الەم قاي كەزدەگىدەي قازىرگى كۇندەرى بۇلكىلدەپ سوققان قان تامىرى سياقتى. بىراق, ونىڭ بۇل بۇلكىلى قان قىسىمىنىڭ كوتەرىلگەن شاعىن كوزگە ەلەستەتەدى. سەبەبى, دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشى تۇگەل الاڭداۋلى قالىپتا. ەۋروپاداعى
باستى ماسەلە ءالى بوسقىنداردى قابىلداۋ مەن ورنالاستىرۋ توڭىرەگىنەن تاراپ جاتىر. وسىعان وراي گەرمانيا كانتسلەرى شەنگەن ايماعىنداعى ارىپتەستەرىنە ءوزىنىڭ وكپە-رەنىشىن ءبىلدىردى. ۆەنگريا كەلىمسەكتەر كوشى-قونىنان قاشىپ, ۆوكزالدارىن جاۋىپ تاستادى. پولشا ۋكراينداردان باسقا بوسقىنداردى قابىلداۋعا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. «يسلام مەملەكەتى» ەكسترەميستىك توبىرى ىشىندە الاۋىزدىق پايدا بولعان سياقتى. كيبەرنەتيكالىق شابۋىلدىڭ استىندا قالعان امەريكا بيلىگى وسىعان كۇدىك تاڭىلعان قىتاي كومپانيالارىنا قارسى سانكتسيا ەنگىزۋدىڭ جولدارىن ويلاستىرىپ جاتىر. وپەك ەلدەرى مۇناي باعاسىنىڭ ءبىر جونگە كەلۋى ءۇشىن كۇرەسۋدىڭ جولدارىن قاراۋدى حوش كورە باستادى.
اقش قىتايعا سانكتسيا ەنگىزۋ جايىن قاراستىرادى
اقش قازىرگى كەزدەرى رەسەيگە جاساپ وتىرعان ەكونوميكالىق سانكتسيالارى سياقتى شارالاردى امەريكا كاسىپورىندارىنا كيبەرشابۋىلدار جاساپ وتىر دەگەن كۇدىك تاڭىلعان قىتايدىڭ بىرقاتار جەكە تۇلعالارى مەن كومپانيالارىنا دا قولدانۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرىپ جاتىر. «قۇراما شتاتتار رەسەيگە قاتىستى جاساعانى سياقتى, قىتايدىڭ امەريكا كوممەرتسيالىق كاسىپورىندارىنا كيبەرشابۋىلدار جاسادى دەگەن كۇدىككە ۇشىراعان جەكە تۇلعالارى مەن كومپانيالارىنا سانكتسيا ەنگىزۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرادى», دەپ اتاپ ءوتتى Reuters اگەنتتىگى وسىعان وراي.
سوعان قاراماستان, Reuters مالىمەتتەرى بويىنشا, امەريكا بيلىگى «رەسەيمەن ارانى بۇرىنعىدان دا شيەلەنىستىرە تۇسەتىندەي نەمەسە قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ قىركۇيەك ايىنداعى مەملەكەتتىك ساپار الدىندا كوڭىل كۇيىن قاشىراتىنداي ءالى ەشقانداي تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلداي قويماعان».
قازىرگى تاڭدا ۆاشينگتون قاراستىرىپ جاتقان سانكتسيالار ۇكىمەت مالىمەتتەرىنە بۇزىپ كىرگەن حاكەرلەردىڭ جايىنا قاتىستى ەمەس, دەپ انىقتاي تۇسەدى وسى ورايدا اگەنتتىك. شەكتەۋ اقش كوممەرتسيالىق قۇرىلىمدارىنىڭ بازالارىنا بۇزىپ كىرۋگە جاۋاپتى دەپ ساناپ وتىرعان شەتەلدىك ازاماتتار مەن كومپانيالارعا قاتىستى بولۋى دا مۇمكىن.
Reuters-ءدىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, بۇل شەكتەۋ شارالارى مۇنداي كومپانيالاردىڭ «امەريكا قارجى جۇيەسىنە كىرۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرۋ» تۇرىندە بولاتىن سياقتى. ال «بايىپتى كاسىپورىندار ءۇشىن ولىممەن تەڭ» بولىپ باعالانادى. «مۇنداي سانكتسيالارعا رەسەي مەن قىتايدان بولەك, باسقا ەلدەردىڭ دە جەكە تۇلعالارى مەن كومپانيالارى ۇشىراپ قالۋلارى ىقتيمال», دەپ جازادى اگەنتتىك.
