شەرتەر سىرى كوپ. – سۆەتلانا فەدوروۆنا, تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شا­عىن­دا ادامداردىڭ سەڭ سوق­قان بالىقتاي ءارلى-بەرلى سەندەلگەن قالپىن كوز ال­دى­مىز­عا ءبىر ەلەستەتىپ كورەيىكشى. – ءبىز – اۋىلدا تۋىپ-ءوسىپ, توبە-قويناۋىندا ويناپ وسكەن ۇرپاقپىز.  الاڭسىز بالالىق شا­عىمىز تۋعان جەر توسىندە ءوتتى. اۋىل بالاسى بولعان­دىق­تان, اتا­مە­كەننىڭ ءار شوقىسى, ءار تالى ىستىق. كەڭشارىمىز الەۋەت­تى ەدى. مىڭعىرعان ءتورت ت ۇلىگىنە, قۋات­تى ماشينا-تراكتور پاركىنە وزگەلەر قىزىعا قارايتىن. كسرو ىدىراپ, ەكو­نوميكالىق بايلا­نىس­تارىمىز سوگىلەدى دەپ كىم بول­جاپتى؟ ادامدار ەستەرىن جي­عانشا نا­رىقتىڭ دۇلەي جەلى جەر-دۇنيەنىڭ استان-كەستەڭىن شى­­عار­دى. قازاقستاندى قونىس­تان­عان حا­لىق­تار تۇرمىسقا قو­لاي­لى جەر ىزدەپ, جان-جاققا ۇدە­رە كوشتى. تۋ­عان-تۋىستارىن ساعالادى. سو­لار­­دىڭ ءبىرى – ءبىز, نەمىستەر گەر­ما­نيانى بەتكە ال­دىق. الدىمەن اكە-شەشەم قونىس اۋداردى. – سىزدەر ات باسىن قاشان بۇردىڭىزدار؟ – 1996 جىلدىڭ جا­زىن­دا. كوپ­كە دەيىن قوبالجىپ, ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسكەنىمىز بۇگىنگىدەي كوز الدى­مىز­دا. ءتۇنى بويى كىرپىك ىلمەي, تاڭ اتى­رامىز. پەتروپاۆل پە­داگو­گي­كا­لىق ينستيتۋتىنىڭ ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتى فاكۋلتەتىن بىتىرگەن كەزىم. ماماندىق بويىنشا قىز­مەت ەتپەك تۇگىل ەكى قولعا جۇمىس تا­بۋ­دىڭ ءوزى – ۇلكەن ماشاقات. ونىڭ ءۇس­تىنە جاس وتباسىمىز. بالا-شاعانى اسىراۋ – باستى  ۋايىم. ءسويتىپ جۇرگەندە, گەرمانياداعى تۋىس­قان­داردان  «تەز جەتىڭدەر» دەگەن حابار كەلدى. وسىلايشا تاع­دىردىڭ جازۋى­مەن شەتەلگە قو­نىس اۋدارۋعا تۋرا كەلدى. – ەۋروپانىڭ تورىندە ور­نا­لاسقان وركەنيەتتى دە دا­مى­عان ەلدە تۇرۋ  اركىمنىڭ ماڭ­دايىنا جا­­زىلا بەرمەيتىن باق دەسەك, با­قىت قۇسىنان ءوز ەرىكتە­رىڭىز­بەن  باس تارت­تى­ڭىز­دار ما, الدە كەرى قاي­تۋعا باسقاداي سەبەپتەرى بولدى ما؟ – وسى ساۋال ماعان ءجيى قوي­ىلادى. قولىمدى كەۋدەمە قويىپ ايتار بولسام, تۋعان جەرگە قايتا ورالعانشا اسىقتىق. ۇنامادى دەسەم, ەشكىم سوزىمىزگە سەنە قوي­ماس. ولاي ايتۋعا اۋىز بارمايدى, تۇرمىسىمىز جامان بولعان جوق. ەڭبەكتەندىك, ەل قاتارلى ءومىر سۇردىك. الايدا, شەتەلدە تۇرعان 2,5 جىلدىڭ ىشىندە ۇنەمى ءبىر نارسە جەتىسپەي تۇرعانداي كورىن­دى. سويتسەك, ول – اتامەكەنگە, اۋىل­داستارعا, ق ۇلىن-تايداي تەبىسىپ وسكەن قۇربى-قۇرداستارعا دەگەن قيماس سەزىم ەكەن. ولاردى ويلاعاندا,  كەۋدەمىزدى الدەبىر وكسىك قىسىپ, جانارىمىزدى  جاس شىلايتىن.  