دارىگەرگە سەنىم – تاپتىرمايتىن ەم

وتا جاساۋ تاجىريبەسىن تەرەڭ مەڭگەرگەن قىزىلجارلىق حيرۋرگتەردىڭ بولاشاقتاعى ماقساتى – جۇرەك اۋىستىرۋ ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن مەديتسينا سالاسى بويىنشا ارنايى باعدارلاما ءتۇزىلىپ, ءار وبلىستا كارديولوگيالىق قىز­­مەت كورسەتەتىن ورتالىقتار اشۋ مىندەتتەلگەنىن جۇرتشىلىق ۇمى­تا قويماعان بولار. سونداي قۇرىلىمنىڭ ءبىرى پەتروپاۆلداعى № 2 قالالىق اۋرۋحانا نەگىزىندە 20 ورىنعا لايىقتالىپ جاسالعان بولاتىن. كەيىن توسەك سانى مولايىپ, قازىر كارديورحيرۋرگيا, قارقىندى تەراپيا, ءۇش كارديو­لوگيا, قان تامىرلارى حيرۋرگياسى, ساۋلەلى دياگنوستيكا, رەنت­­گەن-ەندوۆاسكۋليارلىق حيرۋرگيا, جانساقتاۋ بولىمشەلەرى, كلينيكالىق-بيوحيميالىق لابوراتوريا جۇمىس ىستەيدى. جىلىنا 6,5 مىڭعا جۋىق ناۋقاس قارالا الادى. ولارعا جەدەل دە ساپالى مەديتسينالىق كومەكتەر مەن ەم-دومدار كورسەتىلەدى. اۋرۋىنان ايىعىپ كەتكەن ادامداردىڭ شات­تىققا تولى جۇزدەرىن كورگەندە اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ زامان اعىمىنا لايىقتى كاسىبي شەبەرلىگىنە ەرىكسىز ءتانتى بولا­سىڭ. ءومىر مەن ءولىم تايتالاسىپ, ادام جانى قىل ۇستىنە تۇر­عاندا اجال تىرناعىنان اراشالاپ قالۋ قانشاما قاجىر-قايرات پەن تاۋەكەلدى قاجەت ەتە­دى ەكەن دەگەن ويعا كەلەتىنىڭ, كەسەلدەن قۇلان-تازا ايىعۋعا زور مۇمكىنشىلىك تۋدىرعان مەم­لەكەتتىڭ قامقورلىعىنا مىڭ قايتارا العىس ايتارىڭ انىق. قازي داۋلەتباەۆ دەگەن ەلگە سىيلى اقساقالدى ەرتەدەن بىلەتىنبىز. ول شاۋ تارتقان شاعىندا جۇرەك كەسەلىنە شالدىعىپ, قاتتى قي­نالدى. بالالارى شەتەلدە ەمدەلۋگە كەڭەس بەرگەندە كەيىستىك ءبىلدىردى. «قازاقستاننان ارتىق جەر ءجانناتى جوق, تۋعان جەرىمنەن ءبىر قارىس تا اتتاپ شىقپايمىن. ولسەم, سۇيەگىمدى الىستان تاسىپ اۋرە بولمايسىڭدار», دەپ جەرتابانداپ تۇرىپ الدى. جەر­گىلىكتى دارىگەرلەر كۇردەلى وتا­نى ءساتتى اتقارىپ, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە اياعىنان تىك تۇرعىزدى. 80-ءنىڭ سەڭگىرىنە كوتەرىلگەن اقساقال ءبۇ­گىندە ەكى بەتىنەن قانى تامىپ, شاۋىپ ءجۇر. مۇنداي مىسالداردى ونداپ ەمەس, جۇزدەپ كەلتىرۋگە بولادى. دىمكاس ادامعا شەتەلگە بارۋ ماشاقاتىن بىلاي قويايىق, شىتىرلاتىپ اقشا ساناپ بەرۋگە شامالارى جەتە مە؟ جارايدى, قارىزدانىپ-قاۋعالانىپ ساپارلادى دەلىك. «پالەن جەردە التىن بار, بارسا, باقىر دا جوقتىڭ» كەبىن كيسە, «جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق» بولماي ما؟ قازاقستاندا ءبىر وتانىڭ قۇنى شامامەن ەكى ميلليون تەڭگە تۇ­رادى. قارجى شىعىنى مەملەكەت ەسەبىنەن وتەلەتىندىكتەن, جۇرەك وتالارى تەگىن اتقارىلادى. ءوڭىر تۇرعىندارىمەن قوسا, قوستاناي, ماڭعىستاۋ, اقمولا وبلىستارىنان دا كەلىپ جاتادى. ءتىپتى, رەسەيدەن, باسقا دا ەلدەردەن ات ءىزىن سالاتىندار از ەمەس. ولار ءۇشىن اقىلى, دەيدى كارديولوگيالىق ورتالىقتىڭ باس دارىگەرى ازامات ماعزۇموۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەن, اورتوكورونارلىق شۋنت قويۋ 2,5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەتىن كورىنەدى. مۇنداي وتالار