سەمەي: ادامدار دەنساۋلىعىنا جاڭا بەتبۇرىس

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2012 جىلدىڭ قاڭتار ايىنداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ونكولوگيالىق قىزمەتىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. ۇكىمەتتىڭ 2012 جىلدىڭ 29 ناۋرىزىنداعى №366 قاۋلىسىمەن «قر تۇرعىن­دارىنا ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋدىڭ 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلاماسى» بەكىتىلگەن بولاتىن. اتالعان باعدارلاما اياسىندا ەلىمىزدە وبىردىڭ ەرتە انىقتالۋىن ارتتىرۋ جانە قاتەرلى ىسىكتەردەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋ, ونكولوگيانىڭ جاڭعىرتىلعان قىزمەتىن قۇرۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق, اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا, ونىڭ ىشىندە سكري­نين­گتىك باعدارلامالار اياسىن كەڭەيتۋگە ۇلكەن ءمان بەرىلىپ وتىر. اۋرۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋ ارقىلى ءسۇت بەزى, جاتىر مويىنشىعى, ىشەك, قۋىق ءتۇبى بەزى, اسقازان, وڭەش جانە باۋىر وبىرلارىن ەرتە انىقتاۋعا مۇمكىندىك تۋدى. بۇگىندە باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا يمۋننوگيستوحيميالىق رەفەرەنس-ورتالىق اشىلدى. بۇل ورتالىق تەلەپاتولوگيا جۇيەسىمەن, يممۋنوگيستوحيميالىق, گيستولو­گيالىق جانە گيستوحيميالىق زەرتتەۋگە ارنال­عان قوندىرعىلار كەشەنىمەن جابدىقتالعان. باع­دارلاماعا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەس وڭىرلىك جوعارى تەحنولوگيالىق راديا­تسيالىق ونكولوگيا ورتا­لى­عىن ء(ارى قاراي – جترو) قۇرۋ جوسپارلانعان ەدى. سەمەي قالاسىندا ورنالاسقان ديسپانسەر – وسىنداي ورتالىقتاردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ ورتالىق براحيتەراپيا جۇرگىزۋگە ارنالعان قوندىرعىمەن, كومپيۋتەرلى توموگراف, ماگنيتتى-رەزونانستى توموگراف, جەلىلى ۇدەتكىش, جوسپارلاۋ جانە ۆەريفيكاتسيا جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. قوندىرعىلاردىڭ ارقاسىندا ونكولوگيالىق ناۋقاستاردى ەم­دەۋدى الەمدىك ستاندارت بويىنشا جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك الدىق. 2012 جىلدان باستاپ سەمەي قالاسى وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپانسەرى بازاسىندا ونكوپاتولوگيالاردى ەرتە انىقتايتىن جانە ەمدەيتىن جوعارى تەحنولوگيالىق ادىستەر ىسكە قوسىلاتىن يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مۇندا راديويزوتوپتى دياگنوستيكا ءبولىمى جۇمىس جاسايتىن بولادى. سونىمەن قاتار, قازاقستاندا العاش رەت راديويودوتەراپيا ءبولىمى اشىلادى. ونىڭ قىزمەتىنە وتاندىق ءوندىرىستىڭ راديو­فارمپرەپاراتتارى قولدانىلماق. يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ جۇمىسى يادرولىق تەحنولوگيانى بەيبىت ماقساتتا قولدانۋدىڭ جارقىن مىسالى بولىپ تابىلادى. راديولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىمەن قاتار مەديتسينالىق جانە مەديتسينالىق ەمەس بەيىندەگى مامانداردى دايارلانۋدا وڭىرلىك جترو جۇمىسىن رەتتەۋگە ارنالعان قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك اكتىلەردى ازىرلەۋ مەن ىسكە قوسۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. قۇرامىنا سەمەي قالاسى وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنىڭ ماماندارى ەنگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ, ادىلەت مينيسترلىكتەرىنىڭ جۇمىس توبى جترو جۇمىسىن رەتتەۋگە ارنالعان قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك اكتىلەردى ازىرلەدى: – دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسى قىزمەت­شىلەرى لاۋازىمىنىڭ نومەنكلاتۋراسىنا مىناداي جاڭا ماماندىقتار ەنگىزىلدى: مەديتسينا فيزيگى, ساۋلە قوندىرعىسىنىڭ قىزمەتى جونىندەگى ينجەنەر, ينجەنەر-راديوحيميك, تەحنيك-دوزيمەتريست جانە تاعى باسقالار. – قىسقا مەرزىمدى رفپ تىركەۋ جۇيەسى جەڭىلدەتىلدى. – يادرولىق مەديتسينا ورتا­لىقتارىنىڭ شتاتتىق نورماتيۆتەرى جاسالىپ, ەنگىزىلدى. يادرولىق مەديتسينا بويىنشا دياگنوستيكا جانە ەمدەۋ حاتتامالارى ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سەمەيدە راديولوگيالىق مەديتسينا كلاستەرى قۇرىلاتىن بولادى. اتالعان كلاستەردىڭ ماقساتى – سەمەي سىناق پوليگونىنان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن جاقسارتۋ. كلاستەردى قۇرۋ عىلىمنىڭ, كاسىبي ءبىلىمنىڭ تەرەڭ دامۋىن جانە دەنساۋلىقتىڭ ساقتالۋىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى. ءبىزدىڭ ديسپانسەر كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس جاسايدى, سونىڭ ارقاسىندا بىرقاتار عىلىمي جوبالار جۇزەگە اسىرىلدى. جاپونيانىڭ «JIسا», ياعني «سەمەي ءوڭىرى تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتى جاقسارتۋ تۋرالى» باعدارلاماسى بويىنشا جاپوندىق ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماسۋ جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرى زاماناۋي ەمدىك-دياگنوستيكالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالدى. قازىرگى ساتتە قىزمەتتىك بايلانىس جالعاسۋدا, جاپوندىق مورفولوگتارمەن بىرلەسە وتىرىپ, اسقازان, قالقانشا بەز وبىرىنىڭ مورفولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى زەرتتەلۋدە, بىرلەسكەن وپەراتسيالار جۇرگىزىلۋدە. 2009 جىلى حالىقارالىق قىزمەتتەستىك جونىندەگى كورەي اگەنتتىگى (كوICا), شقو اكىمدىگى جانە سەمەي قالاسىنىڭ وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپانسەرى اراسىندا «سەمەي ءوڭىرى تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن ونكولوگيالىق كومەك­تى جاقسارتۋ» جوباسى بويىنشا ءۇش جاقتى كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. بۇل جوبا اياسىندا مەدي­تسينالىق دياگنوستيكالىق قۇرىلعىلاردى جەتكىزۋ جۇزەگە اسىرىلدى: كوم­پيۋتەرلى توموگراف, ءموبيلدى جىلجىمالى مامموگراف الىندى, 20-دان استام شىعىسقازاقستاندىق مەديتسينا قىزمەتكەرى ۇلتتىق وبىر ورتالىعىندا ماماندانۋدان ءوتتى. 2007-2009 جىلدار كەزەڭىندە ماگاتە ۇيىمىمەن «شىعىس قازاقستاندا راديولوگيالىق قىزمەتتى جەتىلدىرۋ» جانە «№2 شىعىس قازاقستان وبلىستىق ون­كولوگيالىق ورتالىعىندا يادرولىق مەديتسينا ءبولىمىن قۇرۋ» ۇلتتىق جوبالارى ىسكە اسىرىلدى. وسى ارقىلى ماگاتە ديسپانسەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ تمد ەلدەرى مەن الىس شەتەلدەردە وقىپ كەلۋىن, تاعىلىمدامادان ءوتۋىن قارجىلاندىردى, سونداي-اق, جاقىن فوكۋستى رەنتگەنوتەراپياعا ارنالعان Gulmay D3225 اپپاراتىن, قالقانشا بەزدى زەرتتەۋگە ارنالعان شاعىن گامما كامەرا جانە قوسىمشا قوندىرعىلار الىندى. ماگاتە ۇيىمىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرعان ەكى جوبا اياسىندا 35 مامان وقىپ كەلدى. 2014 جىلى سەمەي قالاسى وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپانسەرى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مەن ادىلەت مينيسترلىكتەرى اتىنان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا رادياتسيالىق ونكولوگيانىڭ جوعارى تەحنولو­