رۋحى بەرىك ەل ەرتەڭىنە سەنىمدى

بۇگىندە بۇكىل ەلىمىز سەكىلدى الماتى وبلىسى دا يندۋستريالاندىرۋ بەسجىلدىعىنىڭ العاشقى جىلىن قارقىندى باستاپ, نەگىزگى كورسەتكىشتەر بويىنشا الدىڭعى قاتاردان كورىنىپ كەلەدى. ءتىپتى قازاقستان عانا ەمەس, باسقا كەمەلدەنگەن مەملەكەتتەردىڭ وزىنە ءزىل باتپان سالماق بولارلىق قىزىلاعاش قاسىرەتى دە وبلىستىڭ العاشقى دامۋ قارقىنىن باسەڭدەتە العان جوق. ەڭ الدىمەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قامقورلىعى ارقاسىندا, مەملەكەتتىڭ جانە بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى كومەگى نەگىزىندە سويقان سۋ تاسقىنىنىڭ سالدارىنان تىپ-تيپىل بولعان اۋىل بۇگىندە جاڭادان سالىندى. قانداي دا بولسىن قيىندىقتاردى جەڭۋگە, كوپ بولىپ جۇمىلا كىرىسسە بيىك مەجەلەرگە جەتۋگە بولاتىندىعىن الماتى وبلىسىنىڭ ۇيىمشىل جۇرتشىلىعى ىسكەرلىكتەرىمەن, ىزدەنىستەرىمەن, تاتۋلىعىمەن, بىرلىگىمەن دالەلدەپ وتىر. مۇندايدا باستى دا شەشۋشى فاكتور رەتىندە رۋح بەرىكتىگىن ايتقان ءجون بولار. ەلباسى ساپارىنىڭ ءبىرىنشى كۇنگى باعىتىنا نازار اۋدارساڭىز, سول رۋحتى قايراي ءتۇسۋ, ءسويتىپ, بەرەكەلى بۇگىنىمىزدى ەرتەڭگى سەنىمدىلىككە جالعاۋ دەگەن ماقساتتى اڭداعاندايسىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زي­دەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نا­زارباەۆ وڭىردەگى جۇمىس ساپارىن تالدى­قور­عان اسكەري گارنيزونىنىڭ قۇرامالارى مەن بولىمدەرىندە بولۋدان باستادى. اۆيا­تسيا بازاسىنىڭ اۋەجايىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قۇرامانىڭ اۆياتسيالىق تەحني­كا­سىمەن, ونىڭ جاۋىنگەرلىك مۇمكىندىك­تەرى­مەن تانىستى. قازاقستان اسكەرىنىڭ اۋە شابۋىلىنان قورعانىس كۇشتەرىنىڭ ۇش­قىش­تارى ءىرى اۋقىمدى حالىقارالىق جات­تىعۋلارعا الدەنەشە رەت قاتىسقان. قازىر ولار قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستي­تۋتسياسىنىڭ ون بەس جىلدىعىنا ارنالعان اسكەري پارادقا ازىرلەنۋدە. اسكەري تەحنيكالارمەن تانىسىپ, ۇشقىشتارمەن كەزدەسۋ بارىسىنا قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ تۇسىنىك بەرىپ ءجۇردى. جوعارعى باس قولباسشى مەرزىمدىك جانە كەلىسىم-شارت بويىنشا قىزمەتتەگى اسكە­ري­لەر پاراشيۋتپەن سەكىرۋگە ازىرلەنىپ جاتقان اۋە دەسانتى كەشەنىندە بولدى. قارۋلى كۇشتەردىڭ اەروۇتقىر اسكەرىنە تيەسىلى بۇل ءبولىم تمد-داعى ەڭ ۇزدىك­تەر­دىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى جانە ۇقشۇ-نىڭ ۇجىمدىق جەدەل ارەكەت كۇشتەرىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. بەرىك رۋح پەن تەمىردەي ءتارتىپتىڭ اسكەرلەرى ەلىمىزدىڭ بەيبىت ءومىرىن قىراعى كۇزەتەدى. ەلباسى سونداي-اق اسكەري قىزمەتشىلەر تۇراتىن تالدىقورعان كوتتەدج قالاشى­عىندا بولدى. ادامنىڭ رۋحتى بولۋى ونىڭ بويىنا بالا جاسىنان دارىتىلعان ءبىلىم مەن تاربيەگە بايلانىستى بولسا كەرەك. مەم­لەكەت باسشىسى جانە وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ پەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اسلان