كوزدى اشىپ-جۇمعانشا حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى مەيرامىن تويلايتىن شاق تا تاياپ قالدى. وسى مەرەكەدە جىل سايىن اق جاۋلىقتى انالارىمىزعا العىس جاۋدىرىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلۋى ەجەلدەن قالىپتاسقان ءداستۇر. ويتكەنى, ءوزىڭىزدى مىنا ومىرگە الىپ كەلگەن, اق ءسۇت بەرىپ, الديلەگەن اياۋلى اناڭىزدان ارتىق ءازىز دە مەيىرىمدى, قىمبات جان جوق بۇ دۇنيەدە. بىراق, انا جۇرەگىنىڭ ايشۋاق لۇپىلىنە قىلداي قيانات جاساعان كەزىمىز جوق دەي الامىز با؟ جوق, ولاي ەمەس, جەر بەتىندە قانشا تاعدىر بار دەسەك, سونشاما شەرتىلمەگەن سىر سەزىلەدى. ءبىرى جانارعا قۋانىش نۇرىن ۇيالاتسا, كەلەسى بىرىندە وكىنىش پەن وكسىك, نالا مەن نازدىڭ شەرى شەكسىز مۇڭعا ۇلاسادى... ق. قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا ساحنالانعان, اكتريسا باقىت جۇماعۇلوۆا سومداۋىنداعى «انا جۇرەگى» اتتى مونوسپەكتاكلدىڭ پرەمەراسىن الدىمىزداعى كەلە جاتقان انالار مەرەكەسى قۇرمەتىنە تاماشا تارتۋ دەپ تانىدىق.
«ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى» اتانعان شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇس جولى» پوۆەسى نەگىزىندە «انا جۇرەگى» اتاۋىمەن جارىق كورگەن تىڭ تۋىندىنىڭ باسقا قويىلىمداردان سارىنى دا, سازى دا بولەكتەۋ. مۇندا قيىن-قىستاۋ جىلدارداعى انانىڭ تۋعان جەرىنە, حالقىنا, ەڭ باستىسى جارى مەن بالالارىنا دەگەن وتتان دا ىستىق ماحابباتى, باتىلدىعى مەن ءتوزىمدىلىگى باياندالادى. مۇڭلىق كۇيزەلىسىن جەتكىزۋ ارقىلى اكتريسا ءوز كەيىپكەرىنە ۇلكەن دايىندىقتارمەن كەلگەنىن, انا اجارىنداعى ءاربىر تولقۋلى ءساتتى ءوز جۇرەگىنەن وتكىزە بىلگەندىگىن ايقىن اڭعارتتى.
شىعارمانى قازاق تىلىنە اۋدارعان – مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, بەلگىلى جازۋشى شەرحان مۇرتازا. رەجيسسەرى – تانىمال اكتەر, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تىلەكتەس مەيراموۆتاي مايتالمان بولعاندىقتان, حالىققا ءبىر جاعىنان شىعارمانىڭ يدەياسى قىزىق كورىنسە, ەكىنشى جاعىنان ءرول سومداۋشىنىڭ شەبەرلىگىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق – ەلوردالىق تەاترلاردا دا ونەر يەسىن تۇلعا تۇتۋ قاسيەتىنىڭ ورنىعا باستاعانىن بىلدىرەتىن بەلگى.
وي مەن ءسوز. تەر مەن شەر. زالدى تەك وسىمەن تىرپ ەتكىزبەي ۇستاپ تۇرۋ كىمنىڭ قولىنان كەلەدى؟ ول ءۇشىن, ارينە, اكتەر نە اكتريسا جايداق-جاياۋ ادام بولماۋى ءتيىس. ىشكى تۇيسىگى, ءبىلىم-بىلىگى تەرەڭ, ءتۇرلى سيتۋاتسيادان, قيىننان قيىستىرىپ الىپ شىعاتىن, جىلدار بويعى جيناقتالعان تاجىريبەسىن پايدالانا وتىرىپ, كورەرمەننىڭ كۇتكەن ولجاسىن وڭاي تارتۋ ەتە الاتىن كانىگى, بەساسپاپ شەبەر بولۋى تالاپ ەتىلەتىنى ءمالىم. جالپى, ءىرى قويىلىمدار شىعارماشىلىق توپتىڭ جۇدىرىقشا جۇمىلۋىمەن اتقارىلسا, ال مونوسپەكتاكلدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ولاردان ارتىق بولماسا, ەش كەم ەمەس ءارى الدەقايدا كۇردەلى, جاۋاپتى ەكەنىن ەسكەرگەن ابزال. مۇندا بارلىق جاۋاپكەرشىلىك جالعىز ءبىر ادامنىڭ يىعىنا ارتىلادى. ءۇزىلىس, ىشتەي ويدى پىسىقتاپ الۋ, مۋزىكامەن, بيمەن, باسقالاي قوسالقى شارالارمەن الدارقاتا تۇرۋ سياقتى امال-ايلاڭىز ادىرا قالىپ جاتاتىن تۇستا كەڭىستىككە شىعارار ەڭ وڭتايلى ءادىس – وزىڭە دەگەن سەنىم...