رەسەيدىڭ اتى اتالماي, قىتايعا قارسى وسىنداي جازالاۋ شارالارى جاسالعالى جاتقانى تۋرالى دۇيسەنبى كۇنى Washington Post گازەتى دە حابارلادى. ونىڭ جازۋىنشا, اڭگىمە «قىتاي ۇكىمەتىنىڭ امەريكانىڭ ساۋداداعى باعالى قۇپيالارىن ءبىلىپ الۋى ءۇشىن ولارعا كيبەرنەتيكالىق شابۋىل جاسايتىن كومپانيالار مەن جەكە تۇلعالار جايىندا بولىپ وتىر».
سوڭعى كەزدەرى اقش اكىمشىلىگى ءجيى-ءجيى كيبەرشابۋىلدارعا تاپ بولىپ قالىپ ءجۇر. سولاردىڭ بىرىندە – شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا قارۋلى كۇشتەردىڭ شتابتار باسشىلارى كوميتەتى ەلەكتروندى پوشتاسىنىڭ حات جونەلتۋ جۇيەسىن بۇزىپ كىرۋ بولدى. ءدال وسىنداي ءىرى اۋقىمداعى وقيعا ەلدە شىلدەنىڭ باسىندا ورىن العان ەدى. سوندا امەريكا ۇكىمەتى كادرلار باسقارماسىنىڭ رەسمي وكىلدەرى بەلگىسىز حاكەرلەردىڭ 25 ميلليوننان استام ادامنىڭ, ولاردىڭ ىشتەرىندە بۇرىنعى جانە قازىرگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر دە بار, جەكە مالىمەتتەرىنە كىرۋدىڭ ورايى كەلگەنىن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولعان-دى. ال اقش ۇلتتىق بارلاۋ ديرەكتورى دجەيمس كلەپپەر كادرلىق قىزمەتكەرلەردىڭ مالىمەتتەرىن بۇزىپ كىرۋدەگى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قىتاي حاكەرلەرىنە جۇكتەلەتىنىن ايتقان ەدى.
بوسقىندار ماسەلەسى شەنگەن ايماعى شەبىن سەتىنەتكەلى تۇر
گەرمانيانىڭ كانتسلەرى انگەلا مەركەل ەگەر ەۋرووداق ەلدەرى بوسقىنداردى ءوزارا ءادىل ءبولىسىپ الۋ جونىندەگى ورتاق مامىلەگە كەلە المايتىن بولسا, شەنگەن كەلىسىمىنىڭ كۇنى دە بىتەتىنىن اشىق ايتتى. «مۇنداي ايماقتىڭ قۇنى دا قاراڭ بولادى», دەدى فرگ باسشىسى. مۇنى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ءبىلدىردى.
«ەگەر ەۋروپا بوسقىنداردى ءادىل ءبولىسىپ الۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلە الماسا, شەنگەن كەلىسىمىنىڭ جايى كۇماندى بولىپ قالادى», – دەدى ول.
[caption id="attachment_74742" align="aligncenter" width="630"]
Kanun disi yollarla Mugla'nin Bodrum Ilcesi'nden Yunanistan'in Kos adasina kacmak isteyen 192 kacak yakalandi.[/caption]
وسى رەتتە گەرمانيانىڭ بۇرىنعى كانتسلەرى گەرحارد شرەدەر ەۋروپا, اتاپ ايتقاندا, گەرمانيا بوسقىندار جايىنان ءتيىستى قورىتىندى شىعارۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. ول Welt am Sonntag گازەتىندە جاريالانعان اۆتورلىق ماقالاسىندا كەلۋشىلەردى تەزىرەك جەرگىلىكتى جاعدايعا بەيىمدەي ءبىلۋ كەرەك, سول كەزدە ودان ەلدىڭ ەكونوميكاسى دا ۇتادى, دەگەن ويدى جەتكىزدى.
«ەگەر كەلەشەكتە دە الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدا كۇشتى مەملەكەت بولىپ قالا بەرگىمىز كەلسە, بىزگە بۇل كەلۋشىلەر كەرەك», – دەدى سەنىممەن گفر ۇكىمەتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى. ەكس-كانتسلەر, سونداي-اق, ەۋروپانى «جاڭا تەمىر شىمىلدىقتىڭ» ارعى جاعىنا تىعىلىپ وتىرماۋعا شاقىردى. ونىڭ ويىنشا, ەۋروپا وداعى ميگرانتتار تاسقىنىن ساۋاتتى باسقارا وتىرىپ, كەلۋشىلەردىڭ ورتاعا تەز ءسىڭىسىپ كەتۋلەرىنە جول اشۋلارى ءتيىس.
