تۋرنير ءوتتى, كوكەيدە كوپ تۇيتكىل قالدى

وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا كاتار ەلىندە وتكەن الەم چەمپيوناتىنان كەيىن ءبىزدىڭ بەتكە ۇستار بوكسشىلارىمىزعا قاراتا ايتىلعان سىن تىم قاتتى-اق بولدى. مۇنى زاڭدىلىق دەپ قابىلداماسقا امال جوق. نەگە دەسەڭىز, الەمدىك اۋەسقوي بوكستىڭ ۇزدىك ۇشتىگىندە جۇرگەن ۇلتتىق قۇراماعا دەگەن قازىرگى تالاپ قاتاڭ. بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ كاتاردان بار بولعانى ەكى كۇمىس مەدالمەن قايتقانى, جۇلدە بىتكەندى كۇرەپ الۋدى داعدىعا اينالدىرعان ءبىز ءۇشىن كوڭىل كونشىتپەيتىن كورسەتكىش ەدى. دوحاداعى دودادان كەيىن بوكس­شىلارىمىزدىڭ ناتيجەسىن قورى­تىندىلاعان جيىندا قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى تيمۋر ق ۇلىباەۆ قاراعاندىداعى ع.جارىلعاپوۆتى ەسكە تۇسىرۋگە ارنالعان ءحححىى حالىقارالىق تۋر­نيرىنە قاتتى ماڭىز بەرىپ, ەلى­مىزدىڭ ەڭ مىقتى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ قارىمىن وسى جارىس­تا بايقاپ كورۋدى ۇسىنعان. مىنە, وسىنداي شەشىمنەن سوڭ, اتالمىش تۋرنيرگە قۇراما كوماندانىڭ مۇشەلەرى مەن ولاردىڭ وكشەسىن باسىپ كەلە جاتقان ورەندەردىڭ بارلىعى قاتىسقان ەدى. بۇدان ءبو­لەك, ءدۇبىرلى دوداعا رەسەي, قىتاي, وزبەكستان جانە قىرعىزستان سىندى كورشى مەملەكەتتەردەن دە بوكسشىلار كەلىپ باق سىنادى. دەگەنمەن, جانكۇيەر مەن مامانداردىڭ ەسىل-دەرتى ءبىزدىڭ بوكسشىلارىمىزدىڭ اياق الىسىندا بولدى. ءبۇ­گىنگى كۇنگە دەيىن ءبىزدىڭ شەبەرلەردىڭ ەنشىسىندە ريو-2016 وليمپياداسىنىڭ ءتورت جولداماسى عانا بار. اتاپ ايتار بولساق, ءبىرجان جاقىپوۆ (49 كگ), بە­رىك ءابدىراحمانوۆ (60 كگ), دانيار ەلەۋسىنوۆ (69 كگ) جانە ۆاسيلي لەۆيت (91 كگ) اماندىق بولسا, ءتورت­جىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا ەل نامىسىن قورعايتىن بولادى. ەندى اسا اۋىر سالماقتا باسە­كەلەسى جوق يۆان دىچكونى قوس­پا­عاندا, قالعان بەس ليتسەنزيانىڭ تاعدىرى قانداي بولماق؟ مىنە, تالايلاردى كۇندىز كۇلكىدەن, تۇندە ۇيقىدان ايىرىپ جۇرگەن ماسەلە – وسى. بىلاي قاراعاندا, وسى بەس سالماق بويىنشا قۇرامادا جۇرگەن بوكسشىلارىمىزدىڭ مىق­تىلىعىنا كۇمان جوقتاي كورىنگەن. بىراق, كاتارداعى الەم چەمپيوناتى مۇنداي پىكىردىڭ قابىرعاسىن قاقىراتىپ جىبەرسە, جارىلعاپوۆ ءتۋرنيرى جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرا ءتۇستى. 75 كيلودا ونەر كورسەتكەن باستى ءۇمىتىمىز – الەم چەمپيونى جانىبەك ءالىمحان ۇلى ءالى دە بولسا وزىنە ءوزى كەلە الماي جۇرگەندەي اسەر قالدىردى. جارتىلاي فينالدا 18 جاستاعى ۆلاد ستولبوۆسكيدى ارەڭ ۇتىپ, ونان كەيىن قىزىلوردالىق تۇرسىن­باي قۇلاحمەتپەن بولۋعا ءتيىس شە­شۋشى جەكپە-جەككە شىقپاعانى مامانداردىڭ تاڭدانىسىن تۋدىردى. بۇدان ءارى 81 كيلوعا دەيىنگى سالماق دارەجەسىندە سىنعا تۇسكەن ادىلبەك نيازىمبەتوۆتىڭ ونەرى دە كوڭىلدى كۇپتى ەتىپ كەتتى. ونىڭ شيرەك فينالدا 20 جاستاعى الماتىلىق ءالي احمەدوۆتەن جەڭىلىپ قالا جاز­داعانى جانكۇيەر قاۋىمدى ويلاندىرىپ تاستادى. ال جارتىلاي فينالدا ارمان رىسبەكتەن ۇتىل­عاننان كەيىن مامانداردىڭ ءوزى نيازىمبەتوۆتىڭ قازىرگى قارىم-قابى­لەتىنە كۇمانمەن قاراي