قۇقىقتىق كەڭىستىكتى كەڭەيتۋ قادامدارى

رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل دامۋىنىڭ تاعدىرشەشتى ماسەلەلەرىن ايقىنداعان بيىلعى جول­داۋىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ناقتى مىندەتتەر قويدى. وندا “...جاڭا ون­جىل­دىقتا بىزگە دەموكراتيالىق مەم­لە­كەتتەگى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ جوعا­رى حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن جاڭا قۇقىق قورعاۋ جۇيە­سى قاجەت... قۇقىق قورعاۋ ورگان­دا­رىنا قۇقىقتىق كەڭىستىكتى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇيەلىك جۇمىسقا شۇعىل كى­رىسۋدى تاپسىرامىن”, – دەپ اتاپ كورسە­تىل­دى. بۇل ورايدا, قازاقستاننىڭ كور­شىلەس مەملەكەتتەرمەن ءوزارا ىنتى­ماقتى بايلانىسى قىلمىس الەمىنىڭ حالىقارالىق سيپات الۋىنا توسقاۋىل قوياتىنى انىق. تاياۋدا اقمولا وبلىستىق ءىىد جە­دەل قىزمەت جانە رف ومبى وبلىستىق ءىىب كريمينالدىق پوليتسيا باسشىلا­رىنىڭ كوكشەتاۋداعى كەزدەسۋى وسىناۋ وزەكتى ماسەلەنى شەشۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام بولدى دەپ باعالاندى. ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كريمينال­دىق پوليتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى بە­كەت ايماعامبەتوۆ, وبلىستىق ءىىد باس­شى قۇرامى جانە رەسەي فەدەراتسياسى ومبى وبلىستىق ءىىب كريمينالدىق ميليتسياسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى پولكوۆنيك ۆيكتور كوۆالەنكو باستاعان ۇلكەن قۇرامداعى دەلەگاتسيا قاتىستى. بەكەت ايماعامبەتوۆ پەن ۆيكتور كوۆالەنكولاردىڭ شولۋ اڭگىمەلەرىندە قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعى جاعدايىندا جانە جاڭا كەدەن وداعى قۇرىلۋىنا بايلانىستى قىلمىسپەن كۇرەستىڭ تۇپكى قايتارىمىنا, مەملە­كەت­ارالىق بايلانىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىندى. ەجەلدەن كورشىلەس ومبى وب­لى­سىنىڭ توعىز اۋدانى ەلىمىزبەن شەك­تەسەدى. سوڭعى ءبىر جىل ەكى ايدا شەك­ارالىق اۋدانداردا تىركەلگەن قىلمىس­تاردىڭ سانى 4500-گە جەتىپ وتىر. ياعني, ارقيلى سيپاتتاعى قىلمىستاردىڭ اشىلۋ دەڭگەيى كۇرت كوتەرىلگەن. مۇنى كوكشەتاۋداعى باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار قوس ەل قۇقىق قورعاۋشىلارى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ 21 وتىرىسى مەن جۇمىس بابىنداعى كەزدەسۋلەردىڭ تيىمدىلىگىمەن, اقپاراتتار الماسۋدىڭ, بىرلەسكەن جەدەل شارالاردىڭ ىقپالدىلىعىمەن بايلا­نىستىردى. بۇل نەگىزىنەن سولتۇستىك قا­زاقستان جانە پاۆلودار وبلىستارىن قام­تىسا, ەندىگى جەردە اقمولا وبلى­سىمەن دە ىنتىماقتى كەلىسىمگە قول قويىلىپ, ورتاق ءىس-قيمىل شارالارى بەكىتىلدى. كەزدەسۋدە اقمولا وبلىستىق ىشكى ءىس­تەر دەپارتامەنتى كريمينالدىق پو­ليتسيا باسقارماسىنىڭ باستىعى قانات ساتىباەۆ پەن ومبى