20 قازان, 2015

اۆتوكولىكتەر دە, سودىرلار دا جويىلدى

340 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
شاراينا-1سيريادا «يسلام مەملەكەتى» تەررورشىل توپتارىنىڭ اۆتوكولونناسىنا جاسالعان اۆياسوققىدان 40-تان استام سودىردىڭ كوزى جويىلعان. بۇل اقپاراتتى ادام قۇقىعى جونىندەگى سيريالىق وبسەرۆاتورياسىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ «ۆۆس» اگەنتتىگى تاراتتى. اۆياتسيالىق شابۋىل حاما پروۆينتسياسىنىڭ اۋماعىندا جاسالعان. ناتيجەسىندە 16 اۆتوكولىك تالقاندالىپ, ونداعى 40-تان استام سودىر ءولىم قۇشقان. سيريالىق رامي ابدەل راحماننىڭ سوزىنە قاراعاندا, اۆتوكولونناعا رەسەيلىكتەردىڭ نەمەسە سيريالىق ارميانىڭ قايسىسى شابۋىل جاساعانى قازىرگە بەلگىسىز. «اسكەري ۇشاقتار ۆاشينگتون باسشىلىق ەتەتىن كواليتسيانىڭ ۇشاقتارىنا جاتپايدى», – دەپ اتاپ وتكەن راحمان. سوڭعى اپتالاردا سيريانىڭ قارۋلى كۇشتەرى تەررورشىل سودىرلارعا قارسى اسكەري قيمىلداردى بەلسەندى جۇرگىزە باستاعانىن ايتا كەتەيىك. حالىق پارتياسى ۇزدىك ناتيجە كورسەتتى شۆەيتسارياداعى پارلامەنتتىك سايلاۋ ناتيجەسى سايلاۋشىلاردىڭ 28 پايىز داۋىسىن جيناعان ۇلتتىق-كونسەرۆاتيۆتىك شۆەيتساريا حالىق پارتياسىنىڭ العا شىققانىن كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى شۆەيتساريا حالىق پارتياسى ۇلتتىق كەڭەستەن 200 دەپۋتاتتىق مانداتتىڭ 65-ءىن الاتىن بولادى. بۇل 2007 جىلى وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋداعىدان ءۇش ورىندى كوپ العانىمەن ەرەكشەلەنىپ وتىر. ساياساتتانۋشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, پارتيانىڭ سايلاۋدا ءبىرىنشى ورىنعا شىعۋى ولاردىڭ ميگراتسيا اعىنىنا قاتاڭ شەكتەۋ قويۋ ماسەلەسىن كوتەرۋى سەبەپ بولسا كەرەك. ەكىنشى ورىندى ەۋروپالىق وداقپەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتى جاقتايتىن سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى يەمدەنىپتى. بۇل پارتياعا سايلاۋشىلاردىڭ 18 پايىزى داۋىس بەرگەن. ال ءۇشىنشى ورىنعا 16 پايىزدان استام سايلاۋشىلار داۋىسىن جيناعان «سدپ. ليبەرالى» پارتياسى قول جەتكىزگەن. سيرياداعى جاعدايدى تالقىلاۋدى ۇسىندى شاراينا-2جاقىن كۇندەرى اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دجون كەرري رەسەي, ساۋد ارابياسى, تۇركيا جانە يوردانيا بيلىگىمەن كەزدەسىپ, سيرياداعى جاعدايدى تالقىلاۋدى جوسپارلاپ وتىر. «سيريا جانجالىن اسكەري قيمىلدار ارقىلى شەشۋ ادامزات اپاتىنا سوقتىرادى. ول ەلدىڭ تۇتاستىعىنا عانا ەمەس, وڭىردەگى وزگە دە مەملەكەتتەرگە قاۋىپ توندىرەدى», – دەپ اتاپ ءوتىپتى د.كەرري. ونىڭ ايتۋىنشا, «سيريا پرەزيدەنتى باشار اسادقا قولداۋ كورسەتۋ, بۇدان دا كوپ قانتوگىسكە اكەلەدى, بوسقىندار سانىن ارتتىرادى, ەكسترەميزمدى ورىستەتەدى». سونىمەن بىرگە, ول بىرەر كۇننەن سوڭ تاياۋ شىعىسقا ساپارمەن باراتىنىن ايتقان. ءوز كەزەگىندە كرەمل اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ۇسىنىستارى تۋرالى بىلەتىنىن, قازىرگى كەزدە سول ۇسىنىستار پىسىقتالىپ جاتقانىن اتاعان. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا:
  • ناتو يسپانيا, يتاليا جانە پورتۋگاليادا 2002 جىلدان بەرگى ەڭ اۋقىمدى ءۇش اپتالىق اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارىن باستادى. وعان 36 مىڭنان استام اسكەر, 130 ۇشاق جانە 60 كەمە مەن سۋاستى قايىقتارى قاتىسۋدا.
  • ىستامبۇل اۋەجايىندا بريتانيا ازاماتشاسى اسىلىپ قالعان. بۇعان ونىڭ يراكتىڭ ەربيليا قالاسىنا ۇشاتىن رەيسكە كەشىگىپ قالۋى سەبەپ بولعان سياقتى.
