سوناۋ سەكسەنىنشى جىلدارى الماتى قالالىق سوتىندا حالىق زاسەداتەلى بولىپ, ءوزىنىڭ قوعامدىق نەگىزدەگى قىزمەتىن ون جىل بويى ابىرويمەن اتقارعان ءماريام باساربايقىزى بۇگىندە وتكەن كۇندەرىن ەرەكشە ءبىر قيماستىقپەن ەسكە الادى. ونىڭ ءوزىندىك سەبەپتەرى دە جەتكىلىكتى, ويتكەنى ەسەلى ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, قوعامدىق جۇمىستى دا تالاپ دەڭگەيىندە اتقارا ءبىلۋ كىم-كىمگە بولماسىن ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىندىگى ءسوزسىز. ءماريام ەلەۋوۆانىڭ جوعارى تالاپ دەڭگەيىنەن كورىنە بىلگەندىگىن ونىڭ ارىپتەستەرى دە, زامانداستارى دا اشىپ ايتادى.
الماتى قالالىق سوتى قاراعان تالاي ءىستەرگە جۇيەلى تۇردە قاتىسىپ قانا قويماي, حالىق وكىلى رەتىندە ءوز پىكىرىن دە جاسىرماي ورتاعا سالاتىن. اسىرەسە, بىلمەستىكتەن جەڭىل-جەلپى قىلمىس جاساعان جاستارعا اۋىر جازا بەلگىلەنگەن كەزدە اراشا تۇرىپ, ونى جەڭىلدەتۋ تۋرالى ۇيعارىمىن بۇگىپ قالماعان كەزدەرى دە از ەمەس. الماتى قالالىق سوتىنىڭ سول كەزدەگى سۋدياسى شورا وسپان ۇلى حالىق زاسەداتەلى ءماريام باساربايقىزىنا ءازىل-شىنى ارالاس ەسكەرتۋ دە جاسايتىن. “كوپشىلىك ۇلكەن قۇرمەت تۇتاتىن سۋديا شورا وسپان ۇلىنىڭ ماعان “ەلدىڭ بارىنە وسىلاي ارا تۇسە بەرسەڭ, تۇرمەدە ەشكىم قالمايدى عوي” دەگەن ءسوزى ءالى ەسىمدە” دەيدى ەڭبەك ارداگەرى وتكەن كۇندەرگە كوز جۇگىرتىپ.
بۇگىندە سەكسەننىڭ اسۋىنا كوتەرىلگەن, جان-دۇنيەسى ىزگىلىككە, مەيىرىم مەن قايىرىمدىلىققا تولى انانىڭ وتكەن ءومىرىنىڭ بۇگىنگى جاستار ءۇشىن بەرەر تاعىلىمى مەن ونەگەسى مول. سول سەكسەنىنشى جىلدارى ءسال بۇزاقىلىق جاساعان جاس جىگىتتى بەس جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى سوت شەشىمىنە قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ءسويتىپ ادىلەتتىلىككە قول جەتكىزگەندىگىن ول ماقتانىشپەن ايتادى. جانە دە بۇل حالىق زاسەداتەلى اراشا تۇرعان جالعىز ءىس ەمەس ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
– تاعى ءبىر قىزىعى, دەيدى اڭگىمەسىن ودان ءارى جالعاستىرعان ول, سول وقيعادان كەيىن ارادا تۋرا ون بەس جىل وتكەندە ادام سەنبەستەي ءبىر قىزىق وقيعا بولدى. ۇمىتپاسام, 1995 جىلى تۋرا جاڭا جىل قارساڭىندا مەنى سامايىن اق شالعان ايەل ءۇيىمە ىزدەپ كەلىپ, سىيلىعىم دەپ, قولىما ون بەس مىڭ تەڭگە ۇستاتتى. مەن بولسام, كەرەگى جوق, نە ءۇشىن دەپ رەنىش ءبىلدىردىم. سويتسەم, ءوزىن نادەجدا يۆانوۆا دەپ تانىستىرعان ايەل ء“بىر كەزدەرى ءسىز مەنىڭ بالامدى اباقتىدان امان الىپ قالدىڭىز, قازىر وتباسى بار, بالالى-شاعالى, سول ءۇشىن ساعان انالىق اق العىسىم شەكسىز” دەدى. ارينە, ەشكىمنەن جاساعان جاقسىلىعىڭنىڭ وتەۋىن كۇتپەيسىڭ, قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرداعى ەڭ باستى قۇندىلىق – ار-وجدان تازالىعى عوي,– دەيدى ەڭبەك ارداگەرى.
