مىڭنان ءبىر مۇمكىندىك

ول بۇل جولى دا سوڭىنا اڭدۋ­شىلاردىڭ جارىق كۇندە شام الىپ تۇسكەنىن انىق سەزدى. ارينە, ادامى قاپتاعان, ءجۇرىس-تۇرىسى كوپ ىعى-جىعى قالانىڭ ىشىنەن كىمنىڭ كىم ەكەنىن ايىرۋ وڭاي ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ال سولاردىڭ اراسىنان باسقان ءىزىڭدى اڭدۋشىنىڭ قايسىسى ەكەنىن تاپ باسۋ جانە سوعان ناقتى كوز جەتكىزۋ ەش قيسىنى كەلمەس امالداي كورىنەدى. سوندىقتان دا, بارلاۋشى ءۇشىن بارلاۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋدەن گورى, سىرتىڭنان بىرەۋدىڭ باقىلاپ جۇرگەنىن ايرىقشا ايىرا ءبىلۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەستەي دەيدى ەكەن. بۇعان سپارتاك وسى ءبىر جاسىرىن مىندەتىن اتقارۋ كەزىندە تاعى ءبىر كوز جەتكىزدى. بىراق, شەتەلگە قۇپيا مالىمەت جيناۋعا جىبەرىلگەن جاننىڭ جانسىز ەكەنىن و جاقتىڭ ارنايى قىزمەت ادامدارى ءبىلىپ قويسا ونىڭ بارلاۋىنىڭ قۇنى كوك تيىن. ءبارى بەكەر. بىلە بىلسەك جانسىز دەپ جاماندىققا قيعاننان ايتىلمايدى. ەندەشە, «تىڭشى» مەن «جانسىزدىڭ» ايىرماسى جەر مەن كوكتەي دەگەن راس. مۇنى ۇعاتىندار مەن ۇقپايتىندار تاعى بار. سول شەتەلدەگى بارلاۋشىلار ءۇشىن ەڭ قيىن مىندەتتىڭ ءبىرى – بايلانىس. بايلانىستىڭ ءبارى اسا قۇپيا, جاسىرىن جۇرگىزىلۋى قاجەت ەكەندىگى بەلگىلى. ءتىپتى, كانىگى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ ماماندارى دا بايلانىس – بۇل كەز كەلگەن, ەڭ مىقتى دەگەن بارلاۋ قىزمەتتەرىنىڭ وسال تۇسى, اقسايتىن جەرى, دەيدى. سودان بارىپ بارلاۋشىلاردىڭ كوپتەگەن ساتسىزدىكتەرى وسى بايلانىس كەزىندە ورىن الىپ, ولار قولعا ءتۇسىپ قالىپ جاتادى دەپ تۇجىرىم جاسايدى. الايدا, بارلاۋشىنىڭ دا بارلاۋشىسى بار دەگەندەي, «ساقتىقتا قورلىق جوق» دەگەندى ۇنەمى العا ۇستايتىن سپارتاك ىزىندە ادام بار ەكەنىن انىق ءبىلدى. كەزىندە, سىرتقى كەلبەتى گولليۆۋد اكتەرى دۋگلاسقا ۇقسايتىنىنا قاراي دوستارى ونى, اتاقتى اكتەردىڭ سول كەزدەگى ويناعان بەلگىلى رولىنە ورايلاستىرىپ, سپارتاك دەيتىن. ال بۇگىندە سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىعىپ وتىرعان ۆيكتور پرۋدنيكوۆ قازاقستان سىرتقى بارلاۋ قىزمەتى ارداگەرلەرى كەڭەسىنىڭ بەلدى مۇشەسى. ءالى دە قيمىلى دا, ءسوزى دە شيراق پولكوۆنيكتىڭ سىرى كوپ بولعانىمەن ايتارى از. بىراق, ساپتان تايعان جوق. دەمالىسقا شىققاننان كەيىن دە ۇجىمىنان قول ۇزبەي, جاس­تاردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ, ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋگە باۋلۋ جولىندا بارىنشا ادال ەڭبەك ءسىڭىرىپ كەلەدى. نەگىزى بارلاۋشىلاردا قالىپ­تاسقان ادەت – ءوز ماماندىعى جايلى, جەدەل جۇمىستارى تۋرالى شەشىلىپ ايتا بەرمەيدى. كەيدە ارداگەر بارلاۋشىلار ءوزارا باس قوسىپ, جەكەلەگەن وپەراتسيالاردى ەسكە العان كەزدە عانا ولاردىڭ قانداي قاۋىپ-قاتەرلى جاعدايلاردى باستان كەشكەندەرىنە كوز جەتكىزۋگە بولادى. پولكوۆنيك ۆ.پرۋدنيكوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكى­زىلگەن وپەراتسيالار تۋرالى قۇجاتتار مۇراعاتتا ساقتاۋلى تۇر. بىراق, ول وپەراتسيالاردىڭ جاڭعىرىعى ءالى باسىلماي جاتقاندىقتان, ونىڭ بۇگە-شىگەسى تاياۋ ارادا اشىلا قويۋى قيىن. ويتكەنى, ءار ماتەريالدىڭ قۇپيا ساقتالۋ مەرزىمى بار. ماڭىزىنا وراي, بالكىم, 50-60 جىل مۇلدە ايتىل­ماۋى مۇمكىن. سوڭعى 40 جىلداعى سىرلار جابۋلى قازاننىڭ ىشىندە, ياعني مۇراعاتتا قاتتالعان كۇيىندە جاتا بەرمەك. سوندىقتان دا, قۇپيا قىزمەت وكىلدەرى – تارتىپكە بوي ۇسىنعاندار دەيمىز, ءتىپتى, زەينەتكەرلىككە شىعاردا دا ولار قولحات بەرەدى. بىزگە كەڭەستىك زاماندا بولسا دا قازاقستاندىق اتپەن استىرتىن ادال ەڭبەك ەتكەن جانداردىڭ ناقتى ەرلىك ءىسى كەيىنگى بارلاۋشى بولامىن دەگەن جاستارعا وي سالسا دەيمىز. وسى ورايدا, جاستارعا قۇپيا قىزمەتتىڭ ەل ءۇشىن شەكسىز قۇندىلىعىن جەتكىزۋ كەرەكتىگىن بارلاۋشى بولعان پولكوۆنيككە جەتكىزگەنىمىزدە ول تارتىنبادى. «...ماعان ءبىر جولى شەتەلدەگى اگەنتپەن بايلانىسۋ ارناسىن تەكسەرۋ تاپسىرىلدى. سول ەلگە ءىس-ساپارعا ديپلوماتيالىق اڭىزبەن شىعىپ, ءبىراز كۇن تەكسەرىلدىم, – دەدى كەيىپكەرىمىز. – سوڭىمنان اڭدۋشىلاردىڭ بارىن انىقتادىم. سوعان قاراماي مەن قويىلعان بەلگىنى مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋىم كەرەك. سول بەلگىنى كورگەننەن كەيىن عانا, ەسكى ءبىر موناستىردا بولاتىن كەزدەسۋگە بارۋىما رۇقسات ەتىلگەن ەدى. ال كولىكتى توقتاتىپ, سىرتقا شىقپاي ول بەلگىنى «وقۋ» مۇمكىن ەمەس. سونىمەن مەن نە ىستەدىم دەيسىز عوي. ول ەلدە اۆتوموبيل رولىندە وتىرىپ تەمەكى شەگۋگە بولمايدى. مەن ءبىر كۇنى ەلشىلىكتەگى «تازا ديپ­لوماتتاردىڭ» ءبىرىنىڭ كولىگىمەن سول ماڭايعا قاراي شىقتىم. تيەسىلى جەرگە جاقىنداعاندا ديپلوماتقا شىلىمىڭدى تۇتات دەدىم. باسىندا ول تۇسىنبەي قالىپ, شەگۋگە بولمايدى عوي دەپ ەدى, ارتىنان مەنىڭ قالجىڭداپ تۇرماعانىمدى, ونىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ, وتتىعىمەن «مالبوروسىن» تۇتاتتى. سول مەزەت جول پوليتسياسى دا كەلە قالىپ, ءبىزدى توقتاتتى. جۇرگىزۋشى قوزعالتقىشتى ءوشىرىپ, ەكەۋمىز دە سىرتقا شىقتىق. ءبىزدىڭ ديپلوماتيالىق قۇجاتىمىزدى