ءبىلىم بەرۋگە – جاڭا تەحنولوگيا

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى باعدارلامالىق ما­قالاسىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىن رەفورمالاۋ ادام الەۋەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايتىنىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, مەكتەپكە دەيىن جانە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭاشا ۇيلەستىرىلگەن ستان­دارتتارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. مەن ءبۇ­گىن وسى اتال­عان جۇمىستاردىڭ تىكەلەي باسى-قاسىندا جۇرگەن كا­سى­بي ءجا­نە پراكتيكالىق مامان-ۇيىمداستىرۋشى ءارى ادىسكەر رە­تىندە ءوز وي-پىكىرىمدى ورتاعا سالعىم كەلەدى. تالاس جوق, بارلىق وركە­نيەتتى ەلدەردەگى ۇدەمەلى ۇدە­رىستەر سەكىلدى ءبىزدىڭ ورتاق وتانىمىز – قازاقستان دا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ادىستەرى مەن ستاندارتتارىنا كوشۋى كەرەك. جاڭا ادىستەر دەگەندە بۇعان دەيىن بىزدە قاشىقتان جانە ونلاين رەجىمىندە وقى­تۋ سەكىلدى تاسىلدەر ورنىعىپ ءۇل­گەرگەنىن ايتا كەتكەن ورىن­دى. الداعى ۋاقىتتا پرەزيدەنت قويىپ وتىرعان جاڭا مىندەت وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە يننوۆاتسيالىق ادىستەردى ەنگىزۋ بولىپ وتىر. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, مەكتەپكە دە­يىنگى تاربيەگە باسا كوڭىل ءبولىنۋى قاجەت. ونىڭ باستى ءبىر جولى – مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ ءۆارياتيۆتى جەلىسىن ۇلعايتۋ دەپ تۇسىنەمىن. بۇل ارادا دەموگرافيالىق جاعداي جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلۋگە ءتيىستى. وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن العاشقى كەزەكتە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن جاسا­عانىمىز ءجون دەمەكپىن. رەسپۋبليكامىزدا بۇعان دەيىن «بالاپان» باعدارلاماسى ءتاپ-ءتاۋىر ناتيجە كورسەتتى. وسى تاجىريبەنى ودان ءارى بايىتىپ, كەمەلدەندىرە تۇسكەننىڭ ەش ارتىقشىلىعى جوق. وسى ورايدا اتالعان باعدارلاما اياسىندا ورال وڭىرىندە دە ناتيجەلى ىستەر تىندىرىلدى. بۇگىندە وسى ىستەر ودان ءارى جالعاسىن تابۋدا. اتاپ ايتقاندا, وبلىس ورتالىعىندا توعىز جەكە بالاباقشا مەن ءتورت جەكە شاعىن ورتالىق جەمىستى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. مۇندا 793 بالا تاربيە الادى. بۇل فاكتور مەملەكەتتىك بالاباقشا كەزەڭىندە تۇر­عان بالدىرعانداردىڭ سا­نى ازايۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزدى. سونىمەن بىرگە, ءۇش جە­كەمەنشىك بالاباقشاعا 150 ءبۇلدىرشىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ورنالاس­تىرىلدى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونو­ميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالا­لاردىڭ بارلىق وشاق­تارىن­دا مەملەكەت-جەكە­مەنشىك ءارىپ­تەستىگىن ورنىق­تىرۋ قاجەتتىلىگىن ۇدايى ايتىپ كەلەدى. ۇلت جوسپارى مەن بەس رەفورمانى پراكتيكالىق تۇرعىدان ىسكە اسىرۋ ورايىندا ەلباسى بۇل مىندەتتى تاعى دا شەگەلەي تاپ­سىردى. ءبىز قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن حيسمەت قاپانوۆ اتىنداعى ورال حالىقارالىق گيمنازياسى وسى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىنىڭ جارقىن مىسالى بولا الادى. اتالعان وقۋ-تاربيە كە­شەنىندە بۇگىندە 170-كە تارتا بالا تاربيە مەن ءبىلىم الۋدا. ونىڭ باستى قۇ­رىلىمىن بالاباقشا مەن 1-4 سىنىپ ارالىعىنداعى باستاۋىش مەكتەپ قۇرايدى. جالپى, ۇلگىدەگى ءۇش قاباتتى وقۋ-تاربيە كەشەنى عيماراتىندا بالعىن تاربيەلەنۋشىلەرگە بارلىق جاع­دايلار جاسالعان. مۇندا ولارعا ارنالعان سپورت زالى مەن ءجۇزۋ حاۋىزى, حورەوگرافيا, ءماجىلىس زالدارى بار. ماماندار ءۇشىن