ارقار اسىراپ وتىرعان ادام

1994 جىلدىڭ قىسى سۇمدىق سۋىق بولدى. بۇرىن-سوڭدى بول­ماعان قار ءتۇسىپ, اياز بۋىپ تۇرىپ الدى. دالادا ىقتاسىن جوق. مالدىڭ ءبارى اۋىلدان شىق­پايدى. مال دەيمىز-اۋ, اقبوكەنگە دەيىن كوشەدە شاۋىپ ءجۇردى عوي. مەكتەپتەن كەلە جاتىر ەدىك. ابدەن توڭعان ءبىر توپ بوكەن كوشەنىڭ ارعى باسىنان شاۋىپ كەلەدى ەكەن. اۋىلدىڭ يتتەرى قۋىپ, ماڭ­دايلارى قوراعا سوعىلىپ, شار­باققا ماتالىپ قالىپ جاتىر. وعان تاياعىن شوشاڭداتقان ادامدار قوسىلدى. ءبىز سەكىلدى ەرىككەن بالالار قيقۋلاپ ءجۇر. سۋىقتان سايا ىزدەپ كىرگەن اقبوكەندەر مىنا جەردەن تىنىشتىق تاپپايتىنىن ءبىلدى مە, اتىزعا قاراي اعىپ ءوتتى. سول جىلى اقبوكەن كوپ قى­رىلدى. اقشا جوق, تارشىلىق زامان عوي. ال اقبوكەننىڭ ءمۇيىزى ەڭ ءوتىمدى دۇنيە. كۇرىشتىكتىڭ ىشىندە توبە-توبە بولىپ قىرىلىپ جاتادى. تەك مۇيىزدەرىن كەسىپ العان. ەكى اياقتى پەندەنىڭ قاتىگەزدىگى عوي. ايتپەسە, وسىلاي قىرار ما ەدى, جازىقسىز جانۋاردى؟ كورشى ءسارۋار سول جىلى سىردان كەلە جاتىپ, بوكەننىڭ ەكى لاعىن تاۋىپ الىپتى. ۇيىنە اكەلىپ, ەشكىنىڭ سۇتىمەن باقتى. اياقتارىن اپىل-تالىپ باساتىن قوس لاق بىرەر ايدا وڭالدى. بىراق دالانىڭ مالى قوراعا سىيمايدى. كوشەگە قاشىپ شىعادى. ونى يت قۋادى. اقىرى ەكەۋى دە اياقتارىن قايتا-قايتا سىندىرىپ, اجەتكە جاراماي قالدى. جالپى, ەل اراسىندا اقبوكەن, قاسقىر-قويان سەكىلدى ءتۇز تاعىلارىن اسىراپ وتىرعان ادامدار ءار كەزدە بولعان. بىراق وسى ۋاقىتقا دەيىن ارقار اسىراپ وتىر دەگەن ادامداردى ەستىمەپپىز. جاڭاقورعاندا قالاۋ ءاشىموۆ دەگەن تاۋدىڭ قۇزىن مەكەندەيتىن, اڭشىلاردىڭ ءوزى سيرەك اتىپ الاتىن ارقاردىڭ قوزىكەسىن باعىپ وتىر ەكەن. «ارقاردى تاۋدا جىلقى قاراپ ءجۇرىپ تاۋىپ الدىم», دەيدى قالاۋ. اناسىن قاسقىر تارتىپ كەتتى مە ەكەن, الدە اڭشىلار اتتى ما ەكەن, بەلگىسىز. ەن دالادا جالعىز قالعان ارقاردىڭ لاعى الدىنان شىققان. سودان ۇيىنە اكەلىپ, سيىردىڭ سۇتىمەن باققان. بۇگىندە قوزىكەڭىز اجەپتاۋىر وسكەن. ءبىر جاسار. قالاۋ ءاشىموۆتىڭ قىر سوڭىنان قالمايدى. «اكەسى دە, شەشەسى دە مەن عوي», دەپ كۇلەدى جىگىت اعاسى. اتىن – اركو دەپ قويعان. ەڭ قىزىعى, ارقار يەسىن بالالارىنان دا قىزعانادى ەكەن. قالاۋ اشىموۆكە باۋىر باسىپ قالعانى سونشالىق, بالالارىن ەمىرەنىپ ءسۇيىپ جاتسا, ارقار شاۋىپ كەلىپ ورتالارىنا تۇسەتىن كورىنەدى. جاقىندا وتاعاسى بالالاردىڭ كوجە-قاتىعىنا دەپ ءبىر ەشكى ساتىپ اكەلەدى. سويتسە, ارقارەكەڭ ەشكىدەن اجىراماي قالادى. ەكەۋى قورانىڭ ىشىندە ويناقتاپ, شاۋىپ ءجۇر. قالاۋ مىرزا ەندى ەشكىنى سويۋعا قيماي, ارقارىنا قوساقتاپ قويىپ وتىر. «دۇكەنگە, اعايىنداردىڭ ۇيىنە بارساق, قاسىمىزدان قالمايدى. ماشيناعا دا ءمىنىپ الادى. ءوزى ەركە», دەيدى ءاشىموۆ مىرزا. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا وبلىسى.