كەپىلدى مەديتسينالىق كومەك ساناتىنا كىرەتىندىكتەن, ءدارى-دارمەككە دەيىن اقىسىز. جىل وتكەن سايىن مەكە­مە­نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكا­لىق بازاسىنىڭ نىعايا ءتۇس­كەنى اڭ­عارىلادى. جوعارى تەحنو­لوگياعا نەگىزدەلگەن زامانا­ۋي قۇرال-جابدىقتاردى ءار ءبو­لىم­شەدەن كەزىكتىرۋگە بولادى. بۇرىندارى ءوڭ تۇگىل تۇسكە ەنبەيتىن انگيوگراف, جاساندى قان اينالدىراتىن, ساۋلەلى دياگنوستيكا اپ­­پاراتتارى قوس-قوستان تۇر. وب­لىستىق اكىمدىكتىڭ قاراجات ءبولۋى ارقاسىندا جەكە جارىق بەرۋ قوندىرعىسى ورناتىلعان. بىلتىر ليزينگ, مەكەمەنىڭ جەكە قاراجاتى جانە جەرگىلىكتى قازىنا ارقىلى 100 ميلليون تەڭگەنىڭ مەديتسينالىق قوندىرعىلارى اكەلىنگەن. ولاردىڭ ىشىندە جۇرەك پەن وكپەنىڭ قىزمەتىن الماستىرا الاتىن اپپاراتتاردىڭ ورنى بولەك. جۋىردا وبلىستىق ءماسليحات­تىڭ شەشىمىمەن كونتراپۋلساتور جانە ەكستراكورپورالدىق جاب­­­دىقتار ساتىپ الۋعا قارا­جات ءبولىنىپتى. ءبىر سوزبەن ايت­قاندا, داع­دارىس قىسىمىنا قارا­ماستان تۇرعىندارعا ساپالى مەديتسينا­لىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇردىسى دايەكتىلىك­پەن جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك باعدارلاما شەڭ­­­بەرىندە بوي كوتەرگەن كار­ديولوگيالىق ورتالىقتا 50 جوعارى ءبىلىمدى دارىگەر, 157 مەيىر­بيكە جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ الدى ءوز تاجىريبەلەرىن ليتۆادا, يزرايلدە شىڭداپ, كاسىبي شەبەرلىكتەرىن جەتىلدىرىپ كەلگەن. 2009 جىلى 542 كورونارو­گرافيا جاسالسا, 2015 جىلى ونىڭ مولشەرى 1500-گە جەتكەن. جۇرەك-قان تامىرلارىنا ستەند قويۋ 17-دەن 500-گە دەيىن, قولقا قالقانشاسىن شۋنتتاۋ 43-تەن 200-گە دەيىن كوبەيگەن. 2011 جىلى تۋا ءبىتتى جۇرەك اۋرۋىنا 21 وتا جاسالسا, بىلتىر ونىڭ سانى 56 بولعان. اينالاسى التى جىلدىڭ ىشىندە 3,5 مىڭنان استام ادام دەنساۋلىعىن تۇزەپ شىعۋ مۇمكىندىگىن يەلەنگەن. وسىلايشا ەلىمىزدەگى كارديولوگيالىق ورتا­لىقتار بو­يىنشا ۇزدىك بەس­تىككە كىرەتىن مەكەمەدە ميوكارد ينفاركت اۋرۋىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم بەس ەسەگە دەيىن كەمىگەن. كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگى مەن ءبىلىمىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن شەتەلدەردە ءىس-تاجىريبە الماسۋ وڭ ۇردىسكە ەنگەن. بىلتىر 37 مامان اقش-تا, جاپونيادا, يتاليادا, وڭتۇستىك كورەيادا, رەسەيدە, بەلارۋستا, يسپانيادا, گوللانديادا بولعان. سولاردىڭ ءبىرى دميتري تە ۆە­نەتسيادا وتكەن حالىقارالىق فورۋمدا اعىلشىن تىلىندە بايانداما جاساپ, قازاقستانننىڭ مەديتسينا سالا­سىنداعى جەتىستىكتەرىن پاش ەتكەن. قازىر دارىگەرلەر جۇدىرىقتاي جۇرەككە جابىق, اشىق وتا جا­ساۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن جەتىك مەڭ­گەرگەن. الداعى ماقسات – با­لا­­لاردىڭ كارديولوگيالىق ور­تالىعىن اشۋ, ودان ارىدەگى جوس­پار – جۇرەكتى اۋىستىرۋ وتاسىن جاساۋ. ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ارايلانعان ەلىمىزدىڭ وعان دا جەتەرى كۇمانسىز. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.