دوستىق داستۇرلەرى دامىتىلادى

كەشە ەلوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملە­كەتتىك حاتشىسى گۇلشارا ابدىقالىقوۆانىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتىپ, وندا ءۇش ماسەلە قارالدى. كۇن تارتىبىندە اسسامبلەيانىڭ «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى بارىسى تىڭدالىپ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ V شاقىرىلىمىنداعى قحا دەپۋتاتتىق توبىنىڭ جۇمىسى قورىتىندىلاندى. سونداي-اق, كەڭەس دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ءتىزىمىن ماقۇلدادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيلى بەلەسى ەلىمىزدە ەلەۋلى ساياسي ءىس-شارامەن باستالىپ وتىر. الدا بولاتىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋلارى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن كەلىسىمىن تاعى دا ايقىنداپ بەرەدى دەپ سەنەمىز, – دەدى گۇلشارا ناۋشاقىزى. مەملەكەتتىك حاتشى بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى جۇزدەن استام ەتنوستان ۇسىنىلاتىن 9 كانديدات بارشا قازاقستان حالقىنىڭ ورتاق تاڭداۋى ەكەنىن, ولاي بولسا, سايلاۋشىلار مەن دەپۋتاتتىقتان ۇمىتكەرلەر الدىندا ۇلكەن مىندەتتەر مەن جاۋاپكەرشىلىكتەر تۇرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. گ.ابدىقالىقوۆا بارلىق ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەملەكەت باسشىسىنا «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ, سونداي-اق, قازاقستان حالقىنىڭ فورۋمىندا جانە بيىلعى ساۋىردە وتەتىن قحا-نىڭ XXIV سەسسياسىندا ۇسىنىلاتىن قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن بىرتەكتىلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى جونىندە ەسەپ بەرۋگە كىرىسىپ كەتكەنىن قاپەرگە سالدى. قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرىن حالىققا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى باستى باعىت بولۋى كەرەكتىگىن مەڭزەگەن مەملەكەتتىك حاتشى بىرنەشە كۇننەن كەيىن العىس ايتۋ كۇنىن بارشا قازاقستان حالقى العاش رەت اتاپ وتەتىنىن جەتكىزدى. العىس ايتۋ كۇنى ۇلى دالا ەلىنىڭ ۇلى مۇراسىن لايىقتى تۇردە جالعاستىرۋشى قازاق حالقىنىڭ ەجەلگى كەڭپەيىلدىلىك, قوناقجايلىق جانە مەيىرىمدىلىك قاسيەتتەرىنەن باستاۋ الاتىن مادەنيەتى مەن ءداستۇرىنىڭ تاريحي تامىرلارىنان نەگىزدەلەدى, دەدى ول. اسسامبلەيا كەڭەسى وتىرىسىن قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ە.توعجانوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. الدىمەن ءسوزدى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستان مۇحامەدي ۇلى الدى. ول ءوز سوزىندە مينيسترلىك 19 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكت مەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا ەكەنىن, ولاردى ازىرلەۋ بارىسىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنىڭ ستاندارتتارى مەن مۇشە ەلدەر تاجىريبەلەرى ەسكەرىلگەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق, ەلىمىزدەگى بىرەگەيلىك پەن بىرتەكتىلىكتى نىعايتۋ ءۇشىن «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ اياسىندا كوپتەگەن ءىس-شارالار اتقارىلعانىنا نازار اۋداردى. ۇلتتىق مۇراجايدا جانە ەلىمىزدىڭ ون ەكى وڭىرىندەگى دوستىق ۇيلەرىندە قازاقستاننىڭ پوليەتنوستىق ەل ەكەندىگىن پاش ەتەتىن قحا تاريحى زالى قۇرىلىپ وتىر. ەندىگى تاعى ءتورت وڭىردە وسىنداي مۇراجاي زالى اشىلاتىنى بەلگىلى بولدى. ەلىمىز, سونىمەن قاتار, جالپىەۋروپالىق «مۇراجايلار ءتۇنى» اكتسياسىنا قوسىلىپ, قازاقستاندىقتارعا تەگىن قىزمەت كورسەتەتىن بولادى. 