الىمساقتان ساحنا زاڭىندا ءرولدى جاتتاپ ورىنداۋ جانە وسى وبرازعا باسى ءبۇتىن بەرىلۋ دەگەن ۇعىمدار بار. ءازىز انانىڭ جان-دۇنيەسىن تەرەڭ ۇعۋ ءۇشىن كىسىگە كەيدە ءبىر عۇمىردىڭ ءوزى ازدىق ەتەتىن ءتارىزدى. ويتكەنى, انا جۇرەگىنىڭ كىلتى وپ-وڭاي ولجالانبايدى. مۇنىڭ ءىشى الاپات سەزىمگە تولىپ وينالۋى كەرەك. سەزىمسىز وي تۋا ما؟ سەزىمسىز ءالدي جىرى شىرقالا ما؟ انا جۇرەگىن ايالاي العان اكتريسا عانا سونداي تالاپقا باعىنادى, انا بەينەسىن اسقاقتاتۋ ارقىلى بيىككە كوتەرىلەدى. بۇل رەتتە اكتريسا باقىت جۇماعۇلوۆانىڭ انا بولمىسىن يىلدىرمەي, ەڭسەسىن تۇسىرتپەي, ايەلدەردىڭ جيىنتىق وبرازىنا اينالدىرا العان شەبەرلىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتكەنىمىز ابزال. كەيىنگى ۇرپاقتىڭ تاريحقا, وتكەنگە قۇرمەتپەن قاراۋ داعدىسىن قالىپتاستىراتىن مۇنداي جارقىن تۇلعالار اسىرەسە, قازىرگى قوعام ءۇشىن اۋاداي قاجەت. تىنىشتىق باقىتىن باعالاي ءبىلۋ ءۇشىن قاجەت.
ۇلتتىڭ سانا-ساندىعى – انا وبرازىن سومداعان باقىت جۇماعۇلوۆا م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ جانىنداعى دراما ستۋدياسىندا اۋباكىر راحىموۆتىڭ سىنىبىنان ءبىلىم الىپ شىققان. جاس مامان العاشقى ەڭبەك جولىن 1988-1997 جىلدارى تالدىقورعان قالاسىنىڭ قازاق دراما تەاترىندا اكتريسا قىزمەتىنەن باستادى. وسى تەاترداعى ون جىلدا كوپتەگەن رولدەردى سومدادى. «پۇشايمان بولعان اۋليەدە» – ايەل, «اقىن-سارادا» – سارا, «شىراعىڭ سونبەسىندە» – سۆەتا, «پاي-پاي, جاس جۇبايلار-ايدا» – زاۋرەش, «ەڭلىك-كەبەكتە» ەڭلىك بەينەلەرىن سومدادى.
1997 جىلدان بەرى استانا قالاسىنداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا ونەر كورسەتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, اكتريسا ساحناداعى ونەرىنەن تىس ەلىمىزدەگى ءبىرشاما انشىلەرگە ءان جازىپ, سازگەرلىك قىرىنان دا تانىلىپ جۇرگەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
قارشىعا كۇلەن.
سۋرەتتە: «انا جۇرەگى» مونوسپەكتاكلىنەن كورىنىس.
