ماڭدايلى ۇل

ءيا, حالىققا قادىرلى ۇلكەن ءبىر ءومىر ءۇزىلدى. ءابىش اعامىز ماڭگى ويانبايتىن ۇيقىعا كەتتى. اسىرەسە, قازاق بالاسىنا جۇل­دىزى ىستىق ەدى ونىڭ... اسان قايعى جەلماياسىنىڭ قومىنا سىيماعان قايران ماڭعىستاۋ-اي! وسى ما­مىرستان ولكەدە ءار داۋىردە تالاي ماڭ­عازدار دۇنيەگە كەلىپ-كەتىپتى. سو­لار­دىڭ ىشىندە ماڭدايىنان كۇن سۇيگەن كەمەڭگەرلەردىڭ ءبىرى – ءابىش كەكىلباي ۇلى بولار-اۋ! ويتكەنى, ول تۋعانىنا ەل قۋانعان, ولگەنىنە جەر قۋان­عان قازاق ساحاراسىنىڭ ساناۋلى ءسارۋارلارىنىڭ ءبىرى ەدى. كىمنىڭ كىم ەكەنىن حالىق بىلەدى عوي, بۇكىل تۇران دالاسى ارىسىن ءبىر ادامداي جوقتادى, ۋھىلەدى, جاس توكتى, قامىقتى. جانازا نامازىنا تۇرعان جان­نىڭ قاراسىندا قيساپ بولعان جوق. ءبىر عاجابى, ول بالا كە­زى­نىڭ وزىندە بالا بولىپ ءبى­رەۋ­مەن توبەلەسپەك ءتۇ­گىل, ماڭ­عىستاۋ قازىناسىن زەرتتەۋگە كەلگەن اكادەميك ي.ي.بوك, عالىم-گەولوگتار ا.كاريموۆ, د.حايرۋتدينوۆ, يۋ.مياچيندەرگە جولباسشى بولىپ, تۋعان جەرىن ارالاتىپ, ورىس ءتىلىن ۇيرەنىپ, دوستاسىپ, ايلاپ-اپتالاپ سو­لار­دىڭ قا­سىندا جۇرگەن. كەيىننەن ولار توعىز جاسار بالاعا الماتىدان, ۆوركۋتادان, تاشكەنتتەن, لەنينگرادتان حات جازىپ تۇرىپتى. التىنشى سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزىندە ابەكەڭ قايتىس بولعان دوسى ماك­سيمنىڭ شە­شەسى ءجامي ەلەۋوۆا­نى ورىنسىز بالاعاتتاپ, بيلەتى بول­سا دا مىنگىزبەي كەتكەن ان-2 ۇشاعى ۇشقىشىنىڭ ورەسكەل قىلىعىن ءاش­كەرەلەپ, ماسكەۋدىڭ «كومسومولسكايا پراۆدا» گا­زەتىنە تۇڭعىش رەت ورىسشا ماقا­لا جازادى. وسى ماقالا جاريالانىسىمەن گازەت رەداكتسياسىنان دا, باتىس قازاقستان اۋە توبىنىڭ باسشىلىعىنان دا حات كەلەدى. بۇزاقىلىق كورسەتكەن ۇشقىش ءبىر جىلعا دەيىن ۇشۋدان الاستاتىلىپ, ءارى ءزابىر كورگەن انادان كەشىرىم سۇراپتى. ءال­گى رەسمي ورىندار 6-سىنىپ وقۋ­شىسى ءابىش كەكىلباەۆقا راحمەت ايتىپتى. مىنە, بۇل تالاپتى ۇلاننىڭ ءبىز ءبى­لەتىن ەلەۋسىزدەۋ ءبىر قىرى عانا. ءبىزدىڭ تۇستاستارىمىز م.اۋەزوۆ, ق.ساتباەۆ, ءا.مار­عۇلان ءتارىزدى عۇلاما­لار­دى كورمەگەنىمەن, ابەكەڭ­مەن دي­­­دارلاسىپ قالدى, ال ونى كورمەگەن كەلەر ۇرپاقتىڭ تاعى ءبىر كەمەڭگەر تۋعانشا كەمەل ويشىلعا دەگەن ساعىنىشى باسىلماسى انىق. قازاقتا نەبىر ونەر تارلاندا­رى, داۋسىز دارىندار, كلاسسيك قالام­گەرلەر بارشىلىق. بىراق, ءبارىن­دە ءبىر­دەي كەمەڭگەرلىك, كول-كوسىر ەنتسيك­لو­پە­ديالىق دانالىق, ەڭ باستىسى – اۋليەدەي مەيىربان مىنەز جەتىسە بەرمەيدى. مىنە, قانيزەسى كەڭ قۇداي­تاعالا بولمەي-جارماي, الگى ايتقان تاڭىرلىك قاسيەتتەردى ابەكەڭ بويىنا تۇگەل دارىتىپ, ول – تابيعاتتا اسا سيرەك كەز­دەسەتىن الىپ بريلليانت كوحينورداي تۇتاسىپ, قۇيىلىپ تۇسكەن ۇلت ماقتانىشىنا, وي الىبىنا اينالدى. قاراپ وتىرساق, كوركەم شى­عارما­لارىنان بولەك, جاراتىلىستانۋ, ءتىل, ادەبيەت, تاريح, وركەنيەت, مەملەكەت ءىسى, ساياسات, دەموگرافيا, ەكونوميكا, الەۋ­مەت جانە رۋحانيات جازيرالارىندا ابە­كەڭ ۇڭگىمەگەن بىردە-ءبىر قالتارىس قالماپتى-اۋ! ءوز ونەرپازدارىمىزدىڭ كو­سەم تۋىن­­دىلارىن, جەر-جا­ھان جام­پوز­دارىنىڭ جاۋھار دۇنيەلەرىن كەيىن­گىلەر ەندى ءدال ابەكەڭدەي باقاي­شاعىنا دەيىن بەكزاتتىقپەن تالداپ, بۇگە-ءشى­گەسىنە دەيىن جىلىكتەپ, باعا بەرە الار ما ەكەن؟! جارىقتىق, اشىنىپ, قا­مىق­قان كە­زىندە: «حالقىم-اي, ساعان نە دەيىن, قاي­راي-قايراي ازۋىمنان دا تۇك قالمادى-اۋ!», – دەپ, كوپشىلىككە مۇڭ شاققانىن ەستىپ ەدىك. حاكىم ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىندا ءسوز العان زەي­نوللا قابدولوۆ: «قازاق ادە­بيەتى دەگەن ارعىماقتىڭ مۇحتار اۋەزوۆ التىن جالى بولسا, ءابىش كەكىلباەۆ كۇمىس كەكىلى عوي!», – دەگەن ەدى. تايتۇياق التىنعا بەرگىسىز وسى باعا ەندى ەشقاشان قۇنىن جويماق ەمەس. نەبىر القالى جيىنداردا نەمەسە اۋەجايلاردا جاپىرلاي امان­داس­قانداردىڭ ءبارىن «اينالايىن» دەپ باۋىرىنا تارتاتىن, قولى جەتپەگەندەردى كوز قيىعىمەن ايالاي سيپاپ تۇ­راتىن, سودان سوڭ اقىرىن عانا باسىن يزەپ قوشتاسىپ, الىپ تەڭىزگە بەت العان كەمەدەي تەربەلە باسىپ بارا جاتاتىن, قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن قىزىر­عالايسالامى ەندى ماڭگى جوق... جۇماباي قۇليەۆ.  الماتى.