وبلىستىق ءىىب قىلمىستىق ىزدەستىرۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ۆالەري كالگانوۆ اقمولا جانە ومبى وبلىستارى ىشكى ىستەر ورگاندارى كريمينالدىق پوليتسيا قۇرىلىمدارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى تۋرالى باياندامالار جاسادى. كورشى وبلىستار قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارىنىڭ باسشىلارى رەسپۋبليكا­لىق جانە جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن ءباسپاسوز ءما­سلي­حاتىن وتكىزىپ, جۋرناليستەردىڭ كوپتەگەن سۇراقتارىنا جاۋاپ قايتاردى. باقبەرگەن امالبەك. اقمولا وبلىسى. * * * مالايزيادا ءبىلىم الادى وسكەمەندەگى وبلىستىق دارىندى بالالارعا ارنالعان ليتسەيدىڭ 7 سىنىپ وقۋشىسى ماعجان ايتقازين بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن تالاپتى جاس بالا. ول الماتىدا وتكەن ء“ححى عاسىر كوشباسشىسى” باعدارلاماسىنىڭ بارلىق تەلەسايىستارىنا قاتىسىپ, جەڭىمپاز اتانعان ەدى. ەندى ول مالاي ەلىنە باراتىن بولدى. – زايسان اۋدانىنىڭ ۇلكەن قاراتال اۋىلىندا ومىرگە كەلدىم. بىلتىر وسكەمەندەگى ليتسەيگە وقۋعا  ءتۇستىم. بۇل وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت. ءبىزدىڭ اۋىلدان مارات قابانباەۆ, اسقار ەگەۋباەۆ, ۇلىقبەك ەسداۋلەت سياقتى دارىندى قالامگەرلەر شىققان. الدىڭعى تولقىن اعالارىمنىڭ جولىن قۋماسام دا, سولار سەكىلدى ەل سىيلاعان ازامات بولىپ وسسەم دەيمىن. ەكى مەكتەپتىڭ ۇستازدارىنا العىستان باسقا ايتارىم جوق, – دەدى ماعجان. وڭداسىن ەلۋباي. شىعىس قازاقستان وبلىسى. * * * ماۋسىم, شىلدە دەگەندە, ماۋسىم, شىلدە-اي!.. جامبىل وبلىسىنداعى مەكتەپتەردىڭ 133800 وقۋشىسى جازعى دەمالىسپەن قامتىلدى جامبىل وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى بيىل وقۋشىلاردىڭ جازعى دەمالىسىنىڭ قىزىقتى, عيبراتتى جانە سالاماتتى جاعدايدا ءوتۋىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ەداۋىر جۇمىستار اتقاردى. مىسالعا, وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ 1 جانە 10 سىنىپتارىندا وقيتىن 171536 وقۋشىنىڭ 133800-ءى, ياعني 78 پايىزى جازعى دەمالىس پەن ساۋىقتىرۋعا جانە پايدالى ەڭبەكپەن قامتىلعانىن ەستىپ, قۋانىپ قالدىق. ويتكەنى, بۇل وتكەن جىلعا قاراعاندا 0,7 پايىزعا ارتىق. دەمەك, ءوسۋ بار دەگەن ءسوز. ەگەر وتكەن جىلى بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى مەن ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 98 ملن 281 مىڭ تەڭگە بولىنسە, بيىل اۋداندىق جانە تاراز قالالىق ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, 117 ملن 204 مىڭ 700 تەڭگە بولىنگەن. بۇل تسيفر دا وتكەن جىلعا قاراعاندا, 18 ملن 923 مىڭ 700 تەڭگەگە ارتىق. تاۋ شاتقالدارى مەن وزەن بويلارىنا ورنالاسقان ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايلارى دا جىلداعىدان جاقسارا تۇسكەن. بۇل ماقساتتا قورداي, مەركى, ت.