ەگەمەندىك – ەل تىلەگى

مىنە, 2016 جىل دا كەلدى. ءار جىل ءوز ەرەكشەلىگىمەن, وزىنە ءتان جانالىقتارىمەن نازارىمىزدى اۋدارادى. وتكەن 2015 جىلىمىز دا ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي, رۋحاني-الەۋمەتتىك ومىرىندە تالاي-تالاي ءدۇبىرلى وقيعالارىمەن, ەل ەسىندە قالارلىق اۋقىمدى ءىس-شارالارىمەن ارتتا قالدى. ولاردىڭ ىشىندە, ايتالىق, مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋ, ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلا باستاعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما مەن «100 ناقتى قادام», قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى, ەلىمىز كونستيتۋتسياسى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى سەكىلدى ايتۋلى وقيعالاردى اتاۋعا بولادى. بۇل, ارينە, ءبىر جىلدا عانا ءوزىمىز كۋاسى بولعان جاعىمدى جانالىقتار, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى ءومىر وتكەلدەرى. مەملەكەتىمىز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانىنا بيىل 25 جىل تولادى. قۇداي بۇيىرتسا, مۇنى دا اتاپ وتەمىز. جاڭا مەملەكەتىمىزدىڭ عۇمىرىنىڭ وسىناۋ 25 جىلىندا قانشاما يگى شارالار اتقارىلدى, نەشەمە جاعىمدى جاڭالىقتار ىسكە استى. ەگەمەندىگىمىزدى جاريالادىق, تورىمىزدەن ەلتاڭبامىز ورىن الىپ, توبەمىزدە كوك تۋىمىز جەلبىرەدى, ءانۇرانىمىز جاڭا ەكپىنمەن, تىڭ تىنىسپەن شىرقالىپ جاتىر. «سەن نە كورسەڭ مەن دە سونى كورمەكپىن, بەلدى بۋعام اۋىرعا دا جەڭىلگە», – دەپ سابەڭ (مۇقانوۆ) جىرلاعانداي, ۇلان-عايىر جەرىمىزدى جايلاعان كەڭ-بايتاق ەلىمىزدە سان ءتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ وكىلدەرى, مەملەكەت اتاۋىنا يە بولىپ وتىرعان اۆتوحتوندى ۇلت – قازاق حالقىمەن بەيبىتقاتار ءومىر سۇرۋدە. تاۋەلسىزدىك دەگەنىمىز ءتاتتى قيال ەمەس, ول – مەملەكەت قۇراۋشى ۇلتتىڭ, سول ەلدى مەكەندەيتىن باسقا دا حالىقتاردىڭ ماقسات-مۇددەلەرىن قورعايتىن قيسىن-قاعيداتتارى, مەملەكەتتى باسقارۋ ينستيتۋتتارى, بيلىك جۇمىسىن اسقان كورەگەندىكپەن جۇرگىزە بىلەتىن ساياسي باسشىلىعى بار دەربەس مەملەكەت تۋرالى قاسيەتتى ۇعىم. 25 جىل تەك ايتۋعا عانا وڭاي. بۇل جاس جىگىتتىڭ عۇمىرى سەكىلدى كورىنگەنىمەن, شيرەك عاسىر مەرزىمدى الىپ جاتقان تەرەڭ مازمۇندى تاريح. جاقسىلىعى مول ءوز تاريحىمىز, ءوزىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىمىز. مۇنى ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. ايگىلى گرەك ويشىلى اگافون ايتقانداي, «وتكەندى قۇداي دا وزگەرتە المايدى». وسى رەتتە بەلگىلى پولياك قالامگەرى بوگۋسلاۆ ۆاينەردىڭ: «تاريح ساعاتى ءوز ساعات جوندەۋشى شەبەرىن قاجەت ەتەدى» دەگەن قاناتتى ءسوزى ەسكە تۇسەدى. ارينە, «ەگەمەن بولماي, ەل بولماس» دەپ باياعىنىڭ اقىندارى جىرلاعانىنداي, بۇل ءوز تاعدىرىن ءوزى شەشەتىن, ءوزىن-ءوزى بيلەيتىن, مەملەكەت باسقارۋدىڭ ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىرىن قولىنا العان حالىقتىڭ ەركىن دە تاۋەلسىز قالپىن ەجەلدەن اڭساعانىن تانىتاتىن ارمان بولعانى جاسىرىن ەمەس. مۇنى ۇلى دالا ەلىنىڭ اقىن-جىراۋلارىنىڭ ولەڭ-جىرلارىنان, ومىردەن وتكەن قايسار قايراتكەرلەرىمىزدىڭ بىزگە مۇرا ەتىپ قالدىرعان ۇلاعاتتى سوزدەرىنەن بىلەمىز. ول زاماندار «ارعىماقتىڭ ءتاۋىرى اربادا كەتكەن, ەر جىگىتتىڭ ءتاۋىرى ارماندا كەتكەن» كەزەڭدەر بولعانىن اياز ءبيدىڭ شاپانىنداي جادىمىزدان شىعارماعانىمىز ءجون. ءيا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى 25 جىل­دا قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكو­­نوميكالىق, رۋحاني-مادەني ءومى­رى­­مىزدە قول جەتكەن تابىستارىمىز كو­ڭىل قۋان­تار­لىقتاي. ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ­تىڭ باس­تاماسىمەن جۇزەگە اسى­رى­­لىپ جاتقان حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە, تۇرمىس-جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان سان-سالالى ءىس-شارالار, ىرگەلى جوبالار مەن ماڭىزدى باعدارلامالاردىڭ ءساتتى ورىندالۋى ەلىمىزدىڭ ابىروي-بەدەلىن ارتتىرىپ كەلەدى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى ءداستۇرلى جولداۋىندا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىراتىن ءىس-شارالاردىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىنداپ, الدا تۇرعان اسقارالى جاڭا مىندەتتەردى بەلگىلەپ بەردى. مۇندا ەلباسىمىز وسى ءجۇرىپ وتكەن كەزەڭدى «بۇل – تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋ جولىنداعى ولشەۋسىز ەڭبەگىمىزدىڭ شيرەك عاسىرلىق بەلەسىن قورىتىندالايتىن مەرەيلى ءسات», دەپ ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. بۇل رەتتە الدىمەن ايتا كەتەتىن نارسە, ەلباسىنىڭ ءار جىلدارداعى جولداۋلارى بەلگىلى ءبىر تاريحي كونيۋنكتۋراعا نەگىزدەلسە, ال بيىلعى جولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى سوندا, ول جەر جاھاندى جايلاعان داعدارىس جاعدايىندا سىرتقى جانە ىشكى ساياسي وزگەرىستەر كەزىندەگى حالىقتىڭ كوكەيىندەگى «ەل ەرتەڭى نە بولماق؟» دەگەن ماسەلەلەرگە ارنالدى. ەلباسى مۇنداي اسا جاۋاپتى ساتتە اۋىزبىرلىكتىڭ ساقتالۋى وتە ماڭىزدى ەكەنىن, سونداي-اق, بارشا قوعام ەل يگىلىگى ءۇشىن ايانباي تەر توگۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ەندىگى جەردە ءبىز «ءبىرىمىز – ءبارىمىز ءۇشىن, ءبارىمىز – ءبىرىمىز ءۇشىن» دەگەن قاعيدانى بەرىك ۇستانىپ, قاجىرلىلىقپەن ەڭبەك ەتۋگە ءتيىسپىز. بۇل ءسات سايىن قۇبىلعان الاساپىرانعا, قازىرگى كەزەڭدەگى قىسپاققا العان داعدارىسقا بەرەر بۇلتارتپاس جا­ۋا­بىمىز بولۋ قاجەت. مۇندايدا ەڭ جاقسى جوسپار – ۋاقىت تالابىنا بەيىمدەلە الاتىن جوسپار. ءبىز دە زاماننىڭ بەت­الىسىنا قاراي مەجەلەرىمىزدى بەلگىلەپ, جوسپارلارىمىزدى جولداپ وتىرمىز. ءبىز­دىڭ ماقساتىمىز – ەلى باقىتتى, جەرى گۇلدەنگەن قاسيەتتى وتانىمىز – قازاق­ستاندى «ماڭگىلىك