مۋسين باستاعان رەسمي ادامدار قالانىڭ شىعىسىندا بوي كوتە­رىپ, جاڭا وقۋ جىلىندا شاكىرتتەرگە ەسىگىن ايقارا اشاتىن كوپ قاباتتى “نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەبىنە” كەلگەندە ەرتەڭگى كۇن­نىڭ يە­لەرىن ءوزىمىز تاربيەلەۋگە ءتيىسپىز دەيتىن ۇراننىڭ قالاي ىسكە اسىپ جات­قا­نى­نا كۋا بول­دىق. مەكتەپ اۋلاسىندا مەم­لەكەت باس­شىسىن بۇلدىرشىندەر قۋانىشپەن قارسى الدى. جاڭا وقۋ جىلىندا ارنايى ىرىكتەۋدەن وتكەن 600 وقۋشى جاڭا مەكتەپتىڭ تابال­دىرىعىن اتتاۋعا دايىن. مەكتەپ ديرەك­تو­رى گۇلايىم بايجيكەنوۆا مۇندا ماتە­ماتيكا مەن فيزيكا پاندەرى تەرەڭدەتىلىپ وقىتىلاتىنىن جەتكىزدى. زياتكەرلىك مەكتەپ قۇرىلىسىنا بيۋد­جەت­تەن 2,5 ملرد. تەڭگە جۇمسالىپ, ءبىلىم ورداسى وقۋعا قاجەتتىلىكتەرمەن تولىقتى­رىل­سا, ينتەراكتيۆتى قۇرالدارمەن جاب­دىق­تالعان 59 ءپان كابينەتتەرى, تەحنيكالىق قۇرالدارمەن تولىقتىرىلعان 816 ورىندى ءماجىلىس جايى, كونفەرەنتس زال, ەلەكترون­دى ابونەمەنت ورناتىلعان كىتاپحانا, زياتكەرلىك تەتىكتەردى ۇلگىلەۋ مۇمكىندىگى بار روبوتتىق تەحنيكا زەرتحاناسى, شاكىرت­تەردى عارىشتىق, مەديتسينا جانە باسقا سالاداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىنا تار­تۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىن نانوتەحنولوگيا زەرتحاناسى, پەداگوگتىك اقپاراتتىق تەحنو­لو­گيالاردى ىقپالداستىرۋ ورتالىعى, ءدا­رىستىك ساباقتار اۋديتورياسى شاكىرتتەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا دەگەن بارلىق تالاپ­تارعا جاۋاپ بەرەتىندىگىن ەلباسى جاقسى باعالادى. شاكىرتتەردىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋىنا باعىتتالعان ەكى باسسەين, وسىنشاما اسحانا, سپورت زالى مەن شىنىعۋ الاڭى, تاعى باسقا ورىندار كوز تارتادى. مەكتەپ جانىنداعى 90 ورىنعا لايىق­تالعان بالاباقشا ءۇش باعىتتى ءتىل ماسەلەسى بويىنشا 3-6 جاس ارالىعىنداعى ءبۇلدىر­شىندەردىڭ ءتىل سىندىرۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزباقشى. قاراتال شاعىن اۋدانىنداعى اسەم عيماراتتا ەل ەرتەڭى ءۇشىن قىزمەت ەتەتىن ۇس­تازداردىڭ ءبىلىمدى, بىلىكتى جەتكىنشەك دايىنداۋىنا تولىق جاعداي بار. اتالعان مەكتەپتە 7-سىنىپتان باستاپ شاكىرتتەر پرەزيدەنت گرانتىمەن وقىتىلماقشى. بيىلعى وقۋ جىلىندا 240 بالانىڭ گرانت­قا يە بولۋ مۇمكىندىگى بار ەكەن. ەلىمىزدى جاڭا بيىككە باستايتىن ستراتەگيالىق ماق­ساتتى جۇزەگە اسىراتىن تاجىريبەلى ۇستاز­دار ارنايى ىرىكتەۋدەن وتكەن, ماماندى­عى­نىڭ قىرى مەن سىرىن مەڭگەرگەندەر قاتارىنان جاساقتالعانىنىڭ ءوزى الداعى ماقساتتى جۇمىستىڭ دالەلى دەۋگە بولادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى زياتكەرلىك مەك­تەپ­تەردىڭ ومىرىمىزگە لايىقتى جان-جاقتى جەتىلگەن ۇرپاق تاربيەلەۋدەگى ماڭىزدى­لى­عى مەن وقۋ ءۇردىسىن الەمدىك دەڭگەيدە وقىتۋ مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلعان مەكتەپتەگى رەسەيلىك عالىم ولەگ يگوروۆيچ ءمۋحيننىڭ جاڭا ەلەكتروندى وقۋ باعدار­لاماسىن كوردى. باعدارلاما