2025 جىلعا دەيىن مينيسترلىك بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ جانە ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن بارىنشا جاقسارتۋ جولىنداعى تۇجىرىمداما نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ ءيميدجىن جاقسارتۋعا ارەكەت ەتەتىنى دە اتاپ كورسەتىلدى. سونىمەن قاتار, وسى مەرزىمگە ارنالعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا ونىڭ ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇدەرىستەرىنە قاتىسۋى بارىسى جانە جاڭا باعىتتارى ايقىندالعان. ەندىگى كەزەكتە اسسامبلەيا قايىرىلىمدىلىق, مەدياتسيا جانە قوعامدىق باقىلاۋ سياقتى باعىتتاردا دا جۇمىس ىستەيتىندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. ءمينيستردىڭ ءسوزىن تولىقتىرا كەتكەن قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ اياسىندا 36 جوبا جۇزەگە اساتىنىمەن ءبولىستى. بۇگىنگى تاڭدا سونىڭ 26-سى ىسكە اسىپ جاتقانى بەلگىلى بولدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەدياتسيالىق ورتالىعىنىڭ جانە قايىرىمدىلىق پەن تالىمگەرلىك كلۋبىنىڭ ەرەجەلەرى ماقۇلداندى. بۇگىنگى تاڭدا مەدياتسيا جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق قۇرىلىپ, جۇمىسىن باستاپ تا كەتىپتى. 2016 جىلى بۇل اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولادى. قحا ءوزىنىڭ 20 جىلدىق تاريحىندا ءۇشىنشى رەت ءوز قاتارىنان جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ورگانعا وكىلدەرىن سايلاۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. اسسامبلەيا تاراپىنان سايلانعان ەكىنشى دەپۋتاتتار توبىنىڭ ەسەبىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ V شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى ەگور كاپپەل بايانداپ بەردى. ول ءوز سوزىندە 2012 جىلدىڭ قاڭتارىندا پارلامەنت ماجىلىسىندە ساياسي پارتيالاردىڭ ءۇش پارلامەنتتىك فراكتسيامەن قاتار قحا دەپۋتاتتىق توبى قۇرىلعاندىعىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا اتالعان توپ قۇرامىندا اسسامبلەيادان سايلانعان 9 دەپۋتاتتان وزگە ءۇش فراكتسيانىڭ ون ەكى مۇشەسى بار. جالپى, دەپۋتاتتىق توپتىڭ ءماجىلىس باسشىلىعىمەن جانە ساياسي پارتيالاردىڭ فراكتسيالارىمەن, سونداي-اق, قحا حاتشىلىعىمەن جۇمىسى جولعا قويىلعان. وتىرىس سوڭىنان قحا كەڭەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا اسسامبلەيادان سايلاناتىن 9 كانديداتتى ۇسىندى. ولار: «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو, پارلامەنت ءماجىلىسى V شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتتارى رومان كيم, يۋري تيموششەنكو جانە احمەت مۋرادوۆ, الماتىداعى ارميان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى نارينە ميكاەليان, دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى اسسوتسياتسياسى باسقارماسىنىڭ مۇشەسى شاكير حاحازوۆ, قىزىلوردا وقۋشىلار مەن جاسوسپىرىمدەر ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا جۇمادىلداەۆا جانە رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى شايماردان نۋرۋموۆ. قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلاتىن كانديداتتار ءتىزىمىن قۇرۋ كەزىندە ماڭىزدى بىرقاتار كريتەريلەردىڭ ەسكەرىلگەندىگىنە نازار اۋداردى. «دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ. ەكىنشى كريتەري – وڭىرلىك قامتىلۋ بويىنشا. ءۇشىنشى – گەندەرلىك تەڭگەرىمدىلىكتىڭ ساقتالۋى. جاستاردىڭ بولۋى, ەتنوستىق توپتاردىڭ روتاتسياسى. جانە دە دەپۋتاتتىق كورپۋستا ەكى مەرزىم عانا بولۋى», – دەپ اتاپ كەتتى ەرالى لۇقپان ۇلى. جالپى, پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنا 107 دەپۋتات سايلاناتىن بولسا, ونىڭ 98-ءى ساياسي پارتيالار تاراپىنان ۇسىنىلعان, قالعان 9 دەپۋتات قحا تاراپىنان سايلانادى. ال اسسامبلەياسى كەڭەسى ەتنوسارالىق ماسەلەلەردى سەسسيالاردا قاراۋعا شىعارىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى دا ۇسىنادى. دەپۋتاتتاردى سايلاۋ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 21 ناۋرىزىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتەن تىس 23-ءشى سەسسياسى بارىسىندا جۇزەگە اسادى دەپ كۇتىلۋدە. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.