07 قاڭتار, 2011

شاراينا

5 مين
وقۋ ءۇشىن
الەمدە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى تاپشى الەمدىك ەكونوميكاعا «باعانىڭ ەستەن تاندىرۋى» كەرى اسەرىن تيگىزىپ, ونىڭ اقىرى ازىق-ت ۇلىك داعدارىسىنا الىپ كەلۋى ىقتيمال. بۇل تۋرالى بۇۇ جانىنداعى ازىق-ت ۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمى حابارلادى. مۇنداي مالىمدەمە اتالعان ۇيىم اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ يندەكسى جەلتوقسان ايىندا نومينالدى رەكوردىنا جەتىپ, 2007-2008 جىلدارداعى دەڭگەيدەن اسىپ تۇسكەننەن كەيىن جاسالىپ وتىر. سول جىلداردىڭ وزىندە الەمدە ازىق-ت ۇلىك داعدارىسى ورىن الىپ, 30 كەدەي ەلدە نارازىلىقتار بوي كورسەتكەن بولاتىن. ينتەرپول باكيەۆتى ىزدەۋدەن باس تارتتى ينتەرپول قىرعىزستاننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى قۇرمانبەك باكيەۆتى ىزدەۋگە قاتى­سۋدان باس تارتتى. ءوزىنىڭ بۇل شەشىمىن قىلمىستىق پوليتسيا حالىقارالىق ۇيىمى­نىڭ باس حات­شىلىعى ينتەرپولدىڭ قولدا­نىستاعى كونستيتۋتسياسىنا سۇيەنىپ شىعارعانىن جاريا ەتتى. ۇيىم كونستيتۋتسياسىنا سايكەس وعان ساياسي, اسكەري, ءدىني نەمەسە ناسىلدىك سيپاتتاعى قىزمەتتەرگە قانداي دا ءبىر ارالاسۋعا تىيىم سالىنادى. قىرعىزستان ۇكىمەتى سونداي-اق بۇرىنعى پرەزيدەنتتىڭ ۇلكەن ۇلى ماراتتى, باۋىرى جانىشتى, باسقا دا سىبايلاستارىن ىزدەستىرەدى دەپ ۇمىتتەنگەن بولاتىن. ءىس جۇزىندە ءبارى باسقاشا بولىپ شىقتى. رەسەي وفيتسەرىن قىزمەتتەسى ولتىرسە كەرەك ءازىربايجاننىڭ گابالين راديولوكاتسيالىق ستانساسىندا (گرس) رەسەي وفيتسەرى ءولتىرىلدى. ول گرس-نىڭ قىزمەتكەرى مايور سەرگەي گراچەۆ دەگەن كورىنەدى. 47 جاستاعى وفيتسەردى ءوزىنىڭ قىزمەتتەسى ءولتىرىپتى. اتالعان وقيعا بويىنشا ءازىربايجان پروكۋراتۋراسى قىلمىستىق ءىس قوزعادى. ءولتىرۋدىڭ نەگىزگى نۇسقاسى توناۋ دەگەنگە سايادى. وسى جەردە اتاپ كورسەتەتىن ءبىر ءجايت – گرس رەسەيدىڭ بالليستيكالىق زىمىراندار ۇشىراتىن جۇيەنى باقىلايتىن نەگىزگى بولىمدەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ستانسا كەڭەس وكىمەتى كەزىندە سالىنىپ, قازىرگى كەزدە ونى رەسەي جالعا الىپ وتىر ەكەن. ماليدەگى فرانتسيا ەلشىلىگىن شابۋىلدادى ءتۋنيستىڭ تۋماسى كەشە مالي استاناسى باماكو قالاسىندا ورنالاسقان فرانتسيا ەلشىلىگى عيماراتىنىڭ جانىندا گاز باللونىن جارىپ جىبەردى. شابۋىلداۋشى سول ساتىندە-اق قاماۋعا الىندى. تەرگەۋشىلەرگە ول ءوزىنىڭ يسلام ماگريبىندەگى «ءال-كايدا» مۇشەسى بولىپ تابىلاتىنىن مالىمدەگەن. وقيعا سالدارىنان ءوتىپ بارا جاتقان ەكى ادام جەڭىل دەنە جاراقاتىن السا كەرەك. ال تەررورلىق ۇيىم وكىلىنىڭ بۇل ارەكەتىمەن نە ايتقىسى كەلگەنى ازىرگە بەلگىسىز جانە ونى تەرگەۋ بارىسى انىقتايدى دەپ كۇتىلۋدە. تۇرىك ازاماتى ۇشاقتى قۋىپ كەتپەك بولدى نورۆەگيانىڭ استاناسى وسلو قالاسىنان تۇركيانىڭ ەڭ ءىرى شاھارى – ىستامبۇلعا ۇشىپ شىققان «تۇرىك اۋە جولدارى» ۇشاعىنىڭ جولاۋشىلارى