ءار بالانىڭ بويىنداعى قابىلەتىن اشاتىنى جانە اتا-انا مەن ۇستازدار اراسىندا ەلەكتروندى بايلانىس ورناتىلاتىنى تاماشالاندى. شاھاردىڭ شىعىس جاعىنداعى قاز-قاتار ورنالاسقان اسەم عيماراتتار “قارا­تال” شاعىن اۋدانىن ساۋلەتتەندىرە تۇسكەن. ولار بۇگىندە ەل يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتسە, بيىلعى كوكتەمدە ءتىل ۇيرەنەم دەۋشىلەرگە ەسىگىن ايقارا اشقان ءتىل سارايىنىڭ سىرت­قى سىمباتى كوز قىزىقتىرادى. مەملە­كەت­تىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى جايلى ءاردايىم جەتكىزە ايتاتىن مەملەكەت باسشىسى اتال­عان نىساننىڭ تىرلىگىمەن تانىسۋعا ۋاقىت تاپتى. وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقار­ما­سىنىڭ باستىعى تاڭىربەرگەن قاسىم­بەر­كەباەۆ ەلباسىنا مۇنداعى جۇمىس جاي­لى قىسقاشا ماعلۇمات بەردى. ەكى قاباتتان تۇراتىن قۇرىلىسى جىل ىشىندە اياقتالىپ, بيىل اقپاندا ىسكە قوسىلعان عيماراتتىڭ جالپى اۋماعى 1800 شارشى مەتر. ءبىرىنشى قاباتتا قازاق ءتىلىن وقىتاتىن ءۇش, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرى كابينەتتەرى ورنا­لاسقان. ەكىنشى قاباتتا وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارما قىزمەتكەر­لەرى, “مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ورتالى­عى”, ادىستەمەلىك كابينەتتەر بار. سونداي-اق 32 ورىنعا لايىقتالعان ىلەسپە اۋدارما جۇيەسى (قازاق, ورىس, اعىلشىن), ءتيىستى قۇرىلعىلار ورناتىلىپ, “دوڭگەلەك ۇستەل” وتكىزۋگە ارنالعان كەڭ ءماجىلىس, 70 ورىن­دىق شاعىن جيىن زالدارى قاجەتتى قۇرال­دارمەن جابدىقتالىپ, قانداي شارانى بولسىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋگە ءمۇم­كىندىك جاسالعان. عيماراتتا بەينەباقىلاۋ جۇيەسى, دەر­بەس اتس ورناتىلعان. ەلباسى وسىنداعى ءتىل ۇيرەنۋشىلەرمەن پىكىرلەسىپ, سوڭعى ۇلگىدە جابدىقتالعان وقۋ عيماراتىنداعى مەملەكەتتىك جانە باسقا دا تىلدەردى وقى­تۋ­دىڭ ماڭىزدىلىعىن كوردى. ءتىل ۇيرەنۋ­شى­لەردىڭ كەيبىرى ەلباسىنا قازاقستاندا تۋىپ وسسە دە, ءالى دە قازاق تىلىندە جاقسى ءسوي­لەي ال­مايتىندىقتارىنا ۇياتتى ەكەن­دىگىن جاسىر­ماي, وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا بەت بۇرعاندارىن ايتتى. ال دەنى قازاق تىلىندە ەركىن سويلەي الاتىنىن كورسەتتى. مەملەكەت باسشىسى جەر جانناتى جەتىسۋداعى جۇمىس ساپارىن ەكى جىل بۇ­رىن پايدالانۋعا بەرىلگەن دوستىق ۇيىندە جالعاستىردى. ەلباسىن اۋلادا وبلىستاعى 23 ەتنومادەني ورتالىق وكىلدەرى ايشىقتى ۇلتتىق كيىم مەن سازدى ءان-بيىمەن دۋ­مان­داتىپ, ەمەن-جارقىن پەيىلدە قارسى السا, قالاداعى “اجەلەر” ءانسامبلى ايتقان ء“ۇش­قوڭىر” انىنە ەلباسى دا قوسىلدى. قاي ۇلت وكىلى بولماسىن جەتىسۋدى مەكەن ەتكەن ۇلتتاردىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلىنىڭ, ونەرىنىڭ دامۋىنا جاسالعان جاعدايعا ريزاشىلىعىن ايتىپ, وزدەرىنىڭ قازاقستانداي ەلدىڭ تۇر­عىنى بولعانىن اللانىڭ سىيى رەتىندە قا­بىلدايتىندىقتارىن ماقتانىشپەن جايىپ سالدى. “ۇلاعات” اقساقالدار كەڭە­سىنىڭ, “بىرلىك” جاستار