الماتىنى اباي جىرى تەربەدى

اباي-165 ءتاڭىرىسى جاراتقان ۇلى تالانت­تار تابيعاتپەن كادىمگىدەي كامىل ۇعىسىپ ۇندەسەتىن كەرەمەتىن قا­زاقتىڭ باس حاكىمى ءھام باس اقىنى ابايدىڭ الماتىداعى ەسكەرتكىشى جانىنداعى ءداستۇرلى ەسكە الۋ, رۋحىنا باس يۋ كۇنىندە جان جۇرە­گىمىزبەن تاعى ءبىر سەزىنگەندەيمىز, سانامىزبەن اڭعارعاندايمىز. “اتا-اناداي ەلجىرەگەن كۇننىڭ كو­زى­نەن” ءبىر جىلى شۋاق توگىلە اي­ما­لاپ تۇردى. بىرتە-بىرتە الاتاۋ بەتكەيى تۇتاسىمەن اسپاننان ۇزدىك­سىز قۇيىلىپ جالقىندانعان كوك مۇنارعا شومىلدى. جارتى اسپان كۇرەڭىتە كۇرسىنگەندەي سۇستانىپ, قالعان جارتىسى “كوك بۇلتتان اشىلعانداي” جارقىراي ك ۇلىمدەدى. ءسويتىپ, تابيعاتتى دا, الاتاۋ ايا­سىنداعى الماتىنى دا مۇڭدى دا نۇرلى اباي ارۋاعى تەربەتىپ تۇرعانداي بولدى. وسى جولى “ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ” ءۇن قاتقان ۇلى اقىن­نىڭ 165 جىلدىعىنا ارنال­عان ءداستۇرلى “اباي وقۋلارىن” قا­زاق­ستان جازۋشىلار وداعى باسقار­ما­سىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورا­زا­لين قىسقا دا نۇسقا, تەبىرەنىستى ءسوز سويلەپ اشتى. ۇلت ۇستازىنىڭ ءبۇ­گىنگى تۋعان كۇنىندە, دەدى ول, الاتاۋ مەن ارقاعا كىندىگىمەن بايلانعان بۇكىل قازاق جۇرتى ۇلى ابايدىڭ رۋحىمەن تىنىستاۋدا, اباي جىرى بۇگىن كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ بارلىق جەرىندە وقىلۋدا, اباي ءسوزى بۇگىن ءوز حالقىنا ابىز دانا­لىقپەن ءۇن قاتۋدا. بۇگىنگى قازاق قوعامى, حالقىمىز ءوزىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, وركەندەۋىن اباي ورە­سىمەن ولشەيدى. وسىعان مىڭ شۇكىر. مەن دە ءوز ابايىما اركەز ورالىپ سوعىپ وتىرامىن دەي كەلە, مەم­لە­كەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اقىن نۇرلان ورازالين ءوزىنىڭ “اباي­عا ورالۋ” اتتى ولەڭىن وقىدى. حالىقارالىق “اباي” قورى­نىڭ ديرەكتورى جۇمابەك اشۋ­ ۇلى, ودان سوڭ اباي اتامىزدىڭ شوبەرەلەرى عازەل جاعىپارقىزى مەن كاسيرا يسرايىلقىزى ەسكەرتكىش تۇبىنە مول جينالعان حالىققا وزدەرىنىڭ جۇرەكجاردى سوزدەرىن ارنادى. ابايتانۋشى اق­ساقالىمىز مە­كەم­تاس مىرزاح­مەت­ ۇلى بۇگىنگى ۇل­ىق كۇننىڭ ءمان-ماڭىزىن ال­تىن­داي از سوزبەن ادەمى جەتكىزىپ ايتا ءبىلدى. ەلى­مىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى بولات ءابدىلمانوۆ ابىزدىڭ حالقىنا ارناعان تاپسىرىندەي ون­داعان ولەڭ شۋماقتارىنان تۇ­را­تىن اباي مونولوگىن كەلىستىرە ور­ىنداپ, وسى ارادا جينالعان قاۋ­ىمعا ءوز­گەشە سىرلى وي سال­عانداي بولدى. بۇدان سوڭ كەزەك اباي اندە­رى­نە بەرىلدى. ءانشى ەرلان رىسقا­لي­دىڭ قارقارالىنىڭ ءبىر قارت قا­زاعىنىڭ جەتكىزۋىمەن زاتاەۆيچتىڭ “قازاقتىڭ 500 ءانى” كىتابىنا ەنگەن ابايدىڭ سىدىق مۇحامەد­جانوۆتىكىنەن بولەك ءوز ءانى ء“وز­گە­گە كوڭىلىم تويارسىڭدى” ورىنداۋى كوپشىلىكتى ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى. ايگىلى “كوزىمنىڭ قاراسىن” ورىس جىگىتى الەكسەي تيموفەەۆتىڭ ءنا­شىنە كەلتىرە شىرقاۋى دا وسىن­دا­عى جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىققا­نىن بايقادىق. ودان ءارى انشىلەر مايرا داۋلەتباقوۆانىڭ, بولات قاناعاتوۆتىڭ, ينديرا قۇداباە­ۆا­نىڭ, ەدىگە اقىلبەكوۆتەردىڭ ور­ىنداۋىندا اباي اندەرى نۇر­لا­نا مۇنارتقان, ۇلى اقىن ارۋاعى توككەن نۇرداي ىزگى جاڭبىر سە­بە­لەگەن الماتى اسپانىنا قالىقتاي بەردى. قازاقتىڭ بەلگىلى اقىنى جا­رىلقاسىن امانوۆ جۇرت الدىنا نەمەرەسى لاۋرانى جەتەلەي شىق­تى. ونىڭ اباي حاقىنداعى ۇتقىر سوزدەرى, ابايمەن سىرلاسقان ءورشىل ولەڭدەرى جىلى شىرايمەن قابىل الىندى. اتاسىنىڭ ابايعا ارناعان ءبىر ولەڭىن نەمەرەسى لاۋرا وقىپ بەردى.  بۇدان كەيىن اقىندار نازىكەن الپامىسقىزى, جاركەن بودەش, زەينوللا تىلەۋجان ۇلى, سايات قامشىگەر, كادىربەك قۇنى­پيا­ ۇلى جانە باسقالار اباي رۋ­حىن كوتەرە ساڭقىلداپ, شابىتتى جىرلارىن وقىدى. الماتىنىڭ المالى اۋدانىنىڭ مەكتەپ وقۋ­شىلارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەزەك­تەسە اباي ولەڭدەرىن جاتقا ايتتى. الماتىنى اباي جىرى تەربەدى. قۇيىلعان كوك مۇنار جاڭبىرعا ۇلاسسا دا اباي جىرى  تولاس­تا­ما­دى. جەر بەتىندە قازاق جاساپ تۇر­عان كەزدە ول جىر تولاستاماس تا… قورعانبەك امانجول. سۋرەتتى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.