الماتىداعى №12 ورتا مەكتەپتىڭ سەگىز كلاسىن ءبىتىرگەننەن كەيىن قالاداعى كووپەراتيۆ تەحنيكۋمىنا ءتۇسىپ, ماماندىعى بويىنشا دزەرجينسكي اتىنداعى تىگىن فابريكاسىندا ەڭبەك جولىن باستادى. بۇگىنگى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا مقق قىزمەتكەرى بولىپ, الماتىعا جۇمىسقا اۋىسقان باسار ءالىمقۇلوۆتىڭ عۇمىرلىق جارى بولىپ, ودان ەكى قىز, ءبىر ۇل ءسۇيدى, قازىر نەمەرەلەرى بار. ءۇلكەن قىزى ساۋلە اكە اماناتىنا ادالدىق تانىتىپ, ءبۇگىندە قازاقستاننىڭ بەلورۋسسياداعى ەلشىلىگىندە كونسۋلدىق قىزمەت اتقارادى.
ۋاقىت وتە كەلە ءىرى شاھارداعى “الاتاۋ”, “جەتىسۋ”, “تيان-شان” مەيرامحانالارىندا باسشىلىق قىزمەت اتقارعان تاجىريبەلى مامان “كەڭەس ساۋداسىنىڭ ۇزدىگى” اتاعىمەن جانە وزگە دە سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. ءومىر بولعان سوڭ, قيىندىقسىز بولمايتىنى ءسوزسىز. اكەسى باسارباي تۋعان جەرى كەگەنگە سوعىستان جارالى بولىپ ورالىپ, تۋرا التى ايدان كەيىن قازا بولدى. سول كەزدە بار بولعانى ون بەس جاستاعى ءماريام بولسا سوڭىنان ەرگەن ەكى باۋىرىنا, جالعىز قالعان شەشەسىنە سۇيەنىش بولىپ, ەڭبەككە ارالاستى.
جاس قىزدى قاتال ۋاقىت ەرتە ەسەيتتى دەسە دە بولادى. اناسى قۇتتىقىز دا تۇلا بويى تۇڭعىشىنا ريزا بولىپ, ومىردەن وزدى, مىناۋ جارىق دۇنيەدە, ءسىرا, انا العىسىنان ارتىق, ودان قىمبات ەشتەڭە جوق شىعار؟! ءماريام باساربايقىزى بولسا وزىنە سوناۋ جاس كەزىندە تۋعان اكە-شەشەسىندەي بولعان ەرلى-زايىپتى ءابدىراشيت پەن ءامينا شالاباەۆتار, گالينا مومبەكوۆانىڭ جاساعان قامقورلىعى مەن كومەگىن ارادا قانشاما ۇزاق جىلدار وتسە دە ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتپايدى. اسىرەسە, شالاباەۆتار وتباسىنىڭ باسپاناسىز جۇرگەن جاس جۇبايلارعا ەكى بولمەلى پاتەر الۋعا كومەكتەسكەندىگى ونىڭ ەسىندە ماڭگى قالماق.
