پولكوۆنيكتىڭ كۇيرەۋى

“مەن اسكەري قىزمەتشىمىن, پولكوۆ­نيك­­پىن, اسكەري عىلىمداردىڭ كاندي­داتى­مىن. اسكەري ءبولىم كومانديرى قىزمەتىندە ءجۇرىپ, مەن اسكەري پروكۋ­را­تۋ­را جانە اسكەري-تەرگەۋ باسقارماسى تاراپىنان اسكەري قىزمەتشىلەردەن پارا الۋدىڭ جاقسى جۇيەگە سالىنعاندىعىنا كوز جەتكىزدىم. پاراقورلاردى اقىلعا كەل­تىرە الماعاندىعىمنان ناقتى لاۋا­زىم­دى ادامداردى كورسەتىپ, سىنادىم. بۇعان جاۋاپ رەتىندە بىردەن ماعان قارسى قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. كەيىن قاماۋعا الىندىم. بوپسالاۋ, قورقىتۋ جانە ءىس جۇرگىزۋ زاڭدارىن بۇزۋ تەرگەۋشىلەر مەن پروكۋرورلار مىنەز-قۇلقىنىڭ نورماسى بولدى. مەنى ويدان شىعارىلعان قىل­مىس­تى جاسادىڭ دەپ, تاباندى تۇردە موي­ىنداتۋعا تىرىستى. ماعان قاتىستى تەرگەۋ ءىسىن مەن سىناعان پروكۋروردىڭ تۋىسى جۇرگىزدى. مۇنىڭ ءوزى ءىس جۇرگىزۋ زاڭىن بۇزۋ بولىپ سانالادى. ايعاقتار بۇرمالاندى, اليبيلەر ىسكە تىركەلگەن جوق. تەرگەۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى تەرگەۋگە جەتەكشىلىك ەتتى. تاباندىلىق كورسەتكەنىمنىڭ ارقا­سىندا مەن بوستاندىققا شىعارىلدىم, ال قىلمىستىق ءىس قوسىمشا تەرگەۋگە جىبەرىلدى. ويتكەنى, مەنىڭ كىنالى ەكەنىم دالەلدەنبەدى. تەرگەۋشىلەر 2006 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا شىعارىلعان راقىم­شى­لىق زاڭى بويىنشا قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋدى ۇسىندى. بىراق بۇل ۇسىنىس مەنىڭ تازا اتاعىمدى اقتاپ بەرە الماي­تىن ەدى.  سوندىقتان مەن كەلىسپەي, تەر­گەۋ­دىڭ جالعاسۋىن تالاپ ەتتىم. سودان كەيىن مەنى تەرگەۋدەن قاشىپ ءجۇر دەگەن سىلتاۋمەن تۇرمەگە قايتا جاپتى. كەرى­سىنشە مەن تەرگەۋدەن قاشقان جوقپىن, اقتاۋ ۇكىمىنە سەنىپ, تەرگەۋ مەن سوتتىڭ زاڭدى جۇرگىزىلۋىن تالاپ ەتكەن بولاتىن­مىن. بىراق تەرگەۋ ءىسى تاراپتاردى ءبىتىس­تىرۋ ارقىلى ءىستى قىسقارتۋعا تىرىسا­تىنىن بايقاتتى. مەن كەلىسپەدىم. جال­پى, تۇرمەدە ءبىر جىل وتىرعان سوڭ مەن تاعى دا بوستاندىققا شىعارىلدىم, ال قىلمىستىق ءىس تاعى دا قوسىمشا تەرگەۋ­گە جىبەرىلدى. جالپى العاندا, جەتى رەت سوت, توعىز رەت قوسىمشا تەرگەۋ بولدى. سوتتار وزدەرىنە جاۋاپكەرشىلىك العىسى كەلمەدى, سوندىقتان ءىستى قوسىمشا تەر­گەۋگە جىبەرىپ وتىردى. ال پروكۋرورلار ءىستى توقتاتقىسى كەلمەدى, ويتكەنى بۇل جاعدايدا ولاردىڭ ماعان قاتىستى قۇقىققا قارسى ارەكەتتەرى اشكەرەلەنىپ قالار ەدى. تەرگەۋ باستالعاننان ءۇش جىلدان كەيىن تەرگەۋشىلەر مەنىڭ ارەكەتتەرىمدە قىلمىس قۇرامىنىڭ بولماۋىنان قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋعا ءماجبۇر بول­دى. مەن ءوز ەلىمنىڭ ادال ازاماتى رەتىندە اسكەري قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارىنىڭ مەنەن كەشىرىم سۇراۋىن جانە تەرگەۋشىلەرگە شارا قولدانۋلارىن تالاپ ەتتىم. بۇعان جاۋاپ رەتىندە ماعان قارسى تاعى قىلمىستىق ءىس قوزعاپ,  ءتىپتى جالعان قىلمىس قۇرامىن دا تاپتى. ماعان قاتىستى قوزعالعان قىلمىستىق ءىس تەرگەۋشىلەردى دە, پروكۋرورلاردى دا, سۋديالاردى دا جالىقتىرعان بولۋى كەرەك. قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى مەن جوعارعى سوت