قار قابىلانى

التايدا قىزىل كىتاپقا ەنگەن ءتۇز تاعىسى كوبەيىپ كەلەدى كاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ اۋماعىندا مەكەن ەتەتىن قار بارىستارىنا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىنە ءۇش جىلدان استام ۋاقىت بولدى. اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا شىڭ تاعىسىن انىقتاۋ, ولاردىڭ تىرشىلىگىن تۇبەگەيلى زەرتتەۋ جۇمىستارى ۇزدىكسىز اتقارىلىپ كەلەدى. ايتالىق, قار بارىسى جۇرەتىن سوقپاقتارعا, ادام اياعى باسپايتىن اسقارلارداعى بيىك قۇز, جارتاستارعا فوتوتۇزاق قۇرالدارى ورناتىلدى. بۇل فوتوتۇزاق قۇرال­دارى بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالى­عىندا تەكسەرىلىپ تۇرادى. ونىڭ العاشقى ناتيجەلەرىن گازەتى­مىزدە جاريالاعان بولاتىنبىز (قاراڭىز: «قار بارىسى تۇڭعىش رەت فوتوتۇزاققا ءىلىندى», 15 قاڭتار, 2015 جىل; «تاعى ءبىر اڭ فوتو­تۇزاققا ءىلىندى», 24 ماۋسىم, 2015 جىل). ياعني, جىلدىڭ ءار مەزگىلىندە فوتوتۇزاققا مارال, تاۋتەكە, قاس­قىر, تۇلكى, قويان, سۋىرلارمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن التاي ۇلارى, سابانشى جانە قار بارىسى ءتۇستى. قار بارىسىنىڭ قورەگى تاۋتەكەلەر بولعاندىقتان فوتوتۇزاق قۇرالدارى نەگىزىنەن تاۋتەكەلەر جۇرەتىن جەرلەرگە قويىلدى. جوعالىپ بارا جاتقان قار با­رىسىنىڭ سوڭعى ۋاقىتتا التاي تاۋلارىندا پايدا بولۋى, ءجيى بوي كورسەتە باستاۋى قۋانتادى. – بۇل – ۇلتتىق پارك اۋماعىندا كۇزەت جۇمىستارىنىڭ كۇشەيتىلۋى مەن ادامداردىڭ تابيعاتقا دەگەن كوزقاراسىنىڭ وزگەرۋىنەن دەپ ويلايمىن. العاشقى قار بارىسىنىڭ سۋرەتى 2014 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا تۇسىرىلگەن بولاتىن. قار بارىسىن انىقتاپ زەرتتەۋ جانە قورعاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا جانۋارلاردى قورعاۋ جانە ءوندىرۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ە.قاسىموۆ, ساياتكەر-بيولوگ ا.ءمۇ­باراكوۆ, مەملەكەتتىك ينس­پەكتورلار م.وماروۆ, ن.بادي­سولتانوۆ جانە اعا عىلىمي قىز­مەتكەر ا.چەلىشەۆ كىردى. 2015 جىل اتالعان جۇمىس توبى ءۇشىن وتە ءساتتى بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. قۇرىلعان فوتوتۇزاققا ۇلتتىق پارك اۋماعىندا مەكەن ەتەتىن جابايى اڭ-قۇستاردىڭ بارلىعى ءتۇسىرىلىپ الىندى. ماسەلەن, 2015 جىلى جەلتوقسان ايىنىڭ 23-25 جۇلدىزى ارالىعىندا كەزەكتى جۇ­مىس ساپارى اياسىندا قۇرىلعان فوتوتۇزاقتار تەكسەرىلدى. ارشاتى ورمانشىلىعىنا قاراستى قورالى ۋچاسكەسىندە ەكى جەرگە قۇ­رىلعان فوتوتۇزاقتار جىل بويى تۇرعان بولاتىن. فوتوتۇزاقتى تەكسەرۋ بارىسىندا قار بارىسى 2014 جىل­­دىڭ جەلتوقسان ايىندا, 2015 جىلدىڭ قاڭتار, اقپان, ناۋرىز, ءساۋىر, مامىر, قىركۇيەك, قاراشا, قازان جانە جەلتوقسان ايلارىندا فوتوتۇزاققا تۇسكەنى انىقتالدى. سونىمەن قاتار, ونتۇستىك التايدا قار بارىسىن انىقتاۋ ماقساتىندا العاش رەت قيىن جانە الىس جەرلەرگە بىرنەشە فوتوتۇزاقتار قۇرىلدى. دالا جۇمىستارىنا ساياتكەر-بيولوگ م.پانينوۆ جانە مەملەكەتتىك ينس­پەكتور ت.ءادىلوۆ قاتىستى. فوتو­تۇزاققا تاۋتەكەلەردىڭ كوپ­تە­گەن بەينەلەرىمەن قاتار سۇر قويان انىق تۇسكەن ەكەن. اتالعان جۇمىستار ەندى باستالعاندىقتان الداعى ۋاقىتتا قار بارىسىنىڭ فوتوتۇزاققا تۇسەتىنىنە سەنەمىز. وسىنداي قيىن دا قىزىقتى جۇمىس­تاردى اتقارۋعا اتسالىسىپ جۇرگەن جوعارىدا ەسىمدەرى اتال­عان ازاماتتارعا ايتار العى­سىم زور. سونداي-اق, قار بارىسىن انىقتاۋداعى جۇمىستارعا ۇنەمى قولۇشىن بەرىپ كەلە جات­قان كاتونقاراعاي ۇلتتىق تا­بيعي پاركىنىڭ باس ديرەكتورى ە.مۇستافينگە ايتار العىسىمىز شەك­سىز, – دەيدى پاركتىڭ جانۋارلاردى قورعاۋ جانە ءوندىرۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ەرىك قاسىموۆ. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, كاتونقاراعاي اۋدانى.