– مەن جەتەكشىلىك جاساعان مەيرامحاناداعى وتىز جاستاعى ەسەپشى سۆەتا نيكولاەۆانىڭ جۇمىسىن تەكسەرۋ كەزىندە ونىڭ جەتى مىڭ ءرۋبلدى جوعالتقانى انىقتالىپ, ءىسى سوتقا بەرىلەتىن بولىپ شەشىلدى. سۇرىنبەيتىن تۇياق جوق دەمەي مە, حالقىمىز, سوندا ءۇش ءسابيى بار جاس كەلىنشەكتى قاتتى ايادىم. امالسىزدان جاقىندا عانا العان قۇندىز تونىمدى ساتىپ, كەتكەن قارجىنىڭ ورنىن تولتىرىپ, ايەلدى قۇتقارىپ قالدىم. قيىندىعى مەن قىزىعى ارالاس وسى ۇزاق عۇمىرىمدا مەنىڭ ۇققانىم, ءاربىر ادام قولىنان كەلگەنشە جاقسىلىق جاساعانى ءجون,– دەيدى ءماريام باساربايقىزى. شىندىعىندا دا, ومىردەن كورگەنى كوپ, تۇيگەنى مول, كوپشىلىك قۇرمەتىنە ءبولەنگەن جاننىڭ بۇل سوزىنە قوسىلماسقا بولمايدى.
باقىت بالعارينا. الماتى.
سوناۋ سەكسەنىنشى جىلدارى الماتى قالالىق سوتىندا حالىق زاسەداتەلى بولىپ, ءوزىنىڭ قوعامدىق نەگىزدەگى قىزمەتىن ون جىل بويى ابىرويمەن اتقارعان ءماريام باساربايقىزى بۇگىندە وتكەن كۇندەرىن ەرەكشە ءبىر قيماستىقپەن ەسكە الادى. ونىڭ ءوزىندىك سەبەپتەرى دە جەتكىلىكتى, ويتكەنى ەسەلى ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, قوعامدىق جۇمىستى دا تالاپ دەڭگەيىندە اتقارا ءبىلۋ كىم-كىمگە بولماسىن ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىندىگى ءسوزسىز. ءماريام ەلەۋوۆانىڭ جوعارى تالاپ دەڭگەيىنەن كورىنە بىلگەندىگىن ونىڭ ارىپتەستەرى دە, زامانداستارى دا اشىپ ايتادى.
الماتى قالالىق سوتى قاراعان تالاي ءىستەرگە جۇيەلى تۇردە قاتىسىپ قانا قويماي, حالىق وكىلى رەتىندە ءوز پىكىرىن دە جاسىرماي ورتاعا سالاتىن. اسىرەسە, بىلمەستىكتەن جەڭىل-جەلپى قىلمىس جاساعان جاستارعا اۋىر جازا بەلگىلەنگەن كەزدە اراشا تۇرىپ, ونى جەڭىلدەتۋ تۋرالى ۇيعارىمىن بۇگىپ قالماعان كەزدەرى دە از ەمەس. الماتى قالالىق سوتىنىڭ سول كەزدەگى سۋدياسى شورا وسپان ۇلى حالىق زاسەداتەلى ءماريام باساربايقىزىنا ءازىل-شىنى ارالاس ەسكەرتۋ دە جاسايتىن. “كوپشىلىك ۇلكەن قۇرمەت تۇتاتىن سۋديا شورا وسپان ۇلىنىڭ ماعان “ەلدىڭ بارىنە وسىلاي ارا تۇسە بەرسەڭ, تۇرمەدە ەشكىم قالمايدى عوي” دەگەن ءسوزى ءالى ەسىمدە” دەيدى ەڭبەك ارداگەرى وتكەن كۇندەرگە كوز جۇگىرتىپ.