كوزدى اشىپ-جۇمعانشا حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى مەيرامىن تويلايتىن شاق تا تاياپ قالدى. وسى مەرەكەدە جىل سايىن اق جاۋلىقتى انالارىمىزعا العىس جاۋدىرىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلۋى ەجەلدەن قالىپتاسقان ءداستۇر. ويتكەنى, ءوزىڭىزدى مىنا ومىرگە الىپ كەلگەن, اق ءسۇت بەرىپ, الديلەگەن اياۋلى اناڭىزدان ارتىق ءازىز دە مەيىرىمدى, قىمبات جان جوق بۇ دۇنيەدە. بىراق, انا جۇرەگىنىڭ ايشۋاق لۇپىلىنە قىلداي قيانات جاساعان كەزىمىز جوق دەي الامىز با؟ جوق, ولاي ەمەس, جەر بەتىندە قانشا تاعدىر بار دەسەك, سونشاما شەرتىلمەگەن سىر سەزىلەدى. ءبىرى جانارعا قۋانىش نۇرىن ۇيالاتسا, كەلەسى بىرىندە وكىنىش پەن وكسىك, نالا مەن نازدىڭ شەرى شەكسىز مۇڭعا ۇلاسادى... ق. قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا ساحنالانعان, اكتريسا باقىت جۇماعۇلوۆا سومداۋىنداعى «انا جۇرەگى» اتتى مونوسپەكتاكلدىڭ پرەمەراسىن الدىمىزداعى كەلە جاتقان انالار مەرەكەسى قۇرمەتىنە تاماشا تارتۋ دەپ تانىدىق.
«ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى» اتانعان شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇس جولى» پوۆەسى نەگىزىندە «انا جۇرەگى» اتاۋىمەن جارىق كورگەن تىڭ تۋىندىنىڭ باسقا قويىلىمداردان سارىنى دا, سازى دا بولەكتەۋ. مۇندا قيىن-قىستاۋ جىلدارداعى انانىڭ تۋعان جەرىنە, حالقىنا, ەڭ باستىسى جارى مەن بالالارىنا دەگەن وتتان دا ىستىق ماحابباتى, باتىلدىعى مەن ءتوزىمدىلىگى باياندالادى. مۇڭلىق كۇيزەلىسىن جەتكىزۋ ارقىلى اكتريسا ءوز كەيىپكەرىنە ۇلكەن دايىندىقتارمەن كەلگەنىن, انا اجارىنداعى ءاربىر تولقۋلى ءساتتى ءوز جۇرەگىنەن وتكىزە بىلگەندىگىن ايقىن اڭعارتتى.
شىعارمانى قازاق تىلىنە اۋدارعان – مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, بەلگىلى جازۋشى شەرحان مۇرتازا. رەجيسسەرى – تانىمال اكتەر, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تىلەكتەس مەيراموۆتاي مايتالمان بولعاندىقتان, حالىققا ءبىر جاعىنان شىعارمانىڭ يدەياسى قىزىق كورىنسە, ەكىنشى جاعىنان ءرول سومداۋشىنىڭ شەبەرلىگىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق – ەلوردالىق تەاترلاردا دا ونەر يەسىن تۇلعا تۇتۋ قاسيەتىنىڭ ورنىعا باستاعانىن بىلدىرەتىن بەلگى.
وي مەن ءسوز. تەر مەن شەر. زالدى تەك وسىمەن تىرپ ەتكىزبەي ۇستاپ تۇرۋ كىمنىڭ قولىنان كەلەدى؟ ول ءۇشىن, ارينە, اكتەر نە اكتريسا جايداق-جاياۋ ادام بولماۋى ءتيىس. ىشكى تۇيسىگى, ءبىلىم-بىلىگى تەرەڭ, ءتۇرلى سيتۋاتسيادان, قيىننان قيىستىرىپ الىپ شىعاتىن, جىلدار بويعى جيناقتالعان تاجىريبەسىن پايدالانا وتىرىپ, كورەرمەننىڭ كۇتكەن ولجاسىن وڭاي تارتۋ ەتە الاتىن كانىگى, بەساسپاپ شەبەر بولۋى تالاپ ەتىلەتىنى ءمالىم. جالپى, ءىرى قويىلىمدار شىعارماشىلىق توپتىڭ جۇدىرىقشا جۇمىلۋىمەن اتقارىلسا, ال مونوسپەكتاكلدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ولاردان ارتىق بولماسا, ەش كەم ەمەس ءارى الدەقايدا كۇردەلى, جاۋاپتى ەكەنىن ەسكەرگەن ابزال. مۇندا بارلىق جاۋاپكەرشىلىك جالعىز ءبىر ادامنىڭ يىعىنا ارتىلادى. ءۇزىلىس, ىشتەي ويدى پىسىقتاپ الۋ, مۋزىكامەن, بيمەن, باسقالاي قوسالقى شارالارمەن الدارقاتا تۇرۋ سياقتى امال-ايلاڭىز ادىرا قالىپ جاتاتىن تۇستا كەڭىستىككە شىعارار ەڭ وڭتايلى ءادىس – وزىڭە دەگەن سەنىم...