كورىپ, پوليتسيا بىزگە تەك ەسكەرتۋ جاساۋمەن شەكتەلىپ, قويا بەردى. ال وسى ەكى ارادا مەن وزىمە قاجەتتى بەلگىنى كورىپ ۇلگەردىم. ىزىمىزدەن اڭدۋشىلاردىڭ نەبىر ءتىس قاققانى بولسا دا ەشنارسەگە كۇدىكتەنىپ ۇلگەرمەيتىن ەدى». ءيا, تاريحتان بەلگىلى 1969 جىلى كسرو-نىڭ شىعىس شەبىندە, ۋسسۋري وزەنى ماڭىندا ۇلى وتان سوعىسىنان كەيىنگى ۇلكەن ۇرىستاردىڭ ءبىرى بولدى. دامانسك ارالىندا ونداعان كەڭەس اسكەرلەرى قايتىس بولدى. ارتىنشا جالاڭاشكول وقيعاسى لاپ ەتتى. سول كەزدە عوي كسرو مەن « ۇلى كورشىسىنىڭ» اراسىنداعى قىرعي-قاباقتىق بول­عانى. كەز كەلگەن مەملەكەت وزگە مەم­لەكەتتەرمەن قارىم-قاتىناستا ءوز ساياساتىن ۇتىمدى جۇرگىزۋگە, ەلگە قاۋىپ توندىرەتىن دۇنيەلەرگە لا­يىقتى جاۋاپ بەرۋگە, سولاردى بول­دىرماۋعا قاتىستى الدىن الا شارالار قابىلداۋعا ۇمتىلاتىنى انىق. وسىنداي قاجەتتىلىك تۋىنداپ, قازاقستاندا بارلاۋ بولىمشەسى اشىلىپ, ول كەيىن قازاق كسر مقك ءبىرىنشى باسقارماسىنا دەيىن ءوستى. بۇل قۇرىلىم كسرو مەملەكەت­تىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ايماق­تىق بولىمشەسى بولعاندىقتان ورتا­لىقتىڭ, ياعني ماسكەۋدىڭ پارمەنىن ورىنداۋعا ءتيىستى ەدى. ول كەزدە قازاقستاندىق بارلاۋ­شىلاردىڭ الدىنا ماسكەۋدىڭ قوي­عان نەگىزگى تاپسىرماسى – كەڭەس وداعى مەن كورشى مەملەكەتتەر ارا­سىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ شيە­لەنىسىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ, ىشكى ماسەلەلەرىنە ارالاسپاي, مۇمكىن بولسا ەكى ەلدى جاقىنداتۋعا كۇش سالۋ. اقپارات الۋ ءۇشىن, جالپى قويىلعان تاپسىرمانى ورىنداۋ بويىنشا قازاقستاندىق بارلاۋشىلار ءتۇرلى بارلاۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزدى. بارلاۋشىلاردىڭ تىلىمەن ايتقاندا, ول جەرلەردە «جەدەل پوزيتسيالار قۇرۋ» قاجەتتىلىگى تۋىندادى. مىنە, سول كەزدە, وتكەن عاسىردىڭ 70-80-ءشى جىلدارى ۆ.پرۋدنيكوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن جيىرمادان اسا شەتەلدىك بارلاۋ ءىس-شارالارى وتكىزىلگەن ەكەن. ءسويتىپ, سول ناتيجەلى ءىس-قيمىل ارقاسىندا قازاقستاننىڭ سىرتقى بارلاۋى كسرو مقك ءبىرىن­شى باس باسقارماسىنىڭ (كەڭەس ودا­عىنىڭ سىرتقى بارلاۋى) ەڭ مىق­تى بولىمشەلەرىنىڭ ءبىرى بولدى. ارقايسىسى بىرنەشە جىلعا سوزىلعان, كوپسالالى وپەراتسيالارى ءۇشىن ۆ.