2016 جىلىمىز ەندى باستاۋ الىپ جاتىر, ءبىر جىلدا 365 كۇن بولسا, سونىڭ ىشىندەگى ايتۋلى مەرەكەلەردىڭ كەرەمەتى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى ەكەندىگىنە ەشكىم داۋ ايتا قويماس. مىنە, وسى ايتۋلى جىلدىڭ باسىن ەلباسى ەلىنە ارناعان كوشەلى سوزىنەن باستادى. ۇلت ارمانى قالاي ءورىلىپ, بابا قازاقتىڭ تۇسىندە كورگەن بوستاندىقتىڭ ۋىزىنا تويعان بۇگىنگى بالا قازاقتىڭ وزگەلەرمەن ەڭسەسى تەڭەلىپ, رۋحى بيىكتەپ, قاسقايىپ تۇرۋى ءۇشىن نەگە ۇمتىلۋى كەرەكتىگىن ايتىپتى. مىنا ەگەمەن ەل, تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانعا دەيىن مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن حالىقتىڭ بۇگىنگى وسكەلەڭ ۇرپاعى ءار تاڭى ارايلاپ اتقان قازىرگى كەزەڭدە, ەڭ باقىتتى شاعىندا مەملەكەت تاعدىرىنا اسەرىن تيگىزەر كەلەلى ىستەردى قالاي باستاۋى كەرەكتىگىن, نەدەن باستاۋى كەرەكتىگىن ايتىپتى.
مەنىڭ دارحان ەلىم قازاقستانىمنىڭ دالاسى باتىسى اتىراۋدىڭ ايدىندى اقبۋرىل تەڭىزى كاسپيدىڭ بۋىرقانعان بۇيرا تولقىندارىنان باستاۋ السا, شىعىسى التايدىڭ اقباس شىڭدارىنا ارقاسىن سۇيەگەن, ول تەرىستىگى ءسىبىردىڭ نۋ ورماندارىنان, تۇستىكتەگى تيان-شان جوتالارىنا بارىپ تىرەلگەن الىپ دالا. مىنە, ءبىز وسىناۋ جەرۇيىق مەكەننىڭ پەرزەنتتەرى – قازاق دەگەن دانا دا دارقان, باتىل دا باتىر, ەستى دە زەرەك, ءبىلىمدى دە ەڭبەكقور حالىقتىڭ پەرزەنتىمىز. ەندەشە, نەگە ءبىز ءوز جەرىمىزدىڭ بايلىعى مەن ونىڭ وراسان زور الەۋەتىن ەرتەڭگى باقۋاتتى تىرشىلىگىمىزگە جۇمىس جاساتپايمىز. جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, قازاق جەرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان وندىرىستىك قۋاتتاردى ىسكە قوسىپ, وسى مىڭجىلدىقتا قازاق بالاسى نەگە جاڭاشا ارمانداي المايمىز. ارمانداي الامىز, جانە ونى جۇزەگە دە اسىرامىز.
ونى مەنىڭ ەلىمنىڭ تاۋەلسىزدىك تاڭى اراي بەرگەن 24 جىلدان بەرى ءوزىن الەمگە تانىتا بىلگەن دارابوز مىنەزىنەن, وزگەگە ۇقسامايتىن كوك بايراق-تۋىمىزدان, قاناتتى پىراقتار اسقاق كوتەرگەن ەلتاڭبامىز بەن الەمدە تەڭدەسى جوق ءانۇرانىمىزدان, «مەنىڭ قازاقستانىم» شىرقالعان شارتاراپتان وزگەگە ءبىزدىڭ ەلدىڭ كەلبەتىن كورسەتەتىن ماتىنىنەن انىق اڭعارامىز. راس, قازىرگى كۇنى دۇنيەجۇزىن شارپىعان ەكونوميكالىق قيىندىقتار, قاشاننان ىرگەلەرى بەكىگەن الپاۋىت ەلدەرگە دە وڭاي سوعىپ جاتقان جوق. بىراق العا بيىك ماقسات قويىلماسا, وعان ۇمتىلماسا, سول جولدا تەر توگىلىپ, ەڭبەك ەتىلمەسە اڭسار بولىپ, ارمان بولىپ جەتكەن تاۋەلسىزدىكتى نىق ۇستاۋ دا قيىن. وسىنى ەلدىڭ جاس-كارىسى بار جان-تانىمەن ۇعىنىپ, ۇمتىلعان تۇستا الىنباس بيىك بولماس, ءسىرا.