باستا­عانداي. باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆتىڭ: «شىنىن ايتقاندا, ادىلبەك كوڭىلدى قالدىردى... بۇل سالماقتا مىقتى بوكسشىلاردىڭ شوعىرى ءوسىپ شىقتى», – دەگەنى وسى­عان دالەل بولا الادى. قازىردىڭ وزىندە ماماندار ءالي احمەدوۆ پەن ارمان رىسبەكتى تاجىريبەلى نيازىمبەتوۆتىڭ تەڭ دارەجەدەگى باسەكەلەستەرى رەتىندە باعالاپ وتىر. دەگەنمەن, تۋرنير اياقتالا سالىسىمەن وليمپيادا چەمپيونى سەرىك ساپيەۆ قالاي بولعان كۇندە دە نيازىمبەتوۆ پەن ءالىمحان ۇلىنىڭ ءوز سالماق دارەجەلەرىندە كوشباسشى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى... ەجەلگى قارسىلاستار تايتالا­سىپ كەلە جاتقان 52 كيلو سالماق­تاعى تارتىس ءتىپتى ۇدەي ءتۇستى. بۇل سالماقتاعى بىرىنەن ءبىرى وتەتىن ءىلياس سۇلەيمەنوۆ, ولجاس ساتتىباەۆ جانە وسى تۋرنيردە توپ جارعان ازامات يساقۇلوۆتىڭ اراسىنان شىن مىقتىنى تاڭداپ الۋ قۇراما جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ «باس اۋرۋىنا» اينالار ءتۇرى بار... تۋرنيردە باستى نازاردا بولعان بوكسشىنىڭ ءبىرى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەم جانە وليمپيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى ابىلاي­حان ءجۇسىپوۆ ەدى. 64 كيلو سالماقتا ونەر كورسەتكەن جاس تالانت بۇل تۋرنيردە ءۇش جەكپە-جەك وتكىزىپ, بارىندە دە ءساتتى ونەر كورسەتتى. تەك, شيرەك فينالدا الماس ءالىم­بە­كوۆپەن بولعان جەكپە-جەكتە ماڭدايىن جارىپ الدى دا, جارىس­تىڭ كەلەسى ساتىسىنان باس تارتۋىنا تۋرا كەلدى. ال ەندى جۇسىپوۆتەن جەڭىلگەن بەكبەرگەنوۆ, مۇقانوۆ جانە الىمبەكوۆ سىندى بوكس­شىلار 64 كيلو سالماقتا «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىندەي-اق سايىپ­قىراندار-تۇعىن... جالپى, ءجۇسىپوۆ تۋراسىنداعى ماماندار پىكىرى قاق جارىلادى. بىرەۋلەر ونى ۇلى دودا ءۇشىن ءالى ءپىسىپ-جەتىلە قويعان جوق دەسە, ەكىن­شى تاراپ ءجۇسىپوۆتى ريوعا ۇكىلەپ قوسۋعا ابدەن بولادى دەگەن پىكىردە. مىسالى, بەلگىلى باپكەر نۇرلان اقۇرپەكوۆ بۇل بوكسشىعا بالا رەتىندە قاراۋدى قويۋ كەرەكتىگىن اشىپ ايتتى. «پاكىستاندىق ءامىر­حان افينا وليمپياداسىندا كۇمىس العاندا نەبارى 17 جاستا بولدى. سوندىقتان, 18 جاسار ءجۇسىپوۆتى 64 كيلو سالماق دارەجەسىندە نەگىزگى ۇمىتكەرلەردىڭ قاتارىنا قورىقپاي-اق قوسۋعا بولادى», – دەدى ول. جارىلعاپوۆ ءتۋرنيرى بارى­سىندا كوپتەگەن ماماندارمەن سويلەسىپ, پىكىر الماستىق. جال­پىلاي العاندا, ولار بۇل دودانىڭ ءوزىنىڭ نەگىزگى ميسسياسىن اتقارىپ شىققانىن ءبىراۋىزدان ايتتى. ولاردىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرسەك, بۇل تۋرنير وليمپياداعا ليتسەن­زيا بەرەتىن ءىرى جارىستاردىڭ ال­دىنداعى سىعىپ ءسولدى العان ناعىز سىناق بولعانعا ۇقسايدى. ونىڭ ۇستىنە, بۇل ءتۋرنيردىڭ بارىسىن قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى يۋري تسحاي, قۇراما كوماندانىڭ مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشىسى بولات ءابدىرا­ح­مانوۆ, باس جاتتىقتىرۋشى مىر­زاعالي ايتجانوۆ جانە باسقا دا ەل بوكسىنىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى تۇلعالار باستان اياق باقىلادى. شىنىندا دا, جارىلعاپوۆ ءتۋرنيرى