  • كولۋمبيا استاناسى بوگوتادا شاعىنداۋ ۇشاقتىڭ اپاتقا ۇشىراۋى سالدارىنان بەس ادام قازا تاپتى. ۇشاق اۋەگە كوتەرىلگەن سوڭ ءۇش مينۋت وتكەندە قۇلاعان.
  • مەكسيكالىق ميللياردەر كارلوس سليم اپتاسىنا ءۇش كۇن جۇمىس ىستەۋ جونىندە ۇسىنىس ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسەدى.
كەلىسىم رەسمي تۇردە كۇشىنە ەندى شاراينا-3رەسمي تەھران مەن «التىلىق» ۆەنادا قول جەتكىزگەن يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى تۋرالى كەلىسىم 18 قازاندا كۇشىنە ەندى. بۇل تاراپتار ءۇش اي بۇرىن مويىندارىنا العان بارلىق مىندەتتەردى ورىنداۋعا كىرىسۋى ءتيىس دەگەندى بىلدىرەدى. وسىعان بايلانىستى ەندى يران مىڭداعان تسەنتريفۋگانى كونسەرۆاتسيا­لاپ, بايىتىلعان ۋراننىڭ 95 پايىزىن جويىپ, رەاكتوردى جاڭعىرتۋى قاجەت. ال اقش پەن ەۋروپا يرانعا سالىنعان سانكتسيالاردان باس تارتۋعا ازىرلەنۋى ءتيىس. يران تاراپى كەلىسىمدەگى ءوز مىندەتتەرىن ورىنداپ بولعان سوڭ, اقش پەن ەۋروپا قۇجاتتا كورسەتىلگەن ماسەلەلەردى جۇزەگە اسىراتىن بولادى. «بۇل يراننىڭ يادرولىق قارۋعا قولدارى جەتپەيتىنىن كورسەتەدى. سونداي-اق, يراننىڭ حالىقارالىق قوعامداستىقپەن ىنتىماقتاستىقتى قالپىنا كەلتىرۋگە كەپىلدىك بەرەدى», – دەپ اتاپ ءوتتى ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فيليپپ حامموند. تەراكتىگە قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن... اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ىستامبۇل قالاسىندا انتيتەررورلىق رەيد كەزىندە «يسلام مەملەكەتى» توپتارىمەن بايلانىسى بار دەگەن كۇدىك بويىنشا 50 شەتەلدىك ازامات ۇستالعان. كۇدىكتىلەردىڭ سيريا مەن يران ەلدەرى اۋماعىنا ءوتىپ, «يسلام مەملەكەتى» سودىرلارىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ نيەتتەرى بولعان سياقتى. كەڭ اۋقىمدى جۇزەگە اسىرىلعان رەيدتىك ءىس-شارا 10 قازان كۇنى انكارادا ورىن العان قاندى تەررورلىق اكتىلەرگە بايلانىستى ۇيىمداستىرىلعان. انكاراداعى قايعىلى وقيعا تۇركيا تاريحىنداعى ەڭ ءىرى تەررورلىق ارەكەتتىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وقيعا سالدارىنان 102 ادام قازا تاۋىپ, 200-دەن استام ادام جارالانعان ەدى. رەيد كەزىندە ىستامبۇل قالاسىنىڭ پەنديك اۋدانىنداعى 17 ۇيگە تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن, كۇدىكتىلەردىڭ بارلىعى پوليتسيا بولىمشەسىنە جەتكىزىلىپتى. ولاردىڭ قايسى ەلدىڭ ازاماتتارى ەكەنى جاقىن كۇندە انىقتالادى. ۇيسىزدەر ءۇشىن بانكەت ۇيىمداستىردى شاراينا-4اقش-تىڭ ساكرامەنتو قالاسىندا كۇيەۋ جىگىت پەن قالىڭدىق وزدەرىنىڭ وتۋگە ءتيىس ۇيلەنۋ تويلارىن اۋىستىردى. قالىڭدىقتىڭ اتا-اناسى الدىن الا تولەنگەن توي داستارقانىنىڭ ورنىنا قالاداعى ءبىر وتەلدە ءۇيسىز جۇرگەندەر ءۇشىن بانكەت ۇيىمداستىرعان. قالىڭدىقتىڭ اناسى كەرري دۋەيننىڭ ايتۋىنشا, ولار 120 ادام شاقىرىلعان بولمايتىن تويدىڭ ورنىنا «ومىرىندە ەڭ بولماسا ءبىر رەت قالاداعى جاقسى وتەلدەردىڭ بىرىنەن تۇسكى اس ءىشسىن» دەگەن نيەتپەن جەرگىلىكتى ۇيسىزدەردى شاقىرۋدى ءجون كورگەن. سالتاناتتى راسىمگە دايىندالعان گۇلدەردى قارتتار ۇيىنە تابىس ەتىپتى. بانكەتكە ارالارىندا جالعىز باستىلار, بالالى وتباسىلارى بار 90 ادام قاتىسقان ەكەن. ال بانكەتكە 35 مىڭ دوللار جۇمسالعان. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ادام قۇقىعى – باستى نازاردا

اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026