بۇگىندە سەكسەننىڭ اسۋىنا كوتەرىلگەن, جان-دۇنيەسى ىزگىلىككە, مەيىرىم مەن قايىرىمدىلىققا تولى انانىڭ وتكەن ءومىرىنىڭ بۇگىنگى جاستار ءۇشىن بەرەر تاعىلىمى مەن ونەگەسى مول. سول سەكسەنىنشى جىلدارى ءسال بۇزاقىلىق جاساعان جاس جىگىتتى بەس جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى سوت شەشىمىنە قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ءسويتىپ ادىلەتتىلىككە قول جەتكىزگەندىگىن ول ماقتانىشپەن ايتادى. جانە دە بۇل حالىق زاسەداتەلى اراشا تۇرعان جالعىز ءىس ەمەس ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
– تاعى ءبىر قىزىعى, دەيدى اڭگىمەسىن ودان ءارى جالعاستىرعان ول, سول وقيعادان كەيىن ارادا تۋرا ون بەس جىل وتكەندە ادام سەنبەستەي ءبىر قىزىق وقيعا بولدى. ۇمىتپاسام, 1995 جىلى تۋرا جاڭا جىل قارساڭىندا مەنى سامايىن اق شالعان ايەل ءۇيىمە ىزدەپ كەلىپ, سىيلىعىم دەپ, قولىما ون بەس مىڭ تەڭگە ۇستاتتى. مەن بولسام, كەرەگى جوق, نە ءۇشىن دەپ رەنىش ءبىلدىردىم. سويتسەم, ءوزىن نادەجدا يۆانوۆا دەپ تانىستىرعان ايەل ء“بىر كەزدەرى ءسىز مەنىڭ بالامدى اباقتىدان امان الىپ قالدىڭىز, قازىر وتباسى بار, بالالى-شاعالى, سول ءۇشىن ساعان انالىق اق العىسىم شەكسىز” دەدى. ارينە, ەشكىمنەن جاساعان جاقسىلىعىڭنىڭ وتەۋىن كۇتپەيسىڭ, قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرداعى ەڭ باستى قۇندىلىق – ار-وجدان تازالىعى عوي,– دەيدى ەڭبەك ارداگەرى.
الماتىداعى №12 ورتا مەكتەپتىڭ سەگىز كلاسىن ءبىتىرگەننەن كەيىن قالاداعى كووپەراتيۆ تەحنيكۋمىنا ءتۇسىپ, ماماندىعى بويىنشا دزەرجينسكي اتىنداعى تىگىن فابريكاسىندا ەڭبەك جولىن باستادى. بۇگىنگى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا مقق قىزمەتكەرى بولىپ, الماتىعا جۇمىسقا اۋىسقان باسار ءالىمقۇلوۆتىڭ عۇمىرلىق جارى بولىپ, ودان ەكى قىز, ءبىر ۇل ءسۇيدى, قازىر نەمەرەلەرى بار. ءۇلكەن قىزى ساۋلە اكە اماناتىنا ادالدىق تانىتىپ, ءبۇگىندە قازاقستاننىڭ بەلورۋسسياداعى ەلشىلىگىندە كونسۋلدىق قىزمەت اتقارادى.
ۋاقىت وتە كەلە ءىرى شاھارداعى “الاتاۋ”, “جەتىسۋ”, “تيان-شان” مەيرامحانالارىندا باسشىلىق قىزمەت اتقارعان تاجىريبەلى مامان “كەڭەس ساۋداسىنىڭ ۇزدىگى” اتاعىمەن جانە وزگە دە سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. ءومىر بولعان سوڭ, قيىندىقسىز بولمايتىنى ءسوزسىز. اكەسى باسارباي تۋعان جەرى كەگەنگە سوعىستان جارالى بولىپ ورالىپ, تۋرا التى ايدان كەيىن قازا بولدى. سول كەزدە بار بولعانى ون بەس جاستاعى ءماريام بولسا سوڭىنان ەرگەن ەكى باۋىرىنا, جالعىز قالعان شەشەسىنە سۇيەنىش بولىپ, ەڭبەككە ارالاستى.