نەمىستىڭ تاعى ءبىر جەكسەنبىلىك گازەتى – Bild am Sonntag گفر-ءدىڭ بوسقىندارمەن ىنتىماقتا بولۋعا شاقىرعان ءجۇز بەدەلدى ادامىنىڭ ءتىزىمىن جاريالادى. بۇل ساپتا گەرمانيا مينيسترلەر كابينەتىنىڭ مۇشەلەرى, وپپوزيتسياداعى ساياساتكەرلەر, سپورتشىلار, اكتەرلەر, رەجيسسەرلەر, تەلەجۇرگىزۋشىلەر, ءىرى كونتسەرندەردىڭ باسشىلارى بار. ولار نەمىستەردى كەلۋشىلەرگە قاتىستى شىدامدىلىق تانىتىپ, قولدان كەلگەنىنشە قولداۋ كورسەتۋگە شاقىردى. «سوعىستان قاشىپ كەلگەن بوسقىندار گفر جەرىنەن وزدەرىنىڭ ەكىنشى ۇيلەرىن تاپقىلارى كەلەدى», – دەلىنگەن قايراتكەرلەر جاريالاعان مالىمدەمەدە.
يراكتا «يسلام مەملەكەتىنىڭ» 122 سودىرى اتىلدى
يراكتىڭ نايناۆا پروۆينتسياسىندا دۇيسەنبى, 31 تامىز كۇنى «يسلام مەملەكەتى» تەررورلىق ۇيىمى ءوزىنىڭ ساپىنداعى 122 سودىردى اتىپ تاستادى.
كۇردىستان دەموكراتيالىق پارتياسى وكىلى سايد ءمامۋزينيدىڭ مالىمدەۋىنشە, ولارعا مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساپ, يسلاميستەر ليدەرى ابۋ باكر ءال-باعداديدى ولتىرمەك بولدى دەگەن ايىپ تاعىلعان. مامۋزيني توڭكەرىستىڭ 30 تامىز, جەكسەنبى كۇنى جاسالۋعا ءتيىستى بولعانىن جەتكىزدى. «بىراق, سودان ەكى كۇن بۇرىن استىرتىن ارەكەتكە جۇمىلعان بەس سودىر اشكەرە بولىپ, قاماۋعا الىندى», دەدى ول. ناتيجەسىندە دەرەۋ قولعا تۇسىرىلگەن 18 ۇرىس كومانديرلەرىن قوسا ەسەپتەگەندە, بارلىعى 122 سودىر موسۋلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى تۇرمەدە اتىلدى.
ءمامۋزينيدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, «يم قاتارىنداعى جىككە بولىنۋشىلىك بارعان سايىن قاتتى ءبىلىنىپ كەلەدى». اقشا, بيلىك پەن ىقپال ءۇشىن تالاستا بۇعان دەيىن دە ونداعان سودىر وپات بولعان ەدى, دەگەندى قوستى كۇردىستان دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ وكىلى.
بۇرىن «يراك پەن لەۆانتاداعى يسلام مەملەكەتى» دەپ اتالعان «يسلام مەملەكەتى» 2006 جىلدان بەرى ارەكەت ەتەدى. توبىر سودىرلارى 2014 جىلدىڭ جازىندا سيريا مەن يراك تەرريتورياسىنىڭ بىرقاتار اۋماقتارىن باسىپ الىپ, موسۋلدى استاناسى ەتتى, ال قۇرىلىمدارىن «حاليفات» دەپ جاريالادى.
قازىرگى كۇندەرى «يسلام مەملەكەتى» ساربازدارىنا قارسى داماسكىنىڭ جاعىنداعى اسكەري كۇشتەر, سيريا كوتەرىلىسشىلەرى, يراك ارمياسى, كۇرد ءوزىن ءوزى قورعاۋ جاساقتارى مەن اقش باستاعان كواليتسيا ۇرىس قيمىلدارىن جاساپ جاتىر. وبب-نىڭ مالىمەتى بويىنشا, يم قۇرامىندا 30 مىڭنان استام سودىر سوعىسىپ ءجۇر.
بەتتى دايىنداعان سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».