قاۋلىسىنىڭ تالاپ­تارىن بۇزا وتىرىپ, ماعان ساداقا لاقتىرعانداي, شارتتى جازا تۇرىندەگى ايىپتاۋ ۇكىمىن شىعاردى. ارقاشان ۇلگىلى وفيتسەر بولىپ تانىلسام دا, بۇگىنگى كۇنى سوتتىڭ شە­شى­مى بويىنشا قارۋلى كۇشتەر قاتارىنان شىعارىلدىم, سوتتالعاندىعىمنان جۇ­مىسقا ورنالاسا الماي ءجۇرمىن. ادىلەتتىلىك ورناپ, بۇرىنعى مارتەبەم مەن تازا اتاعىمدى قايتارىپ الۋىما قولۇشىن بەرەدى دەگەن سەنىممەن “ەگەمەن قازاقستانعا” ارىزدانعاندى ءجون سانادىم...”. بۇل حاتتىڭ يەسى – باۋىرجان وتە­پوۆ. ءوزى ايتقانداي, اسكەري قىزمەتشى – بىراق بۇرىنعى, اسكەري شەنى پولكوۆنيك – ول دا بۇرىنعى. اسكەري عىلىمداردىڭ كانديداتى. اۋەلى رەداكتسياعا حاتى كەلدى. كەيىن كۇيرەگەن, كۇيزەلگەن سياقتى كورىنگەن ءوزى كورىندى. البەتتە, اشىنعان ادام ارىز جازادى. ارينە, ارىزىندا ءوزىن اقتاپ, وزگەنى داتتاپ جازۋى دا ىقتيمال. سوندىقتان قانداي نارسەنىڭ دە ەكىنشى جاعى بولاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى ماسەلەگە بايلانىستى جۋرناليستىك زەرتتەۋ جۇرگىزۋدى ءجون سانادىق. ەكى جاقتى دا تىڭداپ, ەكى جاقتى دا سويلەتۋ ارقىلى عانا اقيقاتقا كوز جەتكىزۋگە بولار ەدى. وسى بۇرىنعى پولكوۆنيكتىڭ حاتىنا وراي الماتى قالاسىنداعى قر قىلمىس­تىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى سوۆەتحان ساكەنوۆكە جولىقتىق. – سوتتالعان باۋىرجان وتەپوۆتىڭ الماتى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ وزىنە قاتىستى شىعارعان 2007 جىلعى 20 تامىزداعى ۇكىمىنە بايلانىستى اپەللياتسيالىق شاعىمىن قر اسكەري سوتىنىڭ قىلمىستىق ىستەر القاسى 2007 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قارادى, – دەدى سوۆەتحان ساكەن ۇلى. بۇل جونىندە №1 ا – 71/2007 ءنومىرلى قاۋلى قابىلداندى. اسكەري ءبولىمنىڭ بۇرىنعى كومانديرى, پولكوۆنيك باۋىرجان وتەپوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 176-بابى, ەكىنشى ءبولىمىنىڭ “ا”, “ب”, “ۆ” تارماقشالارىمەن ايىپتى دەپ تانىلىپ, ءۇش جىل التى ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان. راقىمشىلىق زاڭىن قولدانۋ ارقىلى ول جازاسىن وتەۋدەن بوساتىلعان. نەگىزىندە وتەپوۆ سوتتىڭ ۇكىمىمەن تومەندەگى جاعدايلارعا بايلانىستى ايىپتى دەپ تانىلعان. ول 15632 اسكەري ءبولىمنىڭ كومانديرى قىزمەتىندە ءجۇرىپ, 2001 جىلعى 13 قاراشادان 2003 جىلعى قىركۇيەك ايىنا دەيىنگى ارالىقتا قىزمەت بابىن پايدالانىپ, جانار-جاعار ماي قويماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى – جانار-جاعار ماي قىزمەتى باستىعىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى نالەنوۆكە زاڭسىز بۇيرىق بەرۋ ارقىلى ۇرلىققا يتەرمەلەگەن. ءبىر توپ كىسى الدىن الا كەلىسە وتىرىپ, بىرنەشە رەت, اتاپ كور­سە­تەر بولساق, 2002 جىلعى 7 جانە 12 قىر­كۇيەكتە, 2003 جىلعى 6, 7, 20 جانە 24 اقپاندا 15632 اسكەري ءبولىمىنىڭ 27 933,9 كگ. جانار-جاعار مايىن اقىل­باەۆ دەگەن ازاماتقا وتكىزىپ جىبەرگەن. جانە جاساعان قىلمىستارىن جاسىرۋ ماقساتىندا وتەپوۆ ءوزىنىڭ قىزمەت بابىن پايدالانىپ 2003 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا قاراماعىنداعى نالەنوۆكە جالعان قۇجات جاساۋعا بۇيرىق بەرەدى. وتەپوۆ ءوزىنىڭ اپەللياتسيالىق شاعىمىندا سوتتىڭ ۇكىمىن وزگەرتىپ, قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋدى سۇرايدى. پولكوۆنيك ب.