نە كەرەك, ۇيرەنىسىپ كەتە المادىق. ءبىر كۇنى  جۇگىمىزدى جيناستىردىق تا: «قازاقستانىم, قايداسىڭ؟» دەپ تارتىپ كەتتىك. ەشكىمنىڭ  سوزدەرىنە قاراعان جوقپىز. قاراڭىزشى, تۋعان جەرگە ورالىپ ەدىك, كوڭىلىمىز بايىز تاپتى, جانىمىز جايلانىپ سالا بەردى. تۋعان جەرگە دەگەن سا­عى­نىش­تىڭ مۇنشالىقتى قۇدىرەتتى كۇش, جالىندى وت ەكەنىن كىم ءبىلىپتى؟!. – كورشى-قولاڭ  مەن جورا-جول­­داستارىڭىز قالاي قارسى الدى؟ – قاشان جەتكەنشە قاتتى قوبالجىعانىمىز راس. نەشە ءتۇر­لى ويلارعا بەرىلدىك. ءبارى قوش­تا­ساردا قيماستىقپەن شىعارىپ قال­عان ەدى. ەندى قاتۋلى قاباقپەن قارسى الىپ, تابالايتىنداي, قاي­تىپ كەلگەنىمىزدى بەتىمىزگە سالىق ەتەتىندەي, كۇندەرىن كورە الماي كەلدى دەپ كۇندەيتىندەي كورىنگەن. جوق! اۋىلداستارىمنىڭ شىن كوڭىلمەن قارسى العان اقجارقىن جۇزدەرىن كورگەندە قالاي جىلاپ جىبەرگەنىمدى بىلمەيمىن. سەرگەي­دىڭ دە كوڭىلى بوسادى. بارىن ال­دىمىزعا توستى. بىزدەن كەيىن گەرمانيادان  شاعالالى اۋىلىنا 5 وتباسى كوشىپ كەلدى. سولاردىڭ ءبىرى اناتولي مەن تاتيانا سۆيستۋنوۆتار كاسىپكەرلىكپەن اينا­لى­سادى. مەككەرلەردىڭ جاس وتباسى, زەينەتكەرلەر ليدەرلەردىڭ دە تاڭداۋى قازاقستان بولدى. – كەي كەزدە گەرمانيادا نەگە تۇرا بەرمەدىك دەگەن وكىنىش بيلەمەي مە؟ – اتاماڭىز! ولاي ويلاسام, ەلجاندىلىعىم, وتانشىلدىعىم, قازاقستاندىق  رۋحىم جالعان بول­عانى عوي. – جولداسىڭىز سەرگەي باي­ىپتى, ورنىقتى ازامات كورى­نەدى. جەكە كاسىپكەرلىكتى بىرلەسىپ ۇرشىقشا ءيىرىپ  وتىرعان سەكىلدىسىزدەر. ونىمەن قالاي تانىسىپ ءجۇرسىز؟ – جوعارىدا ايتتىم عوي, جو­عارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ كەلگەن ديپلومدى جاس مامان بولسام دا «جۇمىسسىزدار» ساناتىندا ءجۇردىم دەپ. قايدا جۇمساسا دا باس تارت­پايمىن. ءسويتىپ جۇرگەندە سەرگەي كەزىكتى. بىشكەكتەن ءبىزدىڭ اۋىلداعى جولداسىن ساعالاپ كەلىپتى.  ءبارى «جىگىتتىڭ تورەسى» ەكەن دەپ اۋىز­دا­رىنىڭ سۋى قۇرىعانشا ماقتايدى.  كورەيىنشى دەپ كوز قيىعىمدى سالسام, شىنىندا دا كوپ-كورىم. اتاق-داڭقى جەر جارعان سپورتشى ەكەنىن كەيىن ءبىلدىم. نىسانا كوزدەپ اتۋدان كسرو قۇراماسىنا مۇشە بولعان. حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شە­بەرى دەگەن دارداي اتاعى بار. يتا­ليادا وتكەن الەمدىك جارىستا ءجۇل­دەگەر اتانعان. تەز ءتۇسىنىسىپ كەت­تىك. ءوزىمىزدى باقىتتى وتباسى سانايمىز. – ومىردەن ءوز ورىندارى­ڭىز­دى تاپقان ەكەنسىزدەر. ال بيزنەس الەمىنە قالاي كەلدىڭىزدەر؟ – گەرمانيادان ورالىسىمەن  شا­عىن  كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا قۇلشىنا كىرىستىك. بۇل ورايدا, نەمىس اعايىنداردان ۇيرەنگەن ءىس-تاجىريبە ۇلكەن كومەگىن تيگىزدى. ول جاقتان قۇرال-جابدىقتار الدىرىپ, شاعىن كولباسا تسەحىن اشتىق. كەيىن ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرىپ, ەت ونىمدەرىن قالدىقسىز وڭدەيتىن كاسىپورىنعا اينالدىردىق. جى­لىنا 300 تونناعا دەيىن ءونىم وندىرە الادى. بىلتىر 16 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ, جاڭا تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي  قوندىرعىلار ساتىپ الدىق. ساۋدا نۇكتەلەرىمىز الماتى, استانا, قاراعاندى, كوكشەتاۋ, پەتروپاۆل, تاعى باسقا قالالاردا ور­نالاسقان. بۇگىندە 50 اۋىلدا­سى­مىزدى  جۇمىسپەن قامتىپ وتىر­مىز. ەت جانە كولباسا ونىمدەرىنىڭ 150-دەن استام ءتۇرىن شىعارامىز. رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ 3 التىن, 1 كۇمىس مەدالىن جەڭىپ الدىق. «يسو-9001» حالىقارالىق ساپا  سەرتيفيكاتىن يەلەنگەنبىز. قازىر الەمدىك نارىققا شىعۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرۋدەمىز. جۋىر­دا ءبىزدىڭ كاسىپورىندا ستيۆەن فيندلي باسقارعان اعىلشىندىق كومپانيا وكىلدەرى بولىپ  ءونىم­دەردىڭ ەكسپورتقا ازىرلىگى جايلى ساراپتاما جۇرگىزدى. قورىتىندى قۋان­ت­ارلىق. سونداي-اق جاپو­نيانىڭ زەرتتەۋ توبى وبلىستىق اكىم­شىلىكپەن بىرلەسە وتىرىپ ءبىزدىڭ كاسىپورىن شەڭبەرىندە وڭىردە تاماق ونەركاسىبىن دامى­تۋدىڭ ور­تاق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا ۋاعدالاستى. ايتا بەرسە, تابى­سىمىز كوپ-اق. مۇنىڭ ءبارى –ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنىڭ, ۇستانعان ساياساتىمىزدىڭ دۇرىستىعىنىڭ, زاماننىڭ تىنىشتىعىنىڭ ار­قا­سى. شاعىن كاسىپكەرلىككە جول­داسىم باسشىلىق جاسايدى, مەن – ونىڭ ورىنباسارىمىن. – ءسىز تاۋەلسىزدىك ۇعىمىنىڭ قادىر-قاسيەتىن قالاي تۇسىنەسىز؟ – اينالاعا قاراڭىزشى, ءبىر مەزەت كوز جىبەرىڭىزشى! ادامدار­دىڭ جۇزىندە نۇر وينايدى, با­قىتتىلىقتىڭ لەبى ەسەدى. قا­زاق­ستان ءوز الدىنا ەگەمەندىك العان كەز بەن قازىرگى كەزەڭدى سالىس­تىرساق – اراسى جەر مەن كوكتەي. سودان بەرى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, كوپتەگەن ەلدەرگە ۇلگى بولىپ وتىرمىز. وسىندايدا تاۋەلسىزدىك دەگەن ءتاتتى ۇعىمنىڭ قادىر-قاسيەتىن ءتىپتى سەزىنە ءتۇس­كەندەي بولاسىڭ. ەلباسىمىز نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىق­تار اراسىنداعى  بىرلىك پەن ىن­تىماقتى كوزدەگەن ساياساتىنا ەشتەڭەنى تەڭدەستىرە المايسىڭ. مۇندايدا وتانعا, ەلگە قىزمەت ەتۋدەن اسقان باقىت جوق! اڭگىمەلەسكەن ءومىر ەسقالي. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, اققايىڭ اۋدانى.