جاس قىزدى قاتال ۋاقىت ەرتە ەسەيتتى دەسە دە بولادى. اناسى قۇتتىقىز دا تۇلا بويى تۇڭعىشىنا ريزا بولىپ, ومىردەن وزدى, مىناۋ جارىق دۇنيەدە, ءسىرا, انا العىسىنان ارتىق, ودان قىمبات ەشتەڭە جوق شىعار؟! ءماريام باساربايقىزى بولسا وزىنە سوناۋ جاس كەزىندە تۋعان اكە-شەشەسىندەي بولعان ەرلى-زايىپتى ءابدىراشيت پەن ءامينا شالاباەۆتار, گالينا مومبەكوۆانىڭ جاساعان قامقورلىعى مەن كومەگىن ارادا قانشاما ۇزاق جىلدار وتسە دە ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتپايدى. اسىرەسە, شالاباەۆتار وتباسىنىڭ باسپاناسىز جۇرگەن جاس جۇبايلارعا ەكى بولمەلى پاتەر الۋعا كومەكتەسكەندىگى ونىڭ ەسىندە ماڭگى قالماق.
– مەن جەتەكشىلىك جاساعان مەيرامحاناداعى وتىز جاستاعى ەسەپشى سۆەتا نيكولاەۆانىڭ جۇمىسىن تەكسەرۋ كەزىندە ونىڭ جەتى مىڭ ءرۋبلدى جوعالتقانى انىقتالىپ, ءىسى سوتقا بەرىلەتىن بولىپ شەشىلدى. سۇرىنبەيتىن تۇياق جوق دەمەي مە, حالقىمىز, سوندا ءۇش ءسابيى بار جاس كەلىنشەكتى قاتتى ايادىم. امالسىزدان جاقىندا عانا العان قۇندىز تونىمدى ساتىپ, كەتكەن قارجىنىڭ ورنىن تولتىرىپ, ايەلدى قۇتقارىپ قالدىم. قيىندىعى مەن قىزىعى ارالاس وسى ۇزاق عۇمىرىمدا مەنىڭ ۇققانىم, ءاربىر ادام قولىنان كەلگەنشە جاقسىلىق جاساعانى ءجون,– دەيدى ءماريام باساربايقىزى. شىندىعىندا دا, ومىردەن كورگەنى كوپ, تۇيگەنى مول, كوپشىلىك قۇرمەتىنە ءبولەنگەن جاننىڭ بۇل سوزىنە قوسىلماسقا بولمايدى.
باقىت بالعارينا. الماتى.
سوڭعى جاڭالىقتار
قاراعاندىدا ەسىرتكى تاراتقان كاسىپكەر سوتتالدى
ەسىرتكى • كەشە
ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە «قانىش الەمى» ورتالىعى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ماڭعىستاۋدا ەلدەگى ەكىنشى بىرەگەي جەدەل جاردەم ستانتسياسى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
قار مەن تۇمان: 14 اقپاندا ەلىمىزدە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • كەشە
الماتىدا قانشا جاڭا مەديتسينالىق مەكەمە بوي كوتەرەدى؟
ايماقتار • كەشە
قازاقستان ازاماتتارىنا نەلىكتەن اقش ۆيزاسى بەرىلمەيدى؟
ساياسات • كەشە
ميحايل شايدوروۆ جۇلدەگە تالاسادى: تىكەلەي ەفيردى قايدان كورۋگە بولادى؟
قىسقى سپورت • كەشە
تاعى ءبىر وڭىرىندە مۇناي ىزدەۋ جۇمىستارى باستالادى
ايماقتار • كەشە
الماتىنىڭ ءبىر بولىگىندە توتەنشە جاعداي جاريالاندى
توتەنشە جاعداي • كەشە
قاراعاندى وبلىسىندا وڭىرلىك كواليتسيا قۇرىلدى
ايماقتار • كەشە