وتەپوۆتىڭ اسكەري ءبولىم كومانديرى– مەملەكەتتىك لاۋازىم يەسى بولا تۇرا وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان بوتەننىڭ مۇلكىن قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالانا وتىرىپ, ادامدار توبىمەن الدىن الا ءسوز بايلاسىپ, بىرنەشە رەت ۇرلاعانى جونىندە ايىبى قىلمىستىق ءىس ماتەريال­دارىندا جيناقتالعان. جانە سوت ۇدەرىسىندە جان-جاقتى تولىق زەرتتەلگەن. بىرنەشە ناقتى دالەلدەمەلەردىڭ جيىنتىعى مەن ءوزىنىڭ دالەلىن تاپقان. سوندىقتان دا ءبىرىنشى ساتىلى سوت ونى ءۇش جارىم جىلعا باس بوستاندىعىنا ايىرۋ جازاسىنا ۇكىم شىعارعان. كەيىن راقىمشىلىق زاڭىنىڭ نەگىزىندە وتەپوۆ بۇل جازانى وتەۋدەن بوساتىلعان. – بىراق وتەپوۆ وزىنە شىعارىلعان بۇل ۇكىمگە رازى ەمەس قوي... – سوندىقتان دا ول اپەللياتسيالىق شاعىم ءتۇسىردى ەمەس پە. ونىڭ بۇل شاعىمىن قاراپ, ۇكىمدى ءوز كۇشىندە قالدىردىق. – وتەپوۆ سول اپەللياتسيالىق  شاعىمىنا قاتىستى شىعارىلعان قاۋلىعا دا كوڭىلى تولماي وتىر عوي. – سوت شەشىمىنە ريزا ەمەس تاراپتاردىڭ ءارتۇرلى پىكىر ايتىپ, ءارتۇرلى كوزقاراستارىن ءبىلدىرىپ جاتۋى مۇمكىن. ولار بار بولعانى كوزقاراستار مەن پىكىرلەر عانا. كۇشىنە ەنگەن ۇكىم – ول زاڭ. ال زاڭ ورىندالۋعا ءتيىس. – وتەپوۆتىڭ ايتۋىنشا, اسكەري پروكۋراتۋرا جانە اسكەري تەرگەۋ ورگاندارى ونىڭ اقتالۋىنا جول بەرمەيتىن سياقتى. سوتتىڭ اقتاۋ ۇكىمىن شىعارۋىنا ءتۇرلى كەدەرگىلەر جاساپ جاتقان دا سولار دەيدى. – مەن بۇل ءىستى ءبىر كىسىدەي-اق بىلەتىن سۋديامىن. ەگەر شىنىمەن-اق اقتالۋعا جاتاتىنداي نەگىز بولسا, سۋديالار الدەقاشان اقتاۋ ۇكىمىن شىعارعان بولار ەدى. وسى ءىستى قاراعان سۋديالار توبى تەرگەۋشىلەر مەن پروكۋرورلاردى نەمەسە باسقا تاراپتاردى جاقتاپ, مۇددەلىلىك تانىتتى دەپ ويلامايمىن. كاسىبي سۋديا رەتىندە بۇعان سەنبەيمىن دە. ...سونىمەن ب.وتەپوۆتىڭ رەداكتسياعا جازعان ارىزىنىڭ تولىق ءماتىنىن دە, وسى ءىستى قاراعان سۋديامەن بولعان شاعىن سۇحباتىمىزدى دا وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز. “بىرىكتىرىپ ايتسا, بيدىكى ءجون, قۇراستىرىپ ايتسا, قۇلدىكى ءجون” دەگەننىڭ كەرى كەلدى. اركىم وزىنىكىن دۇرىس دەيدى. ال بۇل ماسەلە بويىنشا ءبىز ءوز پىكىرىمىزدى بىلدىرۋدەن اۋلاقپىز. وعان قۇقىمىز دا جوق. دەگەنمەن, نۇكتەسى قويىلماعان سەكىلدى كورىنەتىن وسى ىسكە قاتىستى جازىلعان ماقالامىزعا دا ازىرشە نۇكتە قويا المايتىن سياقتىمىز. كىم بىلەدى, “ەگەمەن قازاقستاندى” قولىنا العان باس اسكەري پروكۋراتۋرا باسشىلارىنىڭ ءبىرى وسى ءبىر قيىن ءتۇيىندى ىسكە قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە شەشىم قابىلدار. سول تەكسەرۋ ءىستىڭ اق-قاراسىن اشىپ تا بەرەر. كۇيرەگەن, كۇيزەلگەن پولكوۆنيكتىڭ ءىسى بالكىم وڭىنان شەشىلەر, مۇمكىن كەرىسىنشە ونىڭ ايىپتى ەكەنى ناقتى دالەلدەنەر. نە دە بولسا وسى ءبىر ىسكە بايلانىستى دۋالى اۋىزدىڭ ناقتى شەشىمى قاجەت-اق سياقتى. شارافاددين ءامىر. استانا – الماتى – استانا.