شىلدە ايىندا ەلىمىزدە قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ باستاماسىمەن سپورتتىڭ وسى تۇرىنەن كاسىبي بوكسشىلار اراسىندا اتالمىش فەدەراتسيانىڭ كۋبوگى جولىنداعى العاشقى باسەكەلەردىڭ باستالعانى بەلگىلى.
بۇل جارىس ەلىمىزدە عانا ەمەس, دۇنيەجۇزى بويىنشا العاش رەت ءوتكىزىلىپ جاتىر. باسقا ەلدەردە دە وسىنداي باسەكەلەر بار, ارينە, بىراق ولاردا سپورتتىڭ وزگە تۇرىنەن وتەتىنىن ەسكەرتە كەتكىمىز كەلەدى. سونىمەن, بيىلدان باستاپ ەلىمىزدە كاسىبي بوكسشىلار اراسىندا تۇڭعىش رەت “قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ كۋبوگى” جولىنداعى ءتورت ديۆيزيونعا بولىنگەن جارىس باستاۋ الدى. ونىڭ العاشقى جەكپە-جەكتەرى گازەتىمىزدە بۇرىن حابارلانعانداي, 17 شىلدە كۇنى “باتىس” ديۆيزيونىندا ونەر كورسەتەتىن كوماندالار اراسىندا اقتاۋدا, 24 شىلدە كۇنى اتىراۋدا وتسە, بۇگىن استانادا “شىعىس” ديۆيزيونىنا كىرەتىن ەلوردا مەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ كوماندالارى اراسىندا وتەدى. جاقىندا گازەتىمىزدە تاعى “استانا ارلاندارى” كاسىبي بوكسشىلار كلۋبى تۋرالى دا جازىلعان ەدى. بيىلعى جىلى بوكس الاڭىندا بولىپ جاتقان وسى جاعىمدى جاڭالىقتار تۋرالى جۋىردا ءبىز بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى, “Astana Arlans” كلۋبىنىڭ باس ديرەكتورى بولات مانكەنوۆپەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– بيىلعى جىلدان باستاپ بوكس فەدەراتسياسىنىڭ كۇنتىزبەسىنە جاڭا جارىستار ەنگىزىلىپ وتىر ەكەن. وسى جارىستار تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز. ونىڭ قازاق بوكسى ءۇشىن قانداي ءتيىمدى جاقتارى بار؟
– قازىر ءبىز وسى جارىستى كادىمگى اۋەسقوي بوكستىڭ ەرەجەسىنە سايكەس, 3 مينوتتەن 3 راۋند بويىنشا وتكىزىپ كەلەمىز. وسى جەردە بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى تيمۋر ق ۇلىباەۆتىڭ اتالمىش جارىستى وتكىزۋدە كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ول فەدەراتسيانىڭ ەسەپتىك ءماجىلىسىندە بىزگە وسىنداي سىنداردىڭ كەرەكتىگىن, ولار قازاق بوكسىنىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىراتىنىن ايتقان بولاتىن. سول جيىندا رەسپۋبليكالىق فەدەراتسيانىڭ جۇيەسى, ۇلتتىق قۇرامانىڭ جاعدايى عىلىم مەن مەديتسينا سالاسى جان-جاقتى تالقىلانىپ, قازىر وسى ماسەلەلەر بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسىنىڭ ءناتيجەسىندە بۇگىندە فەدەراتسيانىڭ تولىق جۇيەسى قۇرىلدى, جۇمىسى رەتتەلىپ, ءتورت قۇراما جاساقتالدى. ولار كەز-كەلگەن جارىستارعا قاتىسا الادى. باپكەرلەر مەن بوكسشىلار, تورەشىلەر ءتيىستى ايلىقتارى مەن سىياقىلارىن الىپ ءجۇر.
– قازىر وڭىرلەردە بوكستىڭ دامۋ دەڭگەيى قالاي؟ جاڭادان وتكىزىلىپ جاتقان جارىستىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى سپورتتىڭ وسى ءتۇرىن دامىتۋعا قانشالىقتى پايداسى تيەدى؟
– ءيا, “قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ كۋبوگى” جاڭا جوبا. ول دۇنيەجۇزىندەگى ەشبىر ەلدە جوق. مۇنىڭ ءمانى نەدە؟ 