ەل» ەتۋ», – دەگەن مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا جولداۋىنداعى ءوسۋ مەن رەفورمالاردىڭ دامۋى قانداي باعىتتا جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەكتىگىن باعامدايمىز. وسىناۋ تاريحي ءمانى ماڭىزدى قۇجاتتا جەتى باسىمدىق بويىنشا ءىس-شارالار شەگەلەپ جەتكىزىلدى. بۇل رەتتە, اسىرەسە, قازاقستاندا 2017 جىلدان باستاپ «بارشا ءۇشىن تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم» يدەياسى قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋدىرعانىن اتاپ وتكەن ورىندى. ويتكەنى, مۇنداي جوبا تمد مەملەكەتتەرى تۇگىلى, الىس-جاقىنداعى دامىعان ەلدەردە دە جولعا قويىلماعان دەۋگە بولادى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ءوز جولداۋىندا «بىزگە تەحنيكالىق كادرلار دايارلاۋ بارىنشا قاجەت. تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن گەرمانيا, كانادا, اۆستراليا جانە سينگاپۋر سياقتى مەملەكەتتەرمەن بىرگە كادرلار دايىنداۋ ورتالىقتارىن بىرلەسىپ قۇرۋ كەرەك. ولار بۇكىل ەلىمىز ءۇشىن تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ مودەلى بولادى», دەپ ۇكىمەتكە جانە بارلىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارعا, سالالىق ۇيىمدارعا ناقتى تاپسىرما بەردى. بۇل جوبانىڭ ەل ەكونوميكاسىنا تيگىزەر پايداسى زور بولاتىنى ءسوزسىز. ەلىمىزدىڭ اگرارلىق-يندۋستريالىق باعىتتا دامۋ ۇستىندەگى مەملەكەت ەكەنىن ەسكەرسەك, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا ءبىلىمدى ماماندىق يەلەرى بۇل سۇرانىستى تولىعىمەن اتقارا الاتىنىنا ەشقانداي كۇمان جوق. ارينە, بۇل جەردە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى قازاقستاندىق نارىققا بەيىمدەۋ اسا ماڭىزدى. وسى ورايدا ايتا كەتۋ كەرەك, قازىرگى قوعامداعى «كوللەدج­دە العان ءبىلىم ەكىنشى سورتتى ءبىلىم» دەگەن جات پسيحولوگيادان تولىق ارىلاتىن ۋاقىت جەتتى. سوندىقتان, ەلباسى كوتەرىپ جۇرگەن جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى مەن ەڭبەك ادامى يدەيالارىن ناقتى مىسال رەتىندە الىپ, بۇل ماسەلەلەر كەڭىنەن جارنامالانۋى ءتيىس. ول ءۇشىن ۇلى رەفورماتور – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جەكە ءومىربايانىن, جانقيارلىق ەڭبەك جولىن جاستارعا ۇلگى ەتۋمەن قاتار, باسقا دا ونەگە بولارلىق بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ەڭبەكپەن قالىپتاسقان ءوسۋ جولدارى تۋرالى ارنايى باعدارلامالار دايىندالىپ, ونى وقۋ ۇدەرىسىنە ەندىرۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە دەر ەدىك. ءبىز سوندا عانا ەڭبەك ادامدارىنا دەگەن شىنايى قۇرمەتتى قايتا جانداندىرۋعا ۇلەس قوسامىز. ۇگىت-ناسيحاتسىز, جاريالى جارناماسىز جۇمىس جۇرگىزۋ بىزگە قيىنعا سوعادى. ويتكەنى, ادامزات دامۋىنىڭ باستاۋىندا ەڭبەك تۇرعانى بەلگىلى. دانا حالقىمىز «ادامدى ادام ەتكەن – ەڭبەك», «ەڭبەك – ەر اتاندىرادى», «ەڭبەگى