بۇگىندە ىڭگالاعان نارەستەدەن باستاپ, مەكتەبىنە بىلىمگە قۇلشىنعان التى جاسار ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى تىرەگى بۇلدىرشىنىنەن, باسىن اق قىراۋ شالعان اتالارىمىز بەن اقجاۋلىقتى – تۇتاس ەلدىڭ اناسىنا اينالعان ءار اۋىل, ءار ايماق, ءار ۇيدەگى كەڭ پەيىلدى كەيۋاناعا دەيىن «مەنىڭ قازاقستانىم» دەپ كەۋدەسىن كەرىپ ەركىن تىنىستايدى, ەركىن دەمالادى. ال ونىڭ ۇرپاقتاردان ۇرپاقتارعا جەتىپ, ۇلى دالانىڭ ماڭگىلىك مۇراتىنا, سونبەس شىراعىنا اينالۋى بىزگە بايلانىستى.
ءبىز ەجەلدەن ەلىم دەپ ەڭىرگەن, ونىڭ تىزگىنىن بەرىك ۇستاپ جارقىن بولاشاقتارعا باستاعان الىپ تۇلعالارىن ءپىر تۇتىپ, سونىڭ ارتىنان لايىقتى تۇردە ەرە ءبىلگەن ەلمىز. ال قازىرگى قازاق حالقى قولداپ وتىرعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتتاعى ابىلايداي ايبىندى قادامىنا اركەز قولداۋ كورسەتۋدى پارىز سانايدى. ويتكەنى, ەل مۇراتى دا, ەر مۇراتى دا ءبىر. ول – ۇلتتىڭ ارمانىنا جەتۋى.
ءبىز وسىناۋ كوك بايراقتى كوپەتنوستىڭ بىرلىگىن بەرىك ساقتاعان ونىڭ ءتۇپ تامىرى – قازاق حالقى بولعانىمىزدى ءار كەز ماقتان ەتەمىز. بۇل قۇر ماقتان عانا ەمەس, ول بىرلىك پەن تاتۋلىقتا وزگەگە ۇلگى بولعان, ەڭبەكتە اتقارعان ءار ءىسى تياناقتى ءتيىمدى بولا بىلگەن ەلدىڭ تىرەگى اتانعان حالىقپىز. ويتكەنى, العا قويعان ماقساتىمىز ايقىن.
ال, وسىناۋ دارقان ەلدىڭ ءبىر شەتىندەگى تاريحى تەرەڭگە تامىر تارتقان تورعاي دەگەن دارا ولكەنىڭ ءار پەرزەنتى تاۋەلسىز ەلدىڭ ەرتەڭى نۇرلى, بۇگىنى جاقۇتتى بولسىن دەپ ەڭبەككە ارالاسادى. ەندەشە, تۋعان ەلىم مەنىڭ, التىن ايماعىم, قازاقستانىم گۇلدەنە بەرگەي.
ءبىزدىڭ وزگەدەن وزگەشە ءبىر ەنشىمىز سويلەسە قارا سوزبەن ورنەك سالعان, اقىندارشا ءار ءسوزىن ءتاستۇيىن ورگەن شەشەندىگىندە جاتسا كەرەك. ويتكەنى, مەنىڭ ءتىلىم – قازاق ءتىلى, ول انانىڭ اق سۇتىمەن بويىمىزعا تاراعان. سوندىقتان كەۋدەمىزدەگى ءار جۇرەكتەن تاسقىن اتقان تازا قانىمىز بەن انا ءتىلىمىز ارداعىمىزعا اينالىپ وتىر. ءتىلى بار حالىق ءتىرى حالىق دەگەن ناقىل ءسوز دە قالىپتاستى. بۇل شىنايى اقيقات.
ەندەشە, توبىقتاي ءتۇيىن ءتۇيسەك, مەنىڭ ەلىم الىپ دالاسى, ءسان-سالتاناتقا بولەنگەن ونداعان قالاسى, كۇن سايىن قۇلپىرعان استاناداي باس قالاسى, ءار اۋىلدا بەرەكەسى شايقالماعان, قازانى ورتايماعان ەلى, التىن ءدانى الەمدى مويىنداتقان اس اتاۋلىنىڭ اتاسى – توقتىقتى پاش ەتكەن ءتاتتى دە ءنارلى توقاش نانى كول-كوسىر ەل. جەرىنىڭ ءۇستى دە بايلىق, استى دا بايلىق, وزەنى مەن كولدەرى ەل ىرىسى بايلىق باستاۋىنىڭ ءبىرى بالىعى تۋلاعان, ءتورت ت ۇلىگى مىڭعىرعان قاسيەتتى مەكەن.