2007 جىلى مەملەكەتتىك باپكەر بولىپ جۇرگەنىمدە, مىنانداي ستاتيستيكاعا كەزىككەنىم بار ەدى. سول كەزدە وڭىرلەردى ارالاپ ءجۇرگەنىمىزدە ەلىمىزدە 18900-دەن استام جاستاردىڭ بوكسپەن اينالىساتىنىن, ال ولاردى 690 باپكەر جاتتىقتىرادى دەگەن اقپار العان ەدىك. ءبىراق, ءبىر قىزىعى ەلىمىزدە وسىنشاما جاستار بوكسپەن اينالىسىپ جۇرسە دە اۋىر جانە باسقا سالماقتاردا باسەكەلەستىك دەگەن مۇلدەم بولماعان ەدى عوي. اتالمىش جارىستى وتكىزۋدىڭ ءبىر ماقساتى وسى ماسەلەگە ارنالىپ وتىر. ياعني, ەلىمىزدە قانشا ادامنىڭ بوكسپەن اينالىسىپ جاتقانىن, ولاردى قانشا باپكەردىڭ جاتتىقتىرىپ جۇرگەنىن ءبىلۋ. قۇرعاق سانعا سەنبەي, بوكستىڭ جەرگىلىكتى جەردە دامۋىنا كوز جەتكىزۋ. ەندى, 16 جەلتوقسان كۇنى جارىستىڭ شەشۋشى ايقاستارى وتەدى. سول كەزدە ءبىز بوكس تۋرالى شىن اقپاراتتارعا كوز جەتكىزەتىن بولامىز. ال جالپى, بوكس فەدەراتسياسىنا تيمۋر ق ۇلىباەۆ پرەزيدەنت بولىپ كەلگەلى بەرى وڭىرلەردە سپورتتىڭ وسى ءتۇرى جاقسى دامىپ كەلەدى. ەگەر بۇرىندارى قازاقستان قۇراماسىنا كىرمەي قالعان بوكسشىلار ءبىر جىل كەزەگىن كۇتىپ, جارىستاردان سىرت قالاتىن بولسا, قازىر مۇنداي جاعداي بولمايتىنىنا سەنىمدىمىز. اتالمىش جارىستىڭ نەگىزگى ماقساتى دا وسى, ونى ەل چەمپيوناتى سياقتى لايىقتى دەڭگەيدە وتكىزىپ, تالانتتى, جارىستاردا ءبىر ۇپاي سانىمەن جەڭىلىپ قالعان بوكسشىلاردى سىرتتا قالدىرماي, ولاردىڭ ساعىن سىندىرماۋ ءۇشىن قايتادان ءوزىن دالەلدەۋىنە جاعداي جاساۋ. تاعى ءبىر ماسەلە, وڭىرلەردە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن, بوكس دەسە دەلەبەسى قوزاتىن جانكۇيەرلەردى كوبەيتۋ ماسەلەسى بار.
– دۇرىس ەكەن. ەندى “استانا ارلاندارى” نەمەسە “Astana arlans” كلۋبى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز. بۇل جوبانى جاساۋ كوپتەن بەرى ويلارىڭىزدا بولدى ما؟
– بۇل ءAىBA مەن ءىMG كومپانياسىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى. ناقتىراق ايتساق, حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى دوكتور ۆۋ مىرزانىڭ باستاماسىمەن جاسالعان جوبا دەۋگە بولادى. 2008 جىلى بەيجىڭ وليمپياداسىنان كەيىن ول كەزىندە ءتۇرلى سەبەپتەرمەن اۋەسقوي بوكستان كاسىپقوي بوكسقا اۋىسقان سپورتشىلاردىڭ دا وليمپياداعا قاتىسۋعا تولىق قۇقى بار ەكەنىن ايتىپ, وسى جوبانى ازىرلەۋگە كىرىسىپ كەتتى. ازىرشە بۇل جوباعا ازيا, افريكا, امەريكا مەن ەۋروپا قۇرلىقتارىنان 12 كوماندا قاتىسىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە قازاقستان سارى قۇرلىقتا ءۇندىستان, ءازىربايجان, قىتاي ەلدەرىمەن قولعاپ تۇيىستىرەتىن بولادى. وسى جوباعا ءبىز ءبىرىنشى بولىپ كىردىك. بىزدەن كەيىن ءبارى كىردى. “استانا ارلاندارى” كومانداسىندا 17 جىگىت بار. ولار بەس سالماق بويىنشا كۇش سىناسادى. جاقىندا لوندوندا وتكەن كونفەرەنتسيادا ءبىز ءتورت لەگيونەرمەن كەلىسىم-شارت جاساسىپ, ولاردى كومانداعا الدىرتتىق.
– ال ءبىزدىڭ بوكسشىلارمەن كەلىسىم-شارت قالاي جاسالدى؟
– كەلىسىم-شارتتار بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە جاسالادى. ودان كەيىن ونى ۇزارتۋعا بولادى. بوكسشىنىڭ جالاقىسى 150 مىڭ تەڭگە.سونىمەن بىرگە ول جەكپە-جەكتە جەڭىسكە جەتسە, 5 مىڭ دوللار, ال جەڭىلسە 1000 دوللار سىياقى الادى. كوماندانىڭ باپكەرى بەيبىت ەسجانوۆ, تاعى ءبىر باپكەرىمىز بار. ول – مارات مازىمباەۆ. كلۋبتا 73 كگ. سالماقتا ونەر كورسەتەتىن وليمپيادا چەمپيونى باقىت سارسەكباەۆ پەن باسقا دا تانىمال بوكسشىلار بار. ءار قۇرلىقتا كوماندالار 12 كەزدەسۋدەن وتكىزەدى. التاۋى ءوز الاڭىندا, ال قالعانى سىرت الاڭدا وتەتىن بولادى. ءبىز استانادا ءۇش, الماتىدا ءۇش جەكپە-جەك وتكىزەمىز. ازيا قۇرلىعىندا جەڭىمپاز اتانعان كوماندالار بارلىق ايقاستارىن وتكىزىپ بولعان سوڭ ەۋروپا قۇرلىعىنىڭ كۋبوگىمەن كەزدەسەدى. ودان كەيىن كەلەسى جىلدىڭ 11 مامىر كۇنى فينالدىق سايىستار بولادى. مۇندا ەڭ مىقتى دەگەن بوكسشىلار جەكپە-جەكتەرىن وتكىزىپ, سوندا جەڭىمپاز اتانعاندار ءبىر جارىم جىل بۇرىن وليمپياداعا جولداما الادى.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.