كوپتىڭ ونبەگى كوپ» دەگەن سەكىلدى ماقال-ماتەلدەردى, ەڭبەككە بايلانىستى قاناتتى سوزدەردى جايدان-جاي ايتپاعان. وسى ورايدا, ەلباسى جولداۋىنىڭ نەگىزگى ارقاۋىنىڭ ءبىرى – ەل تۇرعىن­دارىنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋ ەكەنى بىردەن بايقالادى. اسىرەسە, ول مۇگەدەكتەر مەن جاردەماقىعا ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان جانە وزگە دە الەۋمەتتىك جاعدايى ناشار جاندارعا جۇمىس ورنىن اشۋ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى. بۇل نە دەگەن ءسوز؟ ياعني, ەل ازاماتتارى ادال ەڭبەك ەتىپ, جالاقى تاۋىپ, ءوز تۇرمىسىن جاقسارتىپ, لايىقتى ءومىر سۇرەتىندەي جاعداي جاساۋى ءتيىس. وسى تۇرعىدان العاندا, ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋ, ۇنەمدىلىك, قولدا بار رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ بيىلعى جولداۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى بولىپ تابىلدى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل كەزەكتى جولداۋى كەلەسى شيرەك عاسىرلىق ءومىرىمىزدى وركەندەتۋگە باعىتتالعان قۇندى قۇجات بولىپ تابىلادى. ەگەر ادام جاسىمەن ەسەپتەيتىن بولساق, بۇل جوعارىدا اتاعانداي جاس جىگىتتىڭ ناعىز تولعان, تولىسقان, كەمەلىنە كەلىپ جەتىلگەن شاعى. ناعىز «قايران جيىرما بەس» دەرلىك شاق. ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, شىندىعىنا كەلگەندە ءبىز وتە جىلدام ەسەيۋ كەزەڭىن باستان وتكەردىك. وسى جىلدار ىشىندە ءبىز جاس مەملەكەت بولساق تا, الەمگە قالىپتاسقان, ءوز بەت-بەينەسى بار, بەلگىلى دە بەدەلدى مەملەكەت بولىپ تانىلىپ وتىرمىز. بۇعان ءبىز ماڭىزدى ءارى ساپالى وزگەرىستەرمەن كەلدىك دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. قالىپتاسقان مەملەكەت رەتىندە بۇگىندە قازاقستانمەن بارلىق ءىرى دەرجاۆالار, سۋپەرمەملەكەتتەر تەڭ قۇقىقتى قارىم-قاتىناس جاساپ كەلەدى. ويتكەنى, ءبىزدى تورتكىل الەم جۇرتى دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىقتا مويىندالعان ءارى جاھاندىق ماڭىزدى باس­تامالاردى كوتەرىپ جۇرگەن ايماڭداي ەل رەتىندە تانيدى. ايتىپ وتەيىك, جەر شارىندا كەيبىر ەلدەر بار, قانشا جىل تاۋەلسىز ءومىر ءسۇرىپ جاتسا دا, بۇۇ-دا سۋىرىلىپ شىعىپ باس­تاما كوتەرگەن, نە قولداۋعا يە بولعان بىردە ءبىر يگى ءىسى جوق. ماسەلەن, كسرو-نىڭ «اتوم نۇكتەسى» رەتىندە سانالعان سەمەي پوليگونىنداعى يادرولىق جارىلىستاردان قازاقستان ءوز ەركىمەن باس تارتتى, ودان دا دالىرەك ايتاتىن بولساق, 1991 جىلعى 29 تامىز كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ تۋرالى» تاريحي اسا ماڭىزدى جارلىققا قول قويدى. ءسويتىپ, بۇكىل ادامزاتتى ۇرەيلەندىرىپ كەلگەن جەر بەتىندەگى «اجال ارانى» ءبىرجولا كەلمەسكە كەتتى. سودان كەيىن بۇۇ 29 تامىزدى «حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى كۇرەس كۇنى» دەپ بەلگىلەۋگە شەشىم قابىلدادى. ونىڭ باستاۋىندا قىران