مىنە, ءبىز وسىناۋ ولكەنىڭ ۇرپاعى ونەردە دە, بىلىمدە دە, سالت پەن سانادا دا, ەڭبەكتە دە تەك بۇگىنىمىز ەمەس ەرتەڭىمىز نۇرلى بولارىنا سەنىمدى ۇرپاق – بارىمىزدى باعامداپ قاستەرلەي بىلەتىن توپتانبىز. ال مۇنداي ەلدە تۇرىپ ءومىر ءسۇرۋ كىم-كىمگە دە بولسىن باقىت! باقىتتىڭ باقشاسىندا ۇل-قىز وسىرگەن ءار شاڭىراقتىڭ تىلەگى دە, تىلەۋى دە وسى. ەندەشە, ەلىم مەنىڭ – قازاقستانىم جاساي بەر, جايناي بەر. ەل رامىزدەرىمىز – كوكبايراعىڭ الىپ بۇركىت كوتەرگەن تۋىڭ جىعىلماسىن. پىراقتى قوس ارعىماعىن جوعارى ورلەتكەن ەلتاڭباڭنىڭ ەڭسەسى تۇسپەيدى. اسقان ءۇندى ءانۇرانىڭ ماڭگى شارىقتايدى. ويتكەنى, بۇل ءوزىن الەمگە تانىتقان الىپ ەلىم. مەنىڭ قازاقستانىم, ءتىلىمنىڭ تىرەگى, ەلىمنىڭ جۇرەگى بولعاي, التىن بەسىك جاقۇتتى مەكەنىم قازاقستانىم!
جانار جۇماعۇلوۆا,
ى.التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى.
قوستاناي وبلىسى,
جانگەلدين اۋدانى.
2016 جىلىمىز ەندى باستاۋ الىپ جاتىر, ءبىر جىلدا 365 كۇن بولسا, سونىڭ ىشىندەگى ايتۋلى مەرەكەلەردىڭ كەرەمەتى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى ەكەندىگىنە ەشكىم داۋ ايتا قويماس. مىنە, وسى ايتۋلى جىلدىڭ باسىن ەلباسى ەلىنە ارناعان كوشەلى سوزىنەن باستادى. ۇلت ارمانى قالاي ءورىلىپ, بابا قازاقتىڭ تۇسىندە كورگەن بوستاندىقتىڭ ۋىزىنا تويعان بۇگىنگى بالا قازاقتىڭ وزگەلەرمەن ەڭسەسى تەڭەلىپ, رۋحى بيىكتەپ, قاسقايىپ تۇرۋى ءۇشىن نەگە ۇمتىلۋى كەرەكتىگىن ايتىپتى. مىنا ەگەمەن ەل, تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانعا دەيىن مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن حالىقتىڭ بۇگىنگى وسكەلەڭ ۇرپاعى ءار تاڭى ارايلاپ اتقان قازىرگى كەزەڭدە, ەڭ باقىتتى شاعىندا مەملەكەت تاعدىرىنا اسەرىن تيگىزەر كەلەلى ىستەردى قالاي باستاۋى كەرەكتىگىن, نەدەن باستاۋى كەرەكتىگىن ايتىپتى.
مەنىڭ دارحان ەلىم قازاقستانىمنىڭ دالاسى باتىسى اتىراۋدىڭ ايدىندى اقبۋرىل تەڭىزى كاسپيدىڭ بۋىرقانعان بۇيرا تولقىندارىنان باستاۋ السا, شىعىسى التايدىڭ اقباس شىڭدارىنا ارقاسىن سۇيەگەن, ول تەرىستىگى ءسىبىردىڭ نۋ ورماندارىنان, تۇستىكتەگى تيان-شان جوتالارىنا بارىپ تىرەلگەن الىپ دالا. مىنە, ءبىز وسىناۋ جەرۇيىق مەكەننىڭ پەرزەنتتەرى – قازاق دەگەن دانا دا دارقان, باتىل دا باتىر, ەستى دە زەرەك, ءبىلىمدى دە ەڭبەكقور حالىقتىڭ پەرزەنتىمىز. ەندەشە, نەگە ءبىز ءوز جەرىمىزدىڭ بايلىعى مەن ونىڭ وراسان زور الەۋەتىن ەرتەڭگى باقۋاتتى تىرشىلىگىمىزگە جۇمىس جاساتپايمىز. جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, قازاق جەرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان وندىرىستىك قۋاتتاردى ىسكە قوسىپ, وسى مىڭجىلدىقتا قازاق بالاسى نەگە جاڭاشا ارمانداي المايمىز. ارمانداي الامىز, جانە ونى جۇزەگە دە اسىرامىز.
ونى مەنىڭ ەلىمنىڭ تاۋەلسىزدىك تاڭى اراي بەرگەن 24 جىلدان بەرى ءوزىن الەمگە تانىتا بىلگەن دارابوز مىنەزىنەن, وزگەگە ۇقسامايتىن كوك بايراق-تۋىمىزدان, قاناتتى پىراقتار اسقاق كوتەرگەن ەلتاڭبامىز بەن الەمدە تەڭدەسى جوق ءانۇرانىمىزدان, «مەنىڭ قازاقستانىم» شىرقالعان شارتاراپتان وزگەگە ءبىزدىڭ ەلدىڭ كەلبەتىن كورسەتەتىن ماتىنىنەن انىق اڭعارامىز. راس, قازىرگى كۇنى دۇنيەجۇزىن شارپىعان ەكونوميكالىق قيىندىقتار, قاشاننان ىرگەلەرى بەكىگەن الپاۋىت ەلدەرگە دە وڭاي سوعىپ جاتقان جوق. بىراق العا بيىك ماقسات قويىلماسا, وعان ۇمتىلماسا, سول جولدا تەر توگىلىپ, ەڭبەك ەتىلمەسە اڭسار بولىپ, ارمان بولىپ جەتكەن تاۋەلسىزدىكتى نىق ۇستاۋ دا قيىن. وسىنى ەلدىڭ جاس-كارىسى بار جان-تانىمەن ۇعىنىپ, ۇمتىلعان تۇستا الىنباس بيىك بولماس, ءسىرا.
بۇگىندە ىڭگالاعان نارەستەدەن باستاپ, مەكتەبىنە بىلىمگە قۇلشىنعان التى جاسار ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى تىرەگى بۇلدىرشىنىنەن, باسىن اق قىراۋ شالعان اتالارىمىز بەن اقجاۋلىقتى – تۇتاس ەلدىڭ اناسىنا اينالعان ءار اۋىل, ءار ايماق, ءار ۇيدەگى كەڭ پەيىلدى كەيۋاناعا دەيىن «مەنىڭ قازاقستانىم» دەپ كەۋدەسىن كەرىپ ەركىن تىنىستايدى, ەركىن دەمالادى. ال ونىڭ ۇرپاقتاردان ۇرپاقتارعا جەتىپ, ۇلى دالانىڭ ماڭگىلىك مۇراتىنا, سونبەس شىراعىنا اينالۋى بىزگە بايلانىستى.
ءبىز ەجەلدەن ەلىم دەپ ەڭىرگەن, ونىڭ تىزگىنىن بەرىك ۇستاپ جارقىن بولاشاقتارعا باستاعان الىپ تۇلعالارىن ءپىر تۇتىپ, سونىڭ ارتىنان لايىقتى تۇردە ەرە ءبىلگەن ەلمىز. ال قازىرگى قازاق حالقى قولداپ وتىرعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتتاعى ابىلايداي ايبىندى قادامىنا اركەز قولداۋ كورسەتۋدى پارىز سانايدى. ويتكەنى, ەل مۇراتى دا, ەر مۇراتى دا ءبىر. ول – ۇلتتىڭ ارمانىنا جەتۋى.
ءبىز وسىناۋ كوك بايراقتى كوپەتنوستىڭ بىرلىگىن بەرىك ساقتاعان ونىڭ ءتۇپ تامىرى – قازاق حالقى بولعانىمىزدى ءار كەز ماقتان ەتەمىز. بۇل قۇر ماقتان عانا ەمەس, ول بىرلىك پەن تاتۋلىقتا وزگەگە ۇلگى بولعان, ەڭبەكتە اتقارعان ءار ءىسى تياناقتى ءتيىمدى بولا بىلگەن ەلدىڭ تىرەگى اتانعان حالىقپىز. ويتكەنى, العا قويعان ماقساتىمىز ايقىن.
ال, وسىناۋ دارقان ەلدىڭ ءبىر شەتىندەگى تاريحى تەرەڭگە تامىر تارتقان تورعاي دەگەن دارا ولكەنىڭ ءار پەرزەنتى تاۋەلسىز ەلدىڭ ەرتەڭى نۇرلى, بۇگىنى جاقۇتتى بولسىن دەپ ەڭبەككە ارالاسادى. ەندەشە, تۋعان ەلىم مەنىڭ, التىن ايماعىم, قازاقستانىم گۇلدەنە بەرگەي.
ءبىزدىڭ وزگەدەن وزگەشە ءبىر ەنشىمىز سويلەسە قارا سوزبەن ورنەك سالعان, اقىندارشا ءار ءسوزىن ءتاستۇيىن ورگەن شەشەندىگىندە جاتسا كەرەك. ويتكەنى, مەنىڭ ءتىلىم – قازاق ءتىلى, ول انانىڭ اق سۇتىمەن بويىمىزعا تاراعان. سوندىقتان كەۋدەمىزدەگى ءار جۇرەكتەن تاسقىن اتقان تازا قانىمىز بەن انا ءتىلىمىز ارداعىمىزعا اينالىپ وتىر. ءتىلى بار حالىق ءتىرى حالىق دەگەن ناقىل ءسوز دە قالىپتاستى. بۇل شىنايى اقيقات.
ەندەشە, توبىقتاي ءتۇيىن ءتۇيسەك, مەنىڭ ەلىم الىپ دالاسى, ءسان-سالتاناتقا بولەنگەن ونداعان قالاسى, كۇن سايىن قۇلپىرعان استاناداي باس قالاسى, ءار اۋىلدا بەرەكەسى شايقالماعان, قازانى ورتايماعان ەلى, التىن ءدانى الەمدى مويىنداتقان اس اتاۋلىنىڭ اتاسى – توقتىقتى پاش ەتكەن ءتاتتى دە ءنارلى توقاش نانى كول-كوسىر ەل. جەرىنىڭ ءۇستى دە بايلىق, استى دا بايلىق, وزەنى مەن كولدەرى ەل ىرىسى بايلىق باستاۋىنىڭ ءبىرى بالىعى تۋلاعان, ءتورت ت ۇلىگى مىڭعىرعان قاسيەتتى مەكەن.
مىنە, ءبىز وسىناۋ ولكەنىڭ ۇرپاعى ونەردە دە, بىلىمدە دە, سالت پەن سانادا دا, ەڭبەكتە دە تەك بۇگىنىمىز ەمەس ەرتەڭىمىز نۇرلى بولارىنا سەنىمدى ۇرپاق – بارىمىزدى باعامداپ قاستەرلەي بىلەتىن توپتانبىز. ال مۇنداي ەلدە تۇرىپ ءومىر ءسۇرۋ كىم-كىمگە دە بولسىن باقىت! باقىتتىڭ باقشاسىندا ۇل-قىز وسىرگەن ءار شاڭىراقتىڭ تىلەگى دە, تىلەۋى دە وسى. ەندەشە, ەلىم مەنىڭ – قازاقستانىم جاساي بەر, جايناي بەر. ەل رامىزدەرىمىز – كوكبايراعىڭ الىپ بۇركىت كوتەرگەن تۋىڭ جىعىلماسىن. پىراقتى قوس ارعىماعىن جوعارى ورلەتكەن ەلتاڭباڭنىڭ ەڭسەسى تۇسپەيدى. اسقان ءۇندى ءانۇرانىڭ ماڭگى شارىقتايدى. ويتكەنى, بۇل ءوزىن الەمگە تانىتقان الىپ ەلىم. مەنىڭ قازاقستانىم, ءتىلىمنىڭ تىرەگى, ەلىمنىڭ جۇرەگى بولعاي, التىن بەسىك جاقۇتتى مەكەنىم قازاقستانىم!
جانار جۇماعۇلوۆا,
ى.التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى.
قوستاناي وبلىسى,
جانگەلدين اۋدانى.
سوڭعى جاڭالىقتار
قوعام • كەشە
«اتىراۋ» فۋتبول كلۋبى ساتىلىمعا شىعارىلدى
فۋتبول • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
25 اقپانعا دەيىن سالىقتاردى تولەپ ۇلگەرىڭىز
سالىق • كەشە