كوڭىلى كوكتە جۇرگەن ءبىراز بوكسشىنى ساباسىنا ءتۇسىردى. سونى­مەن قاتار, ايدار يمانعاليەۆ (56 كگ), ابىلايحان ءجۇسىپوۆ (64 كگ), تۇرسىنباي قۇلاحمەت جانە نۇرزات سابيروۆ (ەكەۋى دە 81 كگ) ءتارىزدى تالانتتى بوكسشىلاردى ەلەمەۋدىڭ ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەس ەكەندىگىن باي­قاتتى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ بوكس­­تا باسەكەنىڭ ارتا تۇسكەنىن, تاڭ­داپ الۋعا تۇرارلىق ورەندەردىڭ مىقتىلاردىڭ وكشەسىن مىجىرايتا باسىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى. بۇل, ارينە, قۋانارلىق جايت! جاعدايدىڭ بۇلايشا قۇ­بىلا تۇسكەنى, ارينە, جاتتىقتىرۋ­شىلا­رى­مىزعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەرى انىق. تىرەپ تۇرعان تالانت كوپ, ال ىشىندەگى ناعىزدى جازباي تانۋ دەگەنىڭىز قيامەت-قايىمنىڭ ءىسى. سودان دا بولار, تۋرنير اياق­تالعاندا, باس جاتتىقتىرۋشى مىر­زاعالي ايتجانوۆ الداعى كوك­تەمدە قىتايدا وتەتىن ليتسەنزيالىق تۋرنيرگە كىم بارادى دەگەنگە كەلگەندە, كەسىپ ەشتەڭە ايتا المادى. «ءبارىن جىلدىڭ باسىندا بولاتىن جاتتىقتىرۋشىلار كەڭەسى شەشەتىن بولادى», – دەپ قىسقا قايىردى ول. ەسكە سالار بولساق, قىتايدان كەيىن ليتسەنزيالىق تۋرنير ماۋسىم ايىندا ازەربايجاندا وتەدى. بۇدان بولەك, مامىر ايىندا بولگاريادا بولاتىن APB/WSB جەكپە-جەكتەرىندە دە جولدامالار ساراپقا سالىنادى... قاراعاندىداعى جارىستا تاعى ءبىر شەتىن ماسەلە وزىنە نازار اۋدارتپاي قويمادى. ول – شلەم, ياعني بوكسشىلار باسقا كيەتىن دۋ­لىعاعا قاتىستى اڭگىمە ەدى. جا­سىراتىنى جوق, جارىلعاپوۆ تۋرنيرىندە 15-كە تارتا بوكسشىنىڭ قاباعى جارىلدى. مىسالى, قۇراما كوماندانىڭ ءىلياس سۇلەيمەنوۆ (52 كگ), قايرات ەراليەۆ (56 كگ), ابىلايحان ءجۇسىپوۆ (64 كگ) سىندى ماڭدايالدى بوكسشىلارى جاراقاتتىڭ وسى ءتۇرىنىڭ كەسىرىنەن جارىس جولىنان ەرتە شىعىپ قالدى. وسى ماسەلەگە قاتىستى نۇر­لان اقۇرپەكوۆتىڭ پىكىرىن سۇراپ بىلگەنىمىزدە, اتاقتى جاتتىق­تىرۋشىنىڭ ايتقانى ءبىزدى ايران-اسىر قالدىردى: باقتيار ار­تاەۆتىڭ بوكستا 16 جىل ءجۇر­گەنىندە قاباعى جارىلماق تۇگىلى, بەت تەرىسىنە بىلعارى قولعاپ تىر­تىق تا تۇسىرمەپتى. اينالايىن دۋلىعا-شلەمنىڭ ارقاسى ەكەن. وسى اڭگىمەنىڭ ءبارىن اتاقتى سە­رىك نۇرقازوۆ ەستىپ وتىردى... كسرو چەمپيوناتىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىم­پازى, ەۋروپانىڭ چەمپيونى كەزىندە وسى قاباقتىڭ قايتا-قايتا جارىلعان كەسىرىنەن الەم كۋبوگى مەن «دوستىق-84» ءتۋرنيرىنىڭ (وليمپيادانىڭ بالاماسى) فينالىندا التىن جۇلدەدەن قاعىلىپ ەدى-اۋ... سونىمەن, جارىلعاپوۆ ءتۋرنيرى ءبىزدىڭ كوزى­مىزدى ەكى نارسەگە انىق جەتكىزدى: ونىڭ ءبىرىن­شىسى – ءبۇ­گىنگى كۇندە قازاق بوكسىندا باسە­كەلەستىك دەگەنىڭىز جالىنا قول تي­گىزبەي تۇر ەكەن. ال ەكىنشى ءما­سەلە – برازيليادا باق سىناۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەتىن بەس ليتسەنزيا تاعدىرىنىڭ جۋىق ارادا شەشىلە قويمايتىندىعى. مۇنىڭىز ەندى, ءۇمىت پەن كۇدىك ىمىراسىز ايقاستى باستاپ تا كەتتى دەگەن ءسوز. تەك ءۇمىت ۇستەم تۇسسە ەكەن دەيسىڭ! قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان». قاراعاندى.