ماسكەۋدەگى تۇساۋكەسەر

قازاقستاننىڭ ماسكەۋ قالاسىندا ورنالاسقان رەسەيدەگى ەلشىلىگىندە «تاماشا ادامدار ءومىرى. ءومىربايان جالعاسۋدا» سەرياسى بويىنشا «نۇرسۇلتان نازارباەۆ» دەپ اتالاتىن كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى. كىتاپ «مولودايا گۆارديا» باسپاسىنان باسىلىپ شىقتى. كىتاپتىڭ اۆتورلارى – ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق كوميس­سيانىڭ ەنەرگەتيكا جانە ينفرا­قۇرىلىمدار القاسىنىڭ مۇشەسى (مينيستر), ساياسي عىلىمدار دوك­تورى تايىر مانسۇروۆ پەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى, قا­زاقستاندىق «پروستور» ادەبي جۋر­نالىنىڭ باس رەداكتورى ۆالەري ميحايلوۆ. باسىلىم, شىن مانىندە, جاڭا, تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرۋشى دەپ ءادىل سانالاتىن ادامعا ارنالعان. كىتاپتاعى نەگىزگى لەيتموتيۆ ونىڭ ءومىر جولى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىمەن قاتار ءجۇردى دەگەن ۇستانىمعا سايادى. ناعىز ستراتەگيالىق تالانتى مەن سالماقتى ساياسي تاجىريبەسى, ءبۇ­كىل دۇنيەجۇزىنە بەلگىلى باستامالارى, ادامدى وزىنە تارتىپ, باۋراپ الاتىن اشىق-جارقىن مىنەزى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازىرگى زاماننىڭ اسا كورنەكتى ساياساتكەرلەرى مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە جوعارى مارتەبەمەن قامتاماسىز ەتتى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ پور­ترەتىنە ءاربىر جاڭا شتريحتار باستى ماسەلە – تالماي ەڭبەكتەنىپ, الدىنا قويعان ماقساتتارىنا قول جەتكىزگەن جانە الەمدىك اۋقىم­داعى قايراتكەرگە اينالعان ادامدى كورسەتۋدى كوزدەيدى. كىتاپ قا­زاق­ستاننىڭ جاڭا تاريحىنىڭ نەگىزگى ساتتەرىن كورسەتەتىن باي ماتەريال­دار مەن سۋرەتتەردەن تۇرادى. با­سىلىم نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تەك قالىپتاسقان ساياساتكەر رەتىندە عانا سۋرەتتەپ قويماي, سونداي-اق, ونىڭ وتباسى تۋرالى ايتا كەلىپ, مەكتەپتە وقىعان كەزى, جاستىق شاعى تۋرالى بايان ەتەدى. تۇساۋكەسەردى اشا كەلىپ, قازاق­ستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مارات ءتاجين اتالعان كىتاپتىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك ساياساتكەر, كورەگەن ستراتەگ, تەرەڭ ويشىل رەتىندەگى تۇلعالىق ءومىربايانىن جان-جاقتى اشىپ كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. كىتاپتىڭ قازاقستاننىڭ ەل پرەزيدەنتى جۇيەلى تۇردە ايقىن­داپ بەرگەن جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقان ساتىندە شىعۋىنىڭ نىشاندىق ءمانى جوعارى. 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان مەملەكەتتى, ەكونوميكا مەن قوعامدى دامىتۋ ءۇشىن قاعيداتتى تۇرعىدان جاڭا ينستيتۋتتىق جانە قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىراتىن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پارىن پراكتيكالىق جۇزەگە اسىرۋ ۇدەرىستەرى باستالدى. ۇلت جوسپارى – وزىنە قازىرگى زاماننىڭ, جاھاندىق تۇرعىدان العاندا, ەكونوميكالىق, تەحنولوگيالىق جانە ساياسي ترەندتەرىن سىيعىزعان باعدارلاما. مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان جاڭعىرتۋلار اۋقىمى تۇبەگەيلى ءتۇسىنۋدى تالاپ ەتەدى. – مەنىڭ پىكىرىمشە, باستالعان جاڭعىرتۋلار ءوزىنىڭ اۋقىمى جونىنەن 1990 جىلدارداعى, ياعني قازاقستاننىڭ العاشقى جاڭ­عىر­تۋلارى كەزىندەگى رەفورمالارعا بارا-بار, – دەدى م.ءتاجين. – سول كەزەڭدەگى تار جول, تايعاق كەشۋلەر اتالعان كىتاپتا ەگجەي-تەگجەيلى جانە قىزىقتى باياندالعان. م.ءتاجين اۆتورلار مەن كىتاپ باسپاگەرلەرىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرە كەلىپ, ونىڭ تەك تاريح­شىلارعا, ارحيۆشىلەرگە, ساراپ­شىلارعا عانا ەمەس, سونداي-اق, وقىرمانداردىڭ كەڭ كولەمىنە ارنالعانىن ايتىپ ءوتتى. «مولودايا گۆارديا» ااق-تىڭ باس ديرەكتورى ۆالەنتين يۋركين بۇل كىتاپتىڭ شىعۋى ونىڭ باسپاگەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. «قازىرگى ءومىرباياندا تاماشا ءبىر تاريحالدى ماسەلە بار, – دەپ ەسكە سالدى ول. –1991 جىلى ءبىزدىڭ باسپامىزدان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ادىلەتتىڭ اق جولى» دەپ اتالاتىن العاشقى كىتابى جارىق كوردى. سوندا پرەزيدەنت ەلدىڭ قيىن دا كۇردەلى جاعدايلاردا ىدىراعانىن سوقىرعا تاياق ۇستات­قانداي ەتىپ, شىنايىلىقپەن نەگىزدەپ بەردى». ۆ.يۋركيننىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا كىتاپ قازاقستان كوشباسشىسىنىڭ ءوز رەس­پۋبليكاسىن تۇبەگەيلى جاڭ­عىرتۋ جونىندەگى بىرەگەي ءومىر جولى مەن كەڭ اۋقىمدى مەم­لەكەتتىك قىزمەتىن كورسەتەدى. ت.مانسۇروۆ پرەزيدەنت ن.نازار­باەۆ تۋرالى كوپتەگەن كى­تاپ شىق­­قان­دىقتان, اۆتور­لاردىڭ ال­دىن كۇر­­دەلى مىندەتتەر كەس-كەستە­گەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, شىققان ومىرباياندىق كىتاپتا بۇرىن كوپشىلىككە بەيمالىم كوپ­تەگەن قىزىقتى فاكتىلەر كەل­تىرىلەدى. – بۇل ءبىزدىڭ ۇلكەن ساياساتكەر مەن تۇلعانى تۇسىنۋگە دەگەن ۇمتى­لىسىمىزدىڭ جەمىسى, – دەدى ءوز كەزەگىندە ۆ.ميحايلوۆ. – جازىلعان كىتاپتا ماعان قازاقستاندا تۋعا­نىم, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەڭبەك جولىن باستاعان تەمىرتاۋدا ءجيى بولعانىم كومەكتەستى. «كازاح­ستانسكايا پراۆدانىڭ» باس رەداكتورى بولىپ تۇرعان كەزىمدە ماعان پرەزيدەنتپەن بىرگە وسىنداي كەڭ اۋقىمدى تۇلعانى سەزىنۋگە ءمۇم­كىندىك بەرگەن كوپتەگەن ساپارلاردا بىرگە بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ۆ.ميحايلوۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل كىتاپتىڭ قۇندىلىعى ونى قا­زاقستاندىقتاردىڭ جازعا­نىندا بولىپ تابىلادى. «پرە­زي­دەنت تۋرالى كىتاپتار كوپ جازىلعانىمەن, مەنىڭ پايىمداۋىمشا, شەتەلدىك اۆتورلاردان ايىرماشىلىعىمىز, ءبىز, قازاقستاندىقتار, پرەزيدەنتتىڭ تۇلعالىعىن, سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىز باسىنان وتكەرگەن وقيعالاردى الدەقايدا جاقسىراق تۇسىنەمىز», – دەدى ول. رەسەي تاۋار وندىرۋشىلەر ودا­عىنىڭ پرەزيدەنتى ولەگ سوسكوۆەتستىڭ پىكىرىنشە, تۇ­ساۋ­كە­سەرى وتكىزىلىپ وتىرعان كى­تاپتىڭ باسقا كوپتەگەن باسىلىمداردان ايىرماشىلىعى پرەزيدەنتتىڭ ءومىر جولىنىڭ ناقتىلىعىندا بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, اۆتورلار فاكتىلەر مەن وقيعالاردى مەملەكەت باسشىسىمەن جەكە بايلانىستارى بارىسىندا ءوز كوز­دەرىمەن كورگەن. «اۆتورلار وقي­عالارعا قاتىسۋشىلار عانا ەمەس, سون­داي-اق, ءوز جازبالارىنىڭ كەيىپ­كەرلەرىمەن جەكە قارىم-قا­تى­ناس جاساعاندىقتان, ولارعا قالام­دارىنان تۋعان دۇنيەلەرى ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى», – دەپ اتاپ كورسەتتى و.سوسكوۆەتس. كورنەكتى رەسەي ديپلوماتى جانە مەملەكەت قايراتكەرى بوريس پاستۋحوۆ تۇساۋكەسەر كەزىندە ءسوي­لەگەن سوزىندە اۆتورلاردىڭ قازىرگى زاماننىڭ ۇلى قايراتكەرىنىڭ بەينەسىن سومداعانىن, وسى ار­قىلى قازاقستان حالقىنىڭ دا ۇلىلىعىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن زەرتتەۋشى كەز كەلگەن ادام كوپتەگەن قۇجاتتار ارقىلى ناقتى جازىلعان وسى كىتاپقا جۇگىنەتىنى ءسوزسىز, – دەپ مالىمدەدى ب.پاستۋحوۆ. – كىتاپتى وقىپ شىققاننان كەيىن مەن ءوزىمنىڭ قازاقستان تۋرالى از بىلەتىنىمدى ءتۇسىندىم». ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, كى­تاپ­تا قازاقستان-رەسەي قارىم-قاتىناسىنىڭ قالىپتاسۋى, ونىڭ بولاشاعى تۋرالى ەگجەي-تەگ­­جەيلى باياندالادى. «كىتاپتا قازاق­ستاننىڭ بۇگىنگى قول جەت­كىزگەن تابىستارى نۇرسۇلتان نازارباەۆ فەنومەنىمەن بايلانىس­تى­رى­لادى», – دەپ قورىتتى ءسوزىن ب.پاستۋحوۆ. تۇساۋكەسەرگە قاتىسۋشىلار كى­­تاپتىڭ ءوز وقىرماندارىن تاباتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. باسپا­گەرلەردىڭ ايتۋىنشا, كىتاپ قا­زىردىڭ وزىندە رەسەيدىڭ جەتەكشى كىتاپحانالارىنا, سونداي-اق, ۇلىبريتانيانىڭ, گەرمانيانىڭ, يتاليانىڭ, يسپانيانىڭ, اقش-تىڭ جانە تمد ەلدەرىنىڭ بەل­گىلى كىتاپحانالارىنا جىبەرىپ ۇلگەرىلگەن. ساۋلەبەك ءبىرجان.