رىسقۇلوۆ اۋداندارى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 7 ملن 839 مىڭ 792 تەڭگە ءبولىپتى. سول سياقتى, “قارلىعاش”, “تاۋ سامالى” دەپ اتالاتىن جەكەمەنشىك لاگەرلەر 5 ملن. 271 مىڭ تەڭگە ءبولىپ, بالالاردىڭ زامان تالابىنا ساي دەمالۋىنا بارىنشا قامقورلىق جاساعان. “كووپەراتور” دەپ اتالاتىن مەملەكەتتىك ەمەس ساۋىقتىرۋ ورتالىعى دا بيىلعى دەمالىس ماۋسىمىنا بارلىق جاعدايى جاسالعان 62 ورىندىق جاڭا عيماراتتى پايدالانۋعا بەرىپ وتىر ەكەن. سونداي-اق, دەمالىس كەزىندە مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەر دە ماۋسىم, شىلدە ايلارىندا جۇمىس ىستەگەن. ونىڭ 263-ءى اۋىل مەكتەپتەرىندە ۇيىمداستىرىلعانى كوڭىل قۋانتادى. جازعى دەمالىس كەزىندە وقۋشىلاردى ەڭبەككە باۋلۋ ارقىلى تاربيەلەۋدىڭ دە ماڭىزى زور. ماۋسىم, شىلدە ايلارىندا 380-گە جۋىق كوگەرىشتەندىرۋ, كوگالداندىرۋ توپتارىنىڭ قۇرامىندا 11543 وقۋشى “جاسىل ەل” باعدارلاماسى بويىنشا ەڭبەك ەتتى. ولار ءوز مۇمكىندىكتەرىنە قاراي اعاش كوشەتتەرىنە كۇتىم جاساپ, ارىقتاردى تازارتتى. ارام شوپتەردى وتاپ, اعاشتاردى اقتادى. اتاپ ايتساق, قورداي اۋدانىنداعى بەتقاينار اۋىلىنىڭ ماڭىنا وتىرعىزىلعان جاس وسكىندەرگە 136 بالا كۇتىم جاساۋمەن اينالىستى. سونىمەن قاتار, قۇرىلىس توپتارىندا, اتا-انالارىمەن بىرگە اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىنا كومەكتەسىپ جۇرگەن وقۋشىلار سانى دا جەتكىلىكتى. مەكتەپ قاسىنان ۇيىمداستىرىلعان ءارتۇرلى كلۋبتاردا, ۇيىرمەلەردە جۇرەكتەرى قالاعان سپورت تۇرلەرىمەن شۇعىلدانىپ, سونداي-اق قولدانبالى ونەرمەن اينالىسىپ, ساز اسپاپتارىندا ويناپ, ءان, بيمەن اۋەستەنىپ جۇرگەن وقۋشىلار دا كوپ. بيىل جاز اقمولا وبلىسىنداعى رەسپۋبليكالىق ء“بالداۋ­رەن” وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا 63, الماتى قالاسىنداعى “بوبەك” ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا 16 ءجاسوسپىرىم دەمالىپ كەلگەن. كوپ بالالى جانە از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلاردان شىققان 3989 وقۋشى (ونىڭ 2373-ءى اۋىلدىڭ بالالارى) وبلىس ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىندە دەمالىپتى. ونىڭ ىشىندە ق.سارىمولداەۆ اتىنداعى, “ۇلان” جانە ۆ.ساۆۆا اتىنداعى بالالار ۇيلەرىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى دە بار. ەلباسىنىڭ ارنايى تاپسىرماسى بويىنشا قىرعىز بالالارىن جازعى دەمالىسپەن قامتۋعا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا جۋالى اۋدانى بەرىكقارا شاتقالىندا ورنالاسقان “تاۋ سامالى” ساۋىقتىرۋ كەشەنىندە جالالاباد, وش وبلىستارىنىڭ 48 بالاسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن دەمالىپ قايتتى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.