قاناتتى قازاقستان تۇردى. ءسويتىپ, الەم ۇلى دالا ەلىنىڭ باسشىسى – قازاق پرەزيدەنتىن يادروسىز الەم قۇرۋدىڭ باس ساۋلەتشىسى دەپ تانىپ وتىر. بىلتىر, 2015 جىلدىڭ 28 قىركۇيەگىندە وتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە, وسى باستاما جالعاستىرىلىپ, بارشا مەملەكەتتەرگە يادرولىق قارۋسىز بەيبىت الەم قۇرۋ – بۇكىل ادامزاتتىڭ ءححى عاسىرداعى ماقساتى بولۋى كەرەكتىگىن ۇسىندى جانە الەم جۇرتىن وسى ۇسىنىستى قولداۋعا شاقىردى. دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىق قازاق پرەزيدەنتىنىڭ وسى ءبىر اۋىز سوزىنە دەن قويىپ, كوڭىل توقتاتتى. ءسويتىپ, 2015 جىلداعى 7 جەلتوقسان كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇسىنعان بۇۇ جالپىعا ورتاق يادرولىق قارۋسىز الەم جونىندەگى باستاماسى جانە اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ جونىندەگى باعدارلاما حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان ءبىراۋىزدان قولداۋ تاپتى. قالاي دەسەڭىز دە, بۇل قازاقستاننىڭ جانە قازاق پرەزيدەنتىنىڭ الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا قوسقان ەرەن ۇلەسى, ەرەكشە ەرلىگى بولىپ تابىلادى. تاعى دا قايتالاپ ايتۋعا تۋرا كەلىپ تۇر, وسى باستامالاردىڭ ءبارى دە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ اتىمەن بايلانىستى ەكەنى ءسوزسىز. مۇنى كەمەڭگەر كوشباسشىنىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ بويىنشا ۇسىنعان وي-پىكىرلەرىنىڭ ماڭىزدىلىعىن الەمدىك مويىنداۋدىڭ دالەلدى كورسەتكىشىنە بالاۋعا بولادى. راسىندا دا, وتكەن تاريحىمىزدى سارالاساق, ەلباسى سوناۋ 1993 جىلى قازاقستان دامۋىنىڭ باستى باعىت-باعدارلارىن انىقتاپ بەرگەن بولاتىن. ال, 1997 جىلى «قازاقستان-2030» ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن جاسادى. بۇل باعدارلامادا ەلىمىزدىڭ تۇتاستىعى, قاۋىپسىزدىگى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى ەسكەرىلىپ ەدى. وندا قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ەلگە اينالۋى كەرەكتىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتكەن   مەملەكەت باسشىسى بۇل ماقسات بويىنشا قازاقستان باسقا ەلدەر ءۇشىن تەك شيكىزات شىعاراتىن ەل بولىپ قانا قالماي, دۇنيەجۇزىندەگى تەڭدەسسىز مول جەر بايلىعىمىزدى ءوزىمىز ءوندىرىپ, ءوزىمىز وڭدەپ شىعاراتىن ىرگەلى ەلگە اينالۋىمىز قاجەتتىگىن قاداپ ايتقان ەدى. ءبىز بۇل ستراتەگيالىق   باعدارلامانى مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىرا الدىق. ەندى بۇگىنگى تاڭدا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋعا كىرىسىپ كەتتىك. ۇلى دالا ەلى بولۋ, وسى ۇلى دالادا كوك تۋى جەلبىرەگەن ماڭگىلىك جاسامپاز ەل ورناتۋ يدەياسى – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇلى ارمانى. مۇنى دا, ناعىز ۇلىلىق ۇستانىمىنان تۋعان ۇلتتىق يدەيا دەپ باعالاعان ءجون. ەلباسى بۇل يدەيانى اسپاننان الىپ وتىرعان جوق, حالىقتىڭ اۋەلدەن جالعانىپ كەلە جاتقان ۇزاق تا بايتاق تاريحىنان الىپ وتىر. اسان قايعى بابامىزدىڭ جەلماياسىنا ءمىنىپ شارق ۇرىپ ىزدەيتىن – جەرۇيىعى قانداي جەر, قانداي ەل؟ بىزدىڭشە, اسان اتامىزدىڭ جەرۇيىعى – باقىتتى ءومىر, باياندى تىرشىلىك بولسا كەرەك. ولاي بولسا, اسان قايعىنىڭ تۇلعالىق قاسيەتىنەن بۇگىنگى ەلباسىمىزدىڭ بەينەسىن ايقىن كورەمىز. ول – تاريح تولعاتىپ تۋعان عاسىردىڭ كەمەل تۇلعاسى, مەملەكەتتىلىكتىڭ, ەل باسقارۋدىڭ جاڭا قازاقستاندىق مەكتەبىن قالىپتاستىرعان كورەگەن دە كورنەكتى باسشىسى. بۇگىنگى تاڭدا ۇلتىمىزدىڭ ابىرويىنا, نامىسىنا, كيەسىنە اينالعان ەلباسىمەن ماقتانا الامىز. جاپوندار وزدەرىن كۇنشىعىس ەلىمىز دەسە, قىتايلار وزدەرىن اسپاناستى ەلىمىز دەپ جاتادى, ال ءبىز – ۇلى دالا ەلىمىز. قازاقستان – قازاق حالقىنىڭ تاريحي اتامەكەنى, ەجەلگى قونىسى. بۇعان ەشكىمنىڭ داۋى جوق. ەلباسىنىڭ: «قازاقتىڭ تاريحى وتە باي. قازاقتىڭ كوپ دۇنيەلەرى اتادان بالاعا اۋىزەكى تۇردە بەرىلىپ كەلگەن. ءبىزدىڭ ەلدىگىمىز, قازاق جۇرتىمىز ارعى ءتۇبى عۇنداردان باستالادى. عۇنداردان كەيىن كوك تۇرىكتەرگە جالعاسادى. ودان كەيىن التىن وردا ورنىعادى. ءسويتىپ, حاندىق داۋىرلەرگە ۇلاسىپ, كەيىن بىرتىندەپ تاۋەلسىزدىككە كەلىپ تىرەلەدى. وسىنداي ۇلكەن تاريحىمىز بار. جاستارىمىز مۇنى ءبىلۋى كەرەك. ءبىز كەشە عانا پايدا بولعان حالىق ەمەسپىز», دەگەن ءسوزى وسىعان ايقىن دالەل بولا الادى. «ءىشىمىز ءبۇتىن, بىرلىگىمىز بەرىك بولسا, ۇتىلمايمىز. قازاقتىڭ بىرلىگى – كوپۇلتتى حالىقتىڭ بىرلىگى», دەگەن ەدى ەلباسى تاعى ءبىر سوزىندە. ەندەشە, بۇگىنگى قازاقستاندىقتاردىڭ باستى باعىتى مەن ۇستانىمى بەيبىت تە شۋاقتى كۇندەردى باعالاي وتىرىپ, جاڭا بيىكتەرگە ۇمتىلۋ, جاڭا مۇمكىندىكتەردى ەڭسەرۋ بولۋعا ءتيىس. سوندا عانا پرەزيدەنت ايتقانداي, «ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتە الاتىن, ازاماتتارى ساۋاتتى دا بىلىكتى, يننوۆاتسيالىق جانە ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى زور, ىشكى بىرلىگى مەن بەرەكەسى مىعىم ەلگە اينالامىز». قورىتا ايتقاندا, تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك تۋى استىندا قازاقستاننىڭ 25 جىل ىشىندەگى دامۋ جولى ەلباسى ساياساتىنىڭ دۇرىس ەكەنىن دالەلدەدى. قازاق حالقى ءوز تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋعا, قورعاۋعا, نىعايتا بەرۋگە بەكەمدىگىن تانىتتى. ال پرەزيدەنت قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋىندا قالىپتاسقان مەملەكەتىمىزدىڭ «ماڭگىلىك ەل» بولۋى ءۇشىن قالاي ءومىر ءسۇرۋىمىز كەرەك, قانداي جولمەن ءجۇرۋىمىز قاجەت ەكەنىن, قانداي ءىس-ارەكەتتەر جاساۋ كەرەك ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى. باقتيار سمانوۆ, قر ۇلتتىق عىلىم اكادە­ميا­سىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, حالىق­ارالىق ش.ايتماتوۆ اكادەميا­سىنىڭ اكادەميگى.