مال ءوسىرىپ, ەت ءوندىرۋ وركەندەيدى

ەلىمىزدە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر تۋىپ وتىر. بۇيىرتسا, بۇدان بىلاي ەتتى ءىرى قارانى بور­داقىلاۋ مەن ونىڭ ەتىن وڭدەپ, ەكسپورتقا شىعارۋ ءىسى وركەندەي تۇسپەك. كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەپارتامەنت ديرەكتورى ەركەبۇلان احمەتوۆ وسى جونىندە ايتتى. قازاقستان نارىعىنا يتاليا­لىق Cremonini توبىنىڭ قۇرى­لىمىنا كىرەتىن Inalca Eurasia ءىرى اگروونەركاسىپتىك ترانسۇلتتىق كورپوراتسيا كەلە جاتقانىن ايت­قان دەپارتامەنت ديرەكتورى مەملەكەت باسشىسىنىڭ سالاعا قاتىستى جۇكتەگەن تاپسىرمالارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. «ەل پرە­زيدەنتى جۇكتەگەن مىندەتتى ورىنداۋ ماقساتىندا مينيسترلىك وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 2011 جىلدان باستاپ ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا قاتىستى جوبانى جۇزە­گە اسىرىپ كەلەدى. جوبانىڭ شەڭ­بەرىندە مال بورداقىلاۋ الاڭ­دارىن سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىرگى تاڭدا ولاردىڭ جالپى قۋاتتىلىعى 176 مىڭ باس مالدى بورداقىلاۋعا قاۋقارلى. ءتورت جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋ, ياعني جەرگىلىكتى مال باسىنىڭ تۇقىمىن جاقسارتۋ ماقساتىندا اسىلداندىرۋ جانە سەلەكتسيالىق جۇمىس­تار جۇرگىزىلىپ وتىر. وسى كەزدە فەر­مەرلىك شارۋاشىلىقتاردا تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋگە ارنالعان 660 مىڭنان استام ۇرعاشى مال بار. وسىناۋ باعدارلاماعا مال شارۋاشىلىعىنداعى 10 مىڭنان استام شارۋاشىلىق قاتىسىپ جاتىر. بۇل كورسەتكىش بارلىق ۇرعاشى مال باسىنىڭ 25 پايىزىن قۇرايدى. جەڭىلدەتىلگەن «سىباعا» باعدارلاماسى اياسىندا 270 مىڭنان استام ۇرعاشى مال ساتىپ اكەلىندى. ءوز كەزەگىندە بۇل جوبا ءىرى قارا مال شارۋاشىلىعىندا فەرمەرلىك قوجالىقتاردى دامىتۋعا ۇلكەن جول اشتى», دەدى ە.احمەتوۆ. ەندى ەلىمىزدىڭ نارىعىنا كەلە جاتقان يتاليالىق Cremonini تو­­­بىنىڭ قۇرىلىمىنا كىرەتىن Inalca Eurasia ءىرى اگروونەركاسىپتىك ترانسۇلتتىق كورپوراتسياسى تۋرالى ايتار بولساق, ول قازاقستاندىق «اكتەپ» كومپانياسىمەن بىرگە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى شەڭ­بەرىندەگى «ەتتى ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋدى دامىتۋعا ست­را­تەگيا­لىق ينۆەستورلاردى تارتۋ» 61-قادامىن جۇزەگە اسىرۋ ماق­ساتىندا مەموراندۋمعا قول قويىپتى. بريفينگكە قاتىسقان كورپوراتسيا وكىلى اندرەي ۆاكۋليننىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاقستان مال ءوسىرۋ مەن ونىڭ ەتىن ەكسپورتتاۋعا الەمدەگى ەڭ قولايلى ەلدىڭ ءبىرى ەكەن. ونىڭ ءبىرىنشى دالەلى, قازاق بيلىگى وسى ىسكە وتە مۇددەلى بولىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا قۇلشىنىس تانىتىپ وتىر. ەكىنشى, قازاقتىڭ كەڭ-بايتاق جەرى مال وسىرۋگە جايلى ءارى ءتيىمدى كورىنەدى. «Inalca Eurasia» ەلىمىزدىڭ ەت سالاسىنا 100 ملن. ەۋرودان اس­تام ينۆەستيتسيا سالۋعا شەشىم