جابدىقتالعان كابينەتتەردە دە ءمىن جوق. مۇنداعى كىتاپ­حانا بالالارعا قاجەتتى ەڭ سوڭعى ادەبيەتتەرمەن جانە ءادىس­تەمەلىك قۇرالدارمەن ۇدايى تولىقتىرىلىپ وتىرادى. ءبىزدىڭ قازىرگى ماقساتىمىز – ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭىنە ۋاقىت پەن زامان تالابىنا ساي تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ جانە ولاردىڭ بولاشاقتارىنا ايقىن جولداما ازىرلەۋ بولىپ وتىر. بۇل ءۇشىن بۇعان دەيىنگى ءتيىمسىز ءبىلىم بەرۋ تاسىلدەرىنەن باس تارتىلىپ, جاڭا تەحنولوگيالار قولدانىلۋدا. وسى تەحنولوگيالارعا سايكەس ار­نايى وقىتۋ تۇرلەرى بە­كىتىلگەن. گيمنازيانىڭ باس­قا ءبىلىم وشاقتارىنان باس­تى ايىرماشىلىعى – وقۋ باع­دار­­لامالارى ۇلتتىق جانە حالىق­ارالىق تالاپتار نەگىزىندە ءجۇر­گىزىلۋىندە. شاكىرتتەرگە ءبىلىم قازاق, ورىس جانە اعىلشىن ءتىل­دەرىندە بەرىلەدى. وسى ارادا ۇلت جوسپارىندا مەملەكەت باسشىسى قويعان باستى تالاپتىڭ ءبىرى دە وسى ەكەنىن ەسكە سالا كەتكەننىڭ ارتىقشىلىعى بولا قويماس. ايرىقشا ءبىلىم وشاعى ۇجى­مىنىڭ العا قويعان ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – حا­لىقارالىق باكا­لاۆريات ۇيىمىنا مۇشە بولۋ. قازىر بۇل باعىتتاعى ازىرلىك جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بىزدەگى قولدانىلىپ جۇرگەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ءبىرى – با­لالاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جانە نىعايتۋعا نەگىزدەلگەن ءارى ولاردىڭ قوزعالىس بەلسەندىلىكتەرىن كوتەرۋگە باعىتتالعان. سالا­مات­تى ءومىر سالتىن ۇيرەتۋ ءتاسىلى – وسى دەنساۋلىق ساقتاۋ تەحنولوگيا­سى­نىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى. گيمنازيادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىس-ارەكەتىنىڭ نەگىزگى باعدارىنا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ءتارتىپ پەن گيگيەنالىق تالاپتار دا كىرەدى. مۇنىڭ سىرتىندا دۇرىس تاماقتانا ءبىلۋ, بالالاردىڭ وقۋ-تاربيە ۇدەرىسى كەزىندەگى پسي­حولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى جانە ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ دەگەن ماسەلەلەر دە بار. بۇعان دەيىنگى تاجىريبە پەداگوگتاردىڭ ءىس-ارەكەتى ءاربىر بالانىڭ دەنساۋلىق جاعدايى جانە دەنە دامۋىنىڭ دەڭگەيى تۋرالى اقپاراتتار الىنعاننان كەيىن عانا جاسالۋى كەرەكتىگىن كورسەتەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ارە­كەتىنىڭ تيىمدىلىگى كوپ جاع­دايلاردا پەداگوگ, ما­مان­داردىڭ تاربيە­لەنۋشىلەر وتباسىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاع­دايىمەن دە تانىس بولۋىنا بايلانىستى ەكەنى انىق. مۇنىڭ ءبارى ۇيىمداستىرۋدىڭ كەشەندى تاسىلدەمەسىندە جان-جاقتى قاراستىرىلعان. جالپى, بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ زاماناۋي تۇجى­رىم­داماسى ءار جاستىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە دامىپ, ءوسىپ-جەتىلۋىنە باعىتتالعانى بەلگىلى. ولاردىڭ ءتۋابىتتى شىعارماشىلىق قابىلەتتەرىن قالىپتاستىرۋ ءىسى دە ءدال وسى قاتاردا تۇر. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ۇستاناتىن باستى باعىتىمىز دا وسى ارنادان تامىر تارتادى دەمەكپىن. پرەزيدەنت بەلگىلەپ بەرگەن جاڭاشا ۇيلەستىرىلگەن ستاندارتتارعا ءبىز تەك وسىنداي جولدارمەن جەتە الامىز. مىنە, ۇلت جوسپارىنا وراي ەلباسىمىزدىڭ باعدار­لامالىق ماقالاسىندا اي­تىلعان ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ ىسىنە بايلانىستى كوكەيگە كەلگەن وي-پىكىرلەرىمنىڭ كەيبىر ۇشقىندارى وسىنداي. سۆەتلانا مۋسينا, حيسمەت قاپانوۆ اتىن­داعى ورال حالىق­­ارالىق گيمنازياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى. باتىس قازاقستان وبلىسى.