بىرلەستىگىنىڭ مۇشە­لەرى ەل بولاشاعى, جاستار تاربيەسى, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردىڭ بۇگىنگى جايىن بايانداپ بەردى. تاتار ەتنومادەني ورتالىعىندا بولعان پرەزيدەنت حورەوگرافيا, اكت زال­دارىن ارا­لادى. وڭىردەگى ەتنومادەني ور­تالىق كور­كەمونەرپازدارىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالا­دى. ءتىلى باسقا, تىلەگى ءبىر, ءجۇزى باسقا, جۇرەگى ءبىر كوپ ۇلتتاردى بىرىكتىرگەن كيەلى شا­ڭىراققا قوش كەلدىڭىز, دەدى ولار تەبىرەنە. وركەنيەتتى قوعام قۇرۋداعى باياندى باستاما – تىلدەردىڭ ۇشباعىتتىلىعى ءناتي­جەسىندە ومىرگە كەلگەن ءتىل سارايىندا بۇگىندە ءۇش ءتىل جان-جاقتى وقىتىلۋدا. وعان قوسا, اسەم كونفەرەنتس زالدا شەتەل قوناقتارىن ۇيالماي قارسى الاتىنداي جاعداي جاسالعان. مۇندا ءبىر وتباسىنىڭ بالاسىنداي كوپ ۇلت وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى, سالت-ءداستۇر, ءتىلىن, ءدىنىن ساقتاپ, باس قوسا­دى. وسىنىڭ ناقتى دالەلى رەتىندە ولار وبلىس جۇرتشىلىعى اتىنان ەلباسىنا ەل يگىلىگى جولىنداعى ىزگى ىستەرىڭىز وڭعا باس­سىن, اللا تاعالانىڭ سىزگە دەگەن ىقىلاس-نيەتىنەن بويىڭىزعا كۇش-قۋات قۇيىلسىن دەگەن ىزگى پىكىرلەرىن جاۋدىرىپ جاتتى. دوستىق ۇيىندە ورنالاسقان ەتنومادە­ني ورتالىقتار مەن ۇيىمدار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالسا, ءبىرىنشى قاباتتا مۋلتي­مەديالىق ورتالىق, لينگافون كابينەتى, دىبىس جازۋ ستۋدياسى مەن اكىمشىلىك كا­بينەتتەرى كەلگەندەرگە قىزمەت كورسەتۋدە. ۇلكەن جيىنجاي, ادىستەمەلىك كابينەت, حورەوگرافيا, شاعىن ءماجىلىس زالدارى, قازاقستان حالقى كىشى اسسامبلەياسى كابينەتتەرى ەكىنشى قاباتقا ورنالاسىپتى. عيمارات قۇرىلىسىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 496,3 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, ونى سالۋ بارىسىندا ۇلتتىق-مادەني ورتالىق جۇمىستارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن قا­جەتتىلىكتەرى تولىق زەرتتەلىپ, ەسكەرىلگەنى دە اڭعارىلادى. جالپى ورتاق وتانىمىز­داعى باستى قۇندىلىق – دوستىق, ىن­تى­ماق بولسا, وعان اتالعان نىساننىڭ اتاۋى دا, اتقاراتىن ءىسى دە ناقتى دالەل بولا­تىنىنا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتتى. جالپى الاڭى 4217 شارشى مەتردى قۇرايتىن نى­ساندا مەملەكەتتىك ءتىلدى, وزگە ۇلت تىلدەرىن ۇيرەنۋگە ارنالعان مۋلتيمەديالىق جانە لينگافون ورتالىعى, دىبىس جازۋ ستۋ­دياسى, بي جانە اكت زالدارى, اسسامبلەيا سەسسيالارىن وتكىزۋگە ارنالعان ۇلكەن جيىن زالى وسىنداعىلاردىڭ مادەني-تۇر­مىستىق تالعامىنا جاۋاپ بەرىپ, قاي­تارىم­مەن جۇمىس جاساۋىنا جول اشىپ وتىر­عانىن ايتقاننىڭ ارتىقتىعى جوق. دەمەك, مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى, بولا­شا­عى جايلى مىڭ ايتقاننان وسىنداي ناق­تى ءىس اتقارعاننىڭ الدەقايدا پايداسى زور ەكەنىنە بارشانىڭ كوزى جەتتى دەۋگە بولادى. كۇمىسجان بايجان. ---------------------------------- سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.