«ايتۋعا وڭايدىڭ» كورۋگە قيىنى

قازىر ءار ۇيدەگى تەلەديداردىڭ ومىرىمىزدەگى الار ورنىن دالەلدەپ جاتۋ ارتىق. بىرەۋلەر جاڭا اقپا­راتتاردى, ال بىرەۋلەر تاريحي وقيعالاردى, سپورت حابارلارىن, بالدىرعاندارعا ارنالعان ءتۇرلى كورسەتىلىمدەردى مەزگىلدىڭ قاي ۋاقىتىندا بولماسىن كورۋگە مۇمكىنشىلىگى مول. ادەپ پەن سالت-سانا بيىگىن دە وسىنان تاباسىز. ءسويتىپ, ءوزىڭ قالاعانىڭدى قاراۋ – ءوز تاڭداۋىڭ. ماسەلەن, «قازاقستان» ارناسىنداعى «اق­ساۋىت», «ايتۋعا وڭاي», «ايەل باقىتى», «قىلمىس پەن جازا», «يمان ايناسى», «حابار» ارنا­سىنداعى «بارمىسىڭ, باۋىرىم», «بىلگەنگە مارجان», «كوز­قاراس», «جەكپە-جەك», «ەۋرازيا» ارناسىنداعى «اشىعىن ايت­قاندا», «سۋدەبنىە يستوري», «پولە چۋدەس», «101 كەڭەس», «قا­زاق­ستان – ورالداعى» «زامان­سوز», «كۇنشۋاق», «جان ساۋلەسى», «ەل الدىندا», ت.ب. ءومىردىڭ وزىنەن تۇراتىن حابارلار توپتاماسى كىم-كىمدى دە ويسىز قالدىرمايدى. قاراساق, قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىردا اداسىپ, قىل­مىسقا ۇرىنىپ جاتقاندار قاتارى ازايار ەمەس. مۇنىڭ اراسىندا جاس تا, جاسامىس تا كەزدەسەدى. ءتىپتى, باۋىر ەتى بالاسىن جورگەگىمەن ايدالاعا تاستاپ كەتكەن «قارا­كوز­دەرىمىزدىڭ» قىلىعىن قاي ساناتقا جاتقىزارىڭدى بىلمەيسىڭ. ىشتەي قاتتى كۇيىنەسىڭ, بارماعىڭدى ءتىس­تەيسىڭ. مۇنداي مىسالداردى ونداپ كەزدەستىرىپ ءجۇرمىز. ال وسىلاردىڭ بىرقاتارىن جو­عا­­رىداعى تەلەديدار باعدار­لامالارىنان كورىپ, ءبىرشاما وي قالىپتاستىرۋعا ابدەن بولادى. «جاقسىدان ۇيرەن» دەگەن وسى. «ايتۋعا وڭاي» توك-شوۋىنىڭ جۇرگىزۋشىسى بەيسەن قۇرانبەك ەلىمىزگە جاقسى تانىس جان. سوڭ­عى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە وسى باع­دارلامانىڭ جۇزدەگەن شى­عا­رىلىمى كوگىلدىر ەكراننان كور­سەتىلدى. تەلەجۋرناليست 35 جاسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتانعان, قر مادەنيەت قايراتكەرى. ونىڭ ىزدەنىسى بارشانى بەيجاي قال­دىرمايدى. قانشا تاعدىرعا ارالاستى, قانشا جاننىڭ كوز جاسىنا ورتاقتاستى. ءسويتىپ, ىزگى جولدى جالعاستىرۋدان جالىققان ەمەس. بارشانىڭ جۇرەگىندە شىن­دىققا, ادىلدىككە دەگەن سەنىم ۇيالاتتى. باعدارلامادا كوتەرىلگەن تاقى­رىپتاردى شەبەرلىكپەن اشا ءبى­لەدى. ءتۇسىرىلىم كەزىندە ءتۇرلى قي­ىن ساتتەردەن تاپقىرلىقپەن شىعا الادى. ميلليونداعان كورەرمەن الدىندا وزىندىك تانىم, شىنايى كوركەم قالپىمەن, جا­عىمدى داۋسىمەن بارشانى وزىنە باۋراپ الادى. وزىندىك ءىز­دەنىسى, ۇلتتىق بولمىسى تامسان­دىرادى. تاقىرىپقا ساي كو­رەرمەندەرمەن كەزدەستىرەتىن تۇلعانى تاڭداۋى دىتتەگەنىنەن ءدوپ شىعادى. ماسەلەن, 2015 جىلعى 10 جەلتوقسانداعى «ايتۋعا وڭاي» باعدارلاماسىندا بالا تاربيەسىندەگى ولقى تۇسىمىزعا نازار اۋداردى. وسى كورسەتىلىمگە جازۋشى دۋلات يسابەكوۆ, ءانشى ءما­دينا سادۋاقاسوۆا, پسيحو­لوگ گۇلنار ىسقاق, جۋرناليست ماقسات بالابەكوۆ, ت.ب. قا­تىستى. حا­باردا جان­ۇياداعى جالعىز بالانىڭ ءتار­بيەسى تۋرالى وتكىر ماسەلە قويىلدى. ارينە, جال­عىزدىڭ اتى جالعىز. ونىڭ ماڭ­دايىنان ەشكىم شەرتپەيدى. «اق دەگەنى العىس, قارا دەگەنى قارعىس» بولىپ, الدىنا ەشكىم شىعىپ كورگەن ەمەس. دەگەنى ءجۇ­رەدى. ول ۇلكەندى ۇلكەن, كىشىنى كىشى دەپ سىيلاپ كورگەن ەمەس. ەركە. ويلاعان ماقساتىنا جەتپەي تىنبايدى. الام دەگەنىن الادى, بارام دەگەنىنە بارادى. ءسويتىپ, ۇلدە مەن بۇلدەنىڭ, بارلىق پەن بايلىقتىڭ بۋىنا ءپىسىپ جۇرگەن جاننان نە كۇتەسىڭ؟ ول وزگەنى ادام دەپ سانامايدى. اركەز ءوز­گەگە وكتەم كەلىپ, مەنمەنشىل بولادى. وزگەنى مەنسىنبەيدى. ەر­سى, ەركە. شولجاڭ. جالعىز بولىپ, دەگەنىن جاساپ قالعان جان قوعامداعى جاقسى مەن جاماننىڭ, بار مەن جوقتىڭ بايىبىنا بارا المايدى. ءسويتىپ, ءوزىمشىل, قىڭىر مىنەز, قياناتشىل بولىپ وسەدى. ولاردى ومىردە كورىپ ءجۇرمىز. «ايتۋعا وڭايدىڭ» كو­رۋگە قيىنى دا وسى. ءوز دەگەنىن جاساپ قالعان ول قانداي دا بولماسىن جامان قىلىقتارعا بارۋدان تايىنبايدى. ال مۇنداي جاننان وزگەلەر قاشىق بولادى. وسىنداي ەركەشورالار وزگەگە دە, قوعامعا دا قاۋىپتى جان بولىپ قالىپتاسادى. وتكەن جىلدىڭ 18 جەلتوقسان كۇنگى «ايتۋعا وڭايعا» تانىمال ءانشى سايات مەدەۋوۆ, پالۋان, وليم­پيادا چەمپيونى جاقسىلىق ءۇش­كەمپىروۆ قاتىسقان بولاتىن. توك-شوۋدا ەل ىشىندەگى جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ قازىرگىدەي قيىنشىلىق كەزدە تۋعان اۋىلىنا قامقور بولۋدى ازاماتتىق مىندەت ساناۋى ورىندى-اق. جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ الماتى وبلىسى مىڭباەۆ اۋىلىنا قانشاما يگىلىكتى شارا جاساعان. وسىنداعى مەكتەپ, بالاباقشا, باسقا دا الەۋمەتتىك نىساندار بۇگىنگى كۇننىڭ تالعامىنا جاۋاپ بەرەدى. وسى اۋىلداعى از قامتىلعان وتبا­سىلار مەن مۇگەدەك جاندار دا اياۋ­لى ازامات جاقسىلىقتان تا­لاي قامقورلىق كورگەن. «اۋى­لى­­­نا قاراپ, ازاماتىن تانى» دە­گ­ەن وسى. ءار قازاققا تۋعان جە­رىن ءپىر تۇتۋدىڭ كەرەمەت ۇلگى ەتەر تۇسى وسىنداي بولسا كەرەك. ءبىزدىڭ اۋداندا دا جاڭابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگى, «جاميعا» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى اسقار قابانوۆ, «نۇرجان» جشس ديرەكتورى ءالجان دوسماقوۆ سياق­تى ازاماتتار ەلگە قامقور بولۋ­دىڭ وزىق ۇلگىسىن تانىتىپ كەلەدى. بۇل كوز نە كورمەي ءجۇر. وسى جاقسى ازاماتتارعا كەرى كە­لەر مىنا مىسالدار دا كەيدە جاعاڭدى ۇستاتادى. ەل ءىشى­نە كەلگەن جەكەلەگەن ونەر ادام­دارىنىڭ قالتاعا اقشا, قان­جىعاعا مال بايلاپ كەتەرى جوق ەمەس. سول ادامدار «اشتان ءولىپ, كوش­تەن قالىپ» جاتقان جوق. ىرىزدىعى ەل ۇستىندە, شۇكىر ەتۋ كەرەك قوي. سويلەسە «ايدى اسپانعا شىعارىپ, كۇندى كوككە كوتەرەدى». ول – قامقور, ول – حالىقشىل, ول – جارىلقاۋشى بولىپ, جۇرەگىڭدى جاۋلايدى. ال كەتەرىندە بەرگەندى قالتاسىنا باسىپ, جەلىدەگىنى جەتەكتەپ جۇرە بەرەدى. سول جەردە مەكتەپ بار, قامقورلىققا ءزارۋ مۇگەدەك بۇلدىرشىندەر بار. ايتقان سوزىنە ساي سولارعا العانىن ۇستاتسا, قانە... ءسويتىپ, سويلەگەن ءسوزى مەن ىستەگەن ءىسى قابىسپايدى. جوعارىدا اتى اتالعان ازاماتتارداي قالتالى ونەر ادامدارى ەلگە قامقور قولىن سوزىپ جاتسا, ارتىقتىق ەتەر مە. ءيا, بۇل دا «ايتۋعا وڭايدىڭ» كورۋگە قيىنى. جۋىقتا «ەۋرازيا» ارناسىندا «اشىعىن ايتقاندا» توك-شوۋىندا قىز-كەلىنشەكتەردىڭ دوستىعىنا بىرقاتار وڭدى ءپى­كىرلەر ايتىلدى. مۇنىڭ ءوزى «وت باسى, وشاق قاسىنان» قا­لىپ­تاساتىن سىيلاستىق جايىن ءبىراز تارقاتتى. دالىرەك ايتساق, ەنە مەن كەلىن, جەڭگە مەن قايىنسىڭلى, ت.ب. تۋىستىق جاقىندىعى بار جاندار اراسىن دا, كەز كەلگەن ءبىرىن-ءبىرى جاقسى تانيتىن قۇربىلار اراسىن دا سالماقتاپ, سارالاي قاراعان تۇشىمدى باعدارلاما بولدى. سونداي-اق, وبلىستىق ارنا­داعى تەلەجۋرناليست گۇلجان كۋنەەۆا جۇرگىزەتىن «ادەمى الە­مىنەن» تالاي ادەمىلىك تاپ­تىق. قىز بالانىڭ قاسيەتى تەك ادەمىلىكتە ەمەس, بۇكىل جان دۇنيە­سىنىڭ سۇلۋلىعىنان قۇرالسا كەرەك. پاك سەزىمىن ايا­لاعان قىزدار الەمىن الديلەۋ بۇگىنگى بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىنىڭ قۇرامداس ءبولىمى. قىز تۇزەلمەي, ايەل تۇزەلمەيدى... ءسويتىپ, الەم تۇزەلمەيدى. ال وسىنى كورىپ جۇرگەن جان­دار بار ما؟ قازىر كىتاپ وقىل­مايدى دەيمىز. وسىعان قوسا تەلە­ديداردىڭ دا تاربيەلىك ورنى كەيىن قالىپ بارادى. ول قازىر تاڭسىق بولماي قالدى. ونداعى شەتەلدىك سەريالداردى عانا كورىپ, قالعان حابارلاردى جىلى جاۋىپ قويدىق. ال ءسىز نە كورىپ ءجۇرسىز, اعايىن؟ وي بولىسەيىكشى. تىلەس جازىقباي,             قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.  باتىس قازاقستان وبلىسى, اقجايىق اۋدانى.