قا­بىلدادى, وسى ينۆەستيتسيالار رەسپۋبليكامىزدىڭ ءۇش وبلىسىندا جالپى قۋاتتىلىعى 44 مىڭ باس مالدى ءبىر ۋاقىتتا بورداقىلاپ باعۋ الاڭدارىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن ساتىلاپ-بىرىك­تىرىلگەن كومپانيانى قۇرۋعا باعىتتالاتىن بولادى. وعان قوسا, اقتوبە وبلىسىنداعى ەت كومبيناتىنىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, 20 مىڭ توننا ەت جانە ەت ونىمدەرىن وڭدەي الاتىنداي ەتىپ جاڭعىرتۋ جوسپارلانعان. «Inalca Eurasia» كومپانياسى قازاقستاندىق ەت برەن­دىن قالىپتاستىرۋعا جانە رەسەي مەن ەۋروپا ەلدەرىن ەت ەكس­­­پورتىمەن قامتاماسىز ەتۋگە نيەتتى. ال «اكتەپ» كومپانياسى 2015 جىلى اي سايىن تۇراقتى ءتۇر­دە 200 توننا كولەمىندە ەت ەكسپورتتاۋعا شىعىپ وتىر. 2016 جىلى ەت ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدى جىلىنا 12 000 تونناعا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاعان كورىنەدى. قۋاتتىلىعى جىلىنا 7200 توننا ەت وندىرەتىن زاماناۋي ەت ءوڭ­دەيتىن زاۋىت سالىنعان. وسىنىڭ بارلىعى كومپانيانىڭ ەتتى مال شارۋاشىلىعىنداعى وڭىرارالىق كووپەراتسيانىڭ ورتالىعى بو­لۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. بۇلارمەن بىرگە, ءۇش وبلىستىڭ اكىمدىكتەرى مەن مينيسترلىك جانە «Inalca Eurasia» كومپانيا­سى ارا­لىعىندا, وڭىرلەردەگى ەت ەكس­پور­تىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ءمىن­دەتتەر مەن ينديكاتيۆتى كور­سەت­كىشتەردى انىقتايتىن ەتتى مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءوڭىر­ارالىق كووپەراتسيا قۇرۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەر جوسپارىنا قول قويىلىپتى. بىلتىر قاراشا ايىندا «ەۆر­ازيا اگروحولدينگ» جانە «Rifa Holding Group» قىتايلىق ترانس­ۇلتتىق كومپانيالار اراسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اياگوز اۋدانىندا قۋاتتىلىعى 17 مىڭ توننا ەت ءونىمىن قۇرايتىن ەت كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى بو­يىنشا بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا دا مەموراندۋمعا وتىرىپتى. ءونىم قىتايعا ەكسپورتتالادى. بۇگىندە اشم-ءنىڭ ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ قىزمەتى قحر-دىڭ ۆەتەرينارلىق قىزمەتىمەن بىرگە قازاقستاننان قىتايعا مال شارۋاشىلىعى ءونىم­دەرىن وتكىزۋگە قويىلعان تىيىمدار مەن شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋ, سونداي-اق, سيىر جانە قوي ەتى بويىنشا قىتاي نارىعىنا رۇقسات الۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدا ەكەن. دەپارتامەنت ديرەكتورى وسى جونىندە ايتا وتىرىپ, قىتاي شى­عىس قازاقستان وبلىسىندا ەت كلاستەرىن قۇرۋعا 11 ملن. دوللار ينۆەستيتسيا سالاتىنىن جەتكىزدى. «بۇل جوباعا قىتاي 11 ملن. دوللار ينۆەستيتسيا سالماق. وسى ەت كلاستەرىندە قۋاتتىلىعى 17 مىڭ توننا بولاتىن ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋ جوسپارلاندى», دەدى ول. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».