ۇشقىشتاردىڭ كابيناسىنا باسىپ كىرۋگە ارەكەت جاساعان ازاماتتى زالالسىزداندىردى. ول تۇرىك ازاماتى ەكەن. تۇرىك ازاماتى سونداي-اق اۋە كەمەسىن جارىپ جىبەرەمىن دەپ تە قوقان-لوققى كورسەتىپتى. جانە ۇشاقتى قايتادان وسلو اۋەجايىنا قوندىرۋدى تالاپ ەتپەكشى بولعان. بورتىندا 60 جولاۋشىسى جانە 7 ەكيپاج مۇشەسى بار بوينگ-737-800 ۇشاعى امان-ەسەن تۇرىك جەرىنە كەلىپ قونعان. راديكالدى شيت ليدەرى يراكقا ورالدى ءۇش جىلدان استام ۋاقىتقا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن شيتتەردىڭ راديكالدى ليدەرى مۋكتادا ءال-سادىر يراكقا قايتا ورالدى. ول وسىنشا ۋاقىت بويى كورشى يران مەملەكەتىندە تۇرىپ كەلگەن بولاتىن. كەشە ول تۋعان قالاسى ەن-نادجافتا قارسى الىندى. ءال-سادىر ءوزى باسشىلىق جاساعان «ارميا ماحدي» اسكەري ۇيىمىنىڭ ارقاسىندا تانىمالدىلىققا يە بولعان ەدى. اتالعان اسكەري ۇيىم 2003-2008 جىلدار ارالىعىندا كواليتسيا كۇشتەرىنە قارسى ۇرىس قيمىلدارىن جۇرگىزگەن-ءتىن. كورەيا التى الىپ ۇشاق ساتىپ الماق وڭتۇستىك كورەيانىڭ Asiana Airlines اۋە كومپانياسى التى ا-380 اەروبۋستارىن ساتىپ الۋ تۋرالى شەشىمدى قۋاتتادى. اتالعان ۇشاقتار الەمدەگى جولاۋشى ەڭ كوپ سىياتىن اۋە كەمەسى بولىپ تابىلادى. ال كەلىسىم-شارت قۇنى 1,8 ميلليارد دوللارعا باعالانىپ وتىر. ا-380 – اەروبۋستاردىڭ سوڭعى جەتىستىگى. لاينەر 525-تەن 853 جولاۋ­شىعا دەيىن تاسىمالداۋعا قابىلەتتى جانە 15 مىڭ شاقىرىم ارا­لىقتى باعىندىرا الادى. اتالعان الىپ ۇشاقتى تەك الەمدەگى ەڭ ءىرى اۋەجايلار عانا قابىلداي الادى. بۇگىندە ا-380-گە تاپسىرىستار سانى 234 بولسا, قازىردىڭ وزىندە ءتۇرلى باعىتتاردا 40 وسىنداي ۇشاق ۇشىپ ءجۇر ەكەن. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا: • رەسەيدىڭ چەليابى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى, قازاقستاننىڭ دوسى پەتر سۋمين 64 جاسىندا قايتىس بولدى. ول وسى قىزمەتتى 1996 جىلدان 2010 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيىن اتقارعان بولاتىن. دەنساۋلىعىنا بايلانىستى سوڭعى سايلاۋعا تۇسۋدەن باس تارتقان ەدى. • حوككەيدەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا رەسەيلىك جاس حوككەيشىلەر جەڭىمپاز اتاندى. فينالدا ولار فاۆوريت رەتىندە اتالىپ كەلگەن كانادا قۇراماسىن 5:3 ەسەبىمەن ۇتتى. • ءتبيليسيدىڭ قالالىق سوتى گرۋزيا كۇش قۇرى­لىمدارىنىڭ اشتىق جاريالاعان 11 ارداگەرىنە ايىپ سالدى. ولار 1992-1993 جىلدارى ابحاز سوعىسىنا, 2008 جىلى وڭتۇستىك وسەتياداعى سوعىسقا قاتىسقاندار ەكەن. ارداگەرلەر وسى ارەكەتتەرى ارقىلى الەۋمەتتىك جاع­دايلارىن جاقسارتۋدى تالاپ ەتكەن كورىنەدى. • سەۆاستوپولدە ۋكراينانىڭ «زاپوروجە» دەپ اتالاتىن سۇڭگۋىر قايىعى سىناقتان وتكىزىلدى. بۇل ۋكراينا اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىندەگى جالعىز سۇڭگۋىر قايىق بولىپ تابىلادى.

ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

بولعان انا شاپانى

رۋحانيات • كەشە