الىمساقتان ساحنا زاڭىندا ءرولدى جاتتاپ ورىنداۋ جانە وسى وبرازعا باسى ءبۇتىن بەرىلۋ دەگەن ۇعىمدار بار. ءازىز انانىڭ جان-دۇنيەسىن تەرەڭ ۇعۋ ءۇشىن كىسىگە كەيدە ءبىر عۇمىردىڭ ءوزى ازدىق ەتەتىن ءتارىزدى. ويتكەنى, انا جۇرەگىنىڭ كىلتى وپ-وڭاي ولجالانبايدى. مۇنىڭ ءىشى الاپات سەزىمگە تولىپ وينالۋى كەرەك. سەزىمسىز وي تۋا ما؟ سەزىمسىز ءالدي جىرى شىرقالا ما؟ انا جۇرەگىن ايالاي العان اكتريسا عانا سونداي تالاپقا باعىنادى, انا بەينەسىن اسقاقتاتۋ ارقىلى بيىككە كوتەرىلەدى. بۇل رەتتە اكتريسا باقىت جۇماعۇلوۆانىڭ انا بولمىسىن يىلدىرمەي, ەڭسەسىن تۇسىرتپەي, ايەلدەردىڭ جيىنتىق وبرازىنا اينالدىرا العان شەبەرلىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتكەنىمىز ابزال. كەيىنگى ۇرپاقتىڭ تاريحقا, وتكەنگە قۇرمەتپەن قاراۋ داعدىسىن قالىپتاستىراتىن مۇنداي جارقىن تۇلعالار اسىرەسە, قازىرگى قوعام ءۇشىن اۋاداي قاجەت. تىنىشتىق باقىتىن باعالاي ءبىلۋ ءۇشىن قاجەت.
ۇلتتىڭ سانا-ساندىعى – انا وبرازىن سومداعان باقىت جۇماعۇلوۆا م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ جانىنداعى دراما ستۋدياسىندا اۋباكىر راحىموۆتىڭ سىنىبىنان ءبىلىم الىپ شىققان. جاس مامان العاشقى ەڭبەك جولىن 1988-1997 جىلدارى تالدىقورعان قالاسىنىڭ قازاق دراما تەاترىندا اكتريسا قىزمەتىنەن باستادى. وسى تەاترداعى ون جىلدا كوپتەگەن رولدەردى سومدادى. «پۇشايمان بولعان اۋليەدە» – ايەل, «اقىن-سارادا» – سارا, «شىراعىڭ سونبەسىندە» – سۆەتا, «پاي-پاي, جاس جۇبايلار-ايدا» – زاۋرەش, «ەڭلىك-كەبەكتە» ەڭلىك بەينەلەرىن سومدادى.
1997 جىلدان بەرى استانا قالاسىنداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا ونەر كورسەتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, اكتريسا ساحناداعى ونەرىنەن تىس ەلىمىزدەگى ءبىرشاما انشىلەرگە ءان جازىپ, سازگەرلىك قىرىنان دا تانىلىپ جۇرگەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
قارشىعا كۇلەن.
سۋرەتتە: «انا جۇرەگى» مونوسپەكتاكلىنەن كورىنىس.
پەداگوگتەردى اتتەستاتسيالاۋ جۇيەسى جاڭارتىلادى
ءبىلىم • كەشە
اتىراۋ وبلىسىندا جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتكە قايتارىلدى
ايماقتار • كەشە
اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسى: ۇزاق مەرزىمدى باعدار ايقىندالدى
ەنەرگەتيكا • كەشە
جاپونيادا 7,7 بالدىق جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
تابيعات • كەشە