پرۋدنيكوۆكە, كەڭەس وداعى چەكيستەرىنىڭ سول كەزدەگى ەڭ جوعارى ناگراداسى بولىپ ەسەپتەلىنەتىن, «كسرو مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» اتاعى بەرىلدى. ال شىنتۋايتىنا كەلگەندە سول وپەراتسيالاردىڭ ارتىندا قان­شاما ادامنىڭ تاعدىرى, نەبىر شىرماۋىقتاي ورىلگەن وقي­عالار جاتقانى كوپشىلىككە بەي­مالىم. «ەسىمدە, ءبىزدىڭ جاسىرىن كومەكشىلەرىمىزدىڭ ءبىرى جاسى جيىرما تورتتەن ەندى اسقان, جاڭا عانا وتباسىن قۇرعان جاس جىگىت ەدى, – دەپ جالعاستىردى اڭگىمەسىن ارداگەر بارلاۋشى. – ايەلى مەن جاسقا تولماعان بالاسىن ارتتا قالدىرىپ, قاۋىپ-قاتەرگە تولى تاپسىرمانى ورىنداۋعا ونى نە يتەرمەلەدى؟ ارينە, وتان الدىنداعى پارىز. راسىندا دا, يدەولوگيالىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن جاسىرىن كومەكشىلەر ەڭ سەنىمدى بولىپ كەلەدى. قازىر كەيبىرەۋلەر ايتىپ ءجۇر عوي – يدەياعا بولا ەشكىم جۇمىس ىستەمەيدى دەپ. ياعني, نارىقتىق ەكونوميكا زامانىندا ءبارىن اقشاعا ساتىپ الۋعا بولادى دەگەن پىكىر قالىپتاستى. ال بارلاۋدا ول زاڭ جۇرمەيدى. سوندىقتان, قازىرگى جاس بار­لاۋشىلارعا ايتاتىنىم, ەڭ سەنىمدى كومەكشى – ول يدەولوگيالىق تۇرعىدان جۇمىس ىستەۋگە كەلىسكەن كىسى. ال اقشانى كورسەتىپ جۇمىسقا تارتۋ بارلاۋعا ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايدى, ول جاي ساۋدا-ساتتىق بولىپ كەتەدى. ارينە, ومىردە ءتۇرلى جاعدايلار كەزدەسەدى, اقشا دا تولەۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. بىراق, يدەيا الدىڭعى ورىندا تۇرۋى مىندەتتى. ال ءبىزدىڭ ازاماتتارعا كەلسەك, بۇل جەردە ارينە, پاتريوتيزم ءبىرىنشى ورىندا. پاتريوتيزم – بۇل وتە ماڭىزدى!» – دەيدى ارداگەر. بارلاۋشى جۇمىسىنىڭ نەگىز­گى تۇپكى ناتيجەسى جاسىرىن كو­مەك­شىلەردى قۇپيالىق ىنتىماق­تاس­تىققا تارتىپ قانا قويۋ ەمەس, ول – ارالىق ناتيجە, ال سوڭعى نۇكتە – ولار ارقىلى قاجەتتى اقپاراتتى الۋ بولىپ تابىلادى. ياعني مەملەكەت باسشىلىعىنا قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ وتىرعان ايماق تۋرالى مالىمەتتەردى تۇراقتى بەرىپ تۇرۋ. سول كەزدە بارلىق ەل بارلاۋشىلارى, بارلاۋ جۇرگىزىپ وتىرعان ەلدىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرى اراسىنان «ىقپال ەتۋشى اگەنتتەر» تابۋعا تىرىسقانىن ايتا كەتۋىمىز قاجەت. «ءبىز دە سونداي ادامداردى ىزدەدىك جانە تاپتىق تا. ءسويتىپ, سولاردىڭ «قولىمەن» ءوز ۇكىمەتىنىڭ ءبىزدىڭ مەملەكەتكە ءتيىمدى شەشىمدەردى قابىلداۋعا يتەرمەلەدىك», – دەپ ارداگەر بارلاۋ­شى شىندىقتى جاسىرماي ايتتى. پولكوۆنيكتىڭ ايتۋىنشا, ەڭ قيىن وپەراتسيالار – ول قىسقا مەرزىمدى وپەراتسيالار. ورىنداۋشىنى تاپسىرمامەن جولدايسىڭ دا, ونى شەكارادا كۇتىپ جۇرەسىڭ. بايگەگە اتىن قوسىپ, مارەدە تاقىمىن قىسىپ وتىرعانداي سەزىمدە بولاسىڭ. «ەسىم­دە, اراسى ءبىر-ەكى جىلدىڭ ءىشىن­دە سونداي قىسقا مەرزىمدى وپەرا­تسيالاردىڭ ونشاقتىسىن ىسكە اسىر­دىق. سول ۋاقىتتىڭ بارىندە شەكارادا ءومىر سۇردىك دەسەك تە بولادى. وتباسىمىزدان جىراقتا بولىپ, قىزىمنىڭ ءوسىپ قالعانىن دا بايقاماي قالدىم». سونداي كوپ وپەراتسيالاردىڭ ءبىرى ۆيكتور فەدوتوۆيچتىڭ ەسىندە ۇمىتىلماستاي بولىپ قالىپتى. ول ءوز ىنتاسىمەن كەلىپ, ءبىزدىڭ شەكاراشىلارعا كسرو پارتيا باسشىلارىنىڭ بىرىمەن كەزدەسكىسى كەلەتىنىن جەتكىزگەن شەت­ەلدىكتىڭ ۇسىنىسىنان باستالدى. «مەن كەزەكتى وپەراتسيادان ەندى عانا قايتقام. قاتىسۋشىلاردىڭ ءبارىن ۇيلەرىنە جىبەرگەم, ويتكەنى, بىرنەشە تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەپ ابدەن سىلەمىز قاتقان. ءبىر كەزدە تەلەفون شىرىلدادى, كوتەرسەم باسشىلىق شاقىرادى. ال جارتى ساعاتتان كەيىن شەتەلدىكتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ءوز پىكىرىمىزدى بايانداۋىمىز قاجەت, – دەپ ءوز اڭگىمەسىن جالعاستىردى ارداگەر. – سوندايلاردىڭ ءبىرى حابارلاپتى: «ەگەر مەنىڭ حاتىمدا ايتىلعاندى ورىنداساڭدار بايلانىسقا شىعامىن. ال حات مىناداي جەردە جاسىرىلادى». ارينە, قاۋىپتەندىك, سەنىمسىزدىك تە بار. ويتكەنى, ول ادامدى قارسى جاقتىڭ ارنايى قىزمەتتەرى جىبە­رىپ وتىرۋى دا مۇمكىن عوي. ال ۇسى­نىستى قابىلداماساق وتە قاجەتتى مالىمەتتەردى الۋ مۇمكىنشىلىگىن قول­دان جىبەرىپ الامىز. سونىمەن, تاۋەكەلگە باردىق. جالپى, بارلاۋ دەگەن تۇگەلىمەن تاۋەكەلدەن تۇرادى عوي, بىراق ورىندى تاۋەكەل. ءسويتىپ, ءبىز ءوز ادامىمىز ماكستى جاعدايدى زەرتتەپ, زەردەلەپ قايتۋعا جىبەردىك. وعان, بىزگە قاجەتتى ادام شەكاراعا شاقىن جەردە تۇرۋى ءتيىس جانە ول اينالاسىنداعىلاردى وزىنە نازارىن اۋدارتۋ ءۇشىن دورەكى ءبىر ءىس-ارەكەتتەر جاساۋى مۇمكىندىگىن باقىلاۋدى تاپسىردىق. سونىمەن, ماكس ول اداممەن بايلانىس ورناتىپ, كەلەسى كەزدەسۋدىڭ ورنى مەن ۋاقىتىن كەلىسىپ قايتتى. نەگە ەكەنىن قايدام, شەتەلدىك بايلانىسقا دايىندىقتىڭ ءازىر ەكەنىن بىلدىرەتىن بەلگى رەتىندە ءۇش رەت اسپانعا وق اتۋدى ۇسىندى. ءبىز باسىندا كەلىسكەنىمىزبەن, كەيىن بىلسەك اسپانعا ءۇش رەت وق اتۋ شەكارادا قاۋىپتى عوي, ويتكەنى, ول دابىل بەلگىسى بولىپ تابىلادى. باسشىلىقپەن كەلىسە وتىرىپ, ءبىز اتۋ دابىلىنىڭ يميتاتسياسىن جاسادىق. اگەنتتى ءبىر اپتا بويى دايىن­دادىق. ول كەزدە حالىقارالىق جاع­دايدىڭ شيەلەنىسۋىنە بايلانىس­تى مەملەكەتتىك شەكارالار تارس جابىق بولاتىن, ياعني رەسمي تۇردە ءوتۋ قيىننىڭ قيىنى. سوندىقتان, بارلاۋشىلار شەكارانىڭ كۇزەتۋگە قيىن تۇسىنان جاسىرىن وتۋلەرى ءتيىس. ونداي جەرلەر تاۋلى نەمەسە وزەننىڭ اعىسى قاتتى ارناسى بولىپ كەلەدى. بارلاۋشىلار ءتۇن جامىلىپ قار, جاۋىنعا قاراماي سونداي جەرلەردەن اجالعا باس تىگىپ وتەتىن. اگەنتكە ءتيىستى نەگىزگى جانە قوسىمشا اڭىز دا دايىندالدى. نەگىزگى اڭىز بويىنشا اگەنت تاپسىرمانى ورىنداۋعا شىقسا, قوسىمشا اڭىز ۇستالىپ قالعانداي جاعداي ءۇشىن دايىندالدى. وعان بار بولعانى 300 مەتر عانا ءجۇرىپ بارىپ, حاباردى الىپ, سول جەرگە ءبىزدىڭ جاۋابىمىزدى قالدىرۋ قاجەت. ال ەڭ نەگىزگىسى ءوزىنىڭ قالايدا, قايتسە دە تىرىلەي قولعا تۇسپەۋى كە­رەك. ءبىزدىڭ سۇراۋىمىز بويىنشا شەكاراشىلار ءبىراز كۇن بۇرىن جاڭادان «جالعان» كۇزەت مۇناراسىن ورناتىپ قويعان ەدى. «شەتەلدىك» ازاندا كەزدەسۋدى ۇسىنعانىمەن, وعان ءسال وزگەرىس ەنگىزىپ, وپەراتسيا ۋاقىتىن تاڭعى تورتتەن كەشكى سەگىزگە جىلجىتتىق. ويتكەنى, كەشكى سەگىز ءالى اينالا قاراڭعى, ال تاڭعى تورتتە تاڭ قىلاڭ بەرە باستايتىن ءسات, ءبارى كورىنەدى, تورۋىلعا ءىلىنىپ قالۋىمىز مۇمكىن. وپەراتسيا باس-اياعى ون مينۋتتان اسپاۋى ءتيىس. سونىمەن, ءبىزدىڭ اگەنت كەتتى, كۇتىپ ءبىز قالدىق. بىلۋىمىزشە, ءبىزدىڭ ادام وتەتىن شەكارانىڭ تۇسى تەپ-تەگىس جەر بولۋعا ءتيىس ەدى. سودان سىمداردى كەسىپ, ارى اسا بەرگەن كەزدە گۇرس ەتكەن دىبىس شىقتى. سويتسەك, ارادا ۇلكەن ور قازىلعان ەكەن, ال ول ءبىز جاقتان بايقالمايدى, ءبىزدىڭ اگەنت سوعان قۇلاپ كەتكەن. تەرەڭ وردان شىققانشا ەسەپتەلگەن ون مينۋتتىڭ جەتى مينۋتىن جوعالتتىق. سوعان قاراماي ءبىزدىڭ «ورىنداۋشىمىز» تاپسىرمانى دەر كەزىندە جانە تولىعىمەن ورىنداپ قايتتى. كەرى قايتاردا قوبالجىعانى بار, وپەراتسيا­نى ورىنداعانىنا قۋانعانى بار, ول جىگىتىمىز شەكارا سىزىعىن وتپەي جاتىپ, قولىنداعى تاپانشاسىن اسپانعا كوتەرگەن قالپى: «ءبارى ورىندالدى!» دەپ ايقايلاپ, الاقايلاپ جۇگىرگەنى ەسىمدە. ءسويتىپ, ءبىزدىڭ كوپسالالى وپەراتسيالارىمىزدىڭ ءبىرى باستالدى. بىراق, «قىرعي قاباق سوعىس» اياق­تالعالى بۇنداي وپەراتسيالار دا اياق­تالدى, قازىر جۇرگىزىلمەيدى. بۇل كۇن­دە زامان وزگەرگەننەن كەيىن, بار­لاۋدىڭ ادىستەرى دە وزگەرگەن, قازىر باس­قا وپەراتسيالار ىسكە اسىرىلۋدا. ال ول تۋرالى مەن بىلمەيمىن دە, ال ەگەر بىلەتىن بولسام دا ايتا المايمىن. ويتكەنى, ول مەنىڭ قۇزىرەتىمدە ەمەس. ارداگەر بارلاۋشى دۇرىس ايتادى, بۇگىندە «سىربار» سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ قىراندارى الدىڭعى ساپتا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدى قورعاۋدا ەرەن ەڭبەك ەتۋدە. كەزىندە ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ۋينستون چەرچيلل: «بريتانيانىڭ ماڭگىلىك دوسى جوق, ماڭگىلىك دۇش­پانى دا جوق, تەك ونىڭ ماڭگىلىك مۇددەلەرى عانا بار», – دەگەن ەكەن. سوندىقتان, مىنا الماعايىپ زاماندا, الەمدەگى جاعدايدىڭ شيە­لەنىسكەن كەزىندە ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ ماڭگىلىك مۇددەلەرىن قورعاۋ, ۇلى دالا ەلىن اسقاقتاتۋ – جاس بارلاۋ­شىلاردىڭ, ۇلى دالا پەرزەنتتەرىنىڭ پارىزى, يىعىنا تۇسكەن جاۋاپتى دا قۇرمەتتى مىندەتى. ولار ول مىندەتتەرىن ويداعىداي ورىنداپ شىعادى دا, ويتكەنى, ولار وزدەرىنىڭ الدىڭعى بۋىن اعالارىنىڭ ىستەرىن جالعاستىرۋشىلار, ۇلگى الار ۇستاز­دارىنان, بارلاۋ ارداگەرلەرىنەن ۇيرەنەرى دە كوپ. كەزىندە ۆ.پرۋدنيكوۆ ورال قالا­سىنداعى ورتا مەكتەپتى ءبىتىر­گەن­نەن كەيىن از ۋاقىت اعا پيونەرلەردىڭ اعا جەتەكشىسى بولىپ ىستەگەن. اسكەري قىزمەتتەن سوڭ ا.س.پۋشكين اتىنداعى ورال پەداگوگيكا ينس­تيتۋتى كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولىپ سايلاندى, ودان كەيىن ورال وبلىستىق كومسومول كوميتەتى حاتشىسىنا اۋىستىرىلدى. 1963 جىلدىڭ ناۋرىزىندا مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنا جۇمىسقا قابىلداندى. قىزمەتىن باتىس قازاقستان ايماقتىق مقك باسقارماسىندا جەدەل ۋاكىل لاۋا­زىمىنان باستادى. ول جەردە قارسى بارلاۋ باعىتى بويىنشا تاجىريبە جيناقتادى جانە جەدەل قىزمەتتىڭ بەرىلگەن اۋماعىندا ناقتى وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. وسى جاعدايدى ەسكەرە كەلە, 1968 جىلى ونى قازاق كسر ءبىرىنشى باس­قارماسىنا (سىرتقى بارلاۋ) اۋىس­تىردى. اتالعان جەردە جەدەل ۋاكىلدەن باسقارما باستىقتارىنىڭ ءبىرى دارەجەسىنە ءوسىپ, 1990 جىلدىڭ قاراشا ايىنا دەيىن قىزمەت اتقاردى. ول كورسەتىلگەن كەزەڭ ارالىعىندا ورتا­لىق تاراپىنان وڭ باعا العان جەتى شەت­ەل­دىك شارالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا قاتىستى. اقپاراتتىق-ساراپتاما جۇمىسىندا ءوزىن جاقسى جاعىنان كورسەتتى. شىعىس ەلدەرى تىلدەرىنىڭ ءبىرىن مەڭگەرگەن. ول 11 مەدال, كسرو مەن قازاق كسر مقك گراموتالارى جانە مقك مەرەيتوي بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالعان. بۇگىندە ۆ. پرۋدنيكوۆ وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك, كسرو مقك قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, بالالارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىن كورىپ, امان-ەسەن ءومىر سۇرۋدە دەسەك تە, سوڭىندا ءالى اشىلماعان شيىرلانعان بارلاۋشىلىق جولى جاتىر. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».