اتا-اناعا – ايىپپۇل نەمەسە اكىمشىلىك قاماق

استانا قالاسى كامەلەتكە تولماعاندار ىستەرى جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارلىق سوتى تەمەكى ءونىمىن كامەلەتكە تولماعاندارعا ساتۋ فاكتىسى بويىنشا اكىمشىلىك ءىس قارالىپ, سوت تالقىلاۋىنا قاتىسقان جاسوسپىرىمدەرگە تەمەكى ونىمدەرىن ساتۋدىڭ قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگى جونىندە ءتۇسىندىرۋ كەڭەسى وتكىزىلدى. ون سەگiز جاسقا تولماعان جاس­تارعا تەمەكiنi جانە تەمەكi بۇيىم­دارىن ساتقان جەكە تۇلعالارعا – جيىرما, شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – قىرىق, ورتا كا­سىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – الپىس, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە سەكسەن ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش مولشەرiندە ايىپپۇل سالى­نا­دى. ەگەر اكiمشiلiك جازا قول­دانىلعاننان كەيiن بiر جىل iشiن­دە قايتالاپ جاسالعان ارەكەت – قىزمەتتى نەمەسە جەكەلەگەن قىزمەت تۇرلەرىن توقتاتا تۇرىپ, جەكە تۇلعالارعا – قىرىق, شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – الپىس, ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنە – سەكسەن, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنە ءبىر ءجۇز الپىس ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش مولشە­رiندە ايىپپۇل سالۋعا اكەپ سوعادى. جيىندا كامەلەتكە تولما­عاندار ىستەرى جونىندەگى ماماندان­دىرىلعان اۋدانارلىق سوتىنىڭ سۋدياسى جانارگۇل الپىسباەۆا جاسوسپىرىمدەرگە سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, دەنە تاربيە­سىمەن اينالىسۋ, دۇرىس تاماقتانۋ, ەسىرتكىدەن, تەمەكىدەن, الكوگولدى ىشىمدىكتەردەن اۋلاق بولۋ قاجەتتىگىن ايتتى. – وسكەلەڭ جاس ۇرپاقتى تەرىس ادەتتەردەن ساقتاندىرۋ بۇگىندە وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ەسىرتكى, ىشىمدىك, تەمەكى سياقتى زيان­دى ادەتتەردەن تىيىلا الماي جۇرگەن جاستاردى مۇنداي جات قىلىقتاردان ارىلتىپ, جاڭا جولعا سالۋ ءبىزدىڭ بورىشىمىز. كۇندەلىكتى ومىردە ورىن الىپ جۇرگەن ۇلكەندى-كىشىلى قىلمىستاردىڭ دەنى وسى ىشىمدىك پەن ەسىرتكىنىڭ سالدارىنان بولاتىنىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. ۇل-قىز تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انا, ارينە, ۇرپاعىم جامان بولسىن دەمەيدى. وسىرەدى, وقىتادى, جاقسى جولعا سالادى. دەگەنمەن, سونى تۇسىنبەي, وسە كەلە اراق پەن ەسىرتكىنىڭ ق ۇلى بولىپ جۇرەتىندەر از ەمەس. مۇنداي جاستار اتا-اناسىنىڭ تاپقان-تايان­عانىن شاشىپ قانا قويمايدى, كوپ كەشىكپەي وزدەرى دە ايىعۋى قيىن دەرتكە ۇشىرايدى. وسىنىڭ كەسىرىنەن ءوزىن ومىرگە اكەلىپ, ءوسىرىپ, ءتالىم-تاربيە بەرگەن اتا-اناسىن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭىمەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋىنا يتەرمەلەيدى. زاڭ اتا-انانىڭ نەمەسە باسقا دا زاڭدى وكiلدەردiڭ بالالاردى تاربيەلەۋ جونiندەگi مiندەتتەردi ورىنداماۋى زاڭدا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە اكەپ سوقتىرادى, – دەدى سۋديا جانارگۇل الپىسباەۆا. اتا-انانىڭ نەمەسە باسقا دا زاڭدى وكiلدەردiڭ كامەلەتكە تول­ماعان بالالاردى تاربيەلەۋ مەن وقىتۋ جونiندەگi مiندەتتەردi ورىنداماۋى ءۇشىن – 7 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش مولشەرiندە ايىپپۇل سالىنادى. ەگەر اكىمشىلىك جازا قولدانىلعاننان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە قايتالاپ جاسالعان ارەكەتتى – 20 ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiش مولشەرiندە ايىپپۇل سالۋعا, نە 15 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماققا الۋ كۇتىپ تۇرادى. ال, كامەلەتكە تولماعان ادامدى اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋعا تارتۋ ءۇشىن 100 اەك مولشەرiندە ايىپپۇل سالۋ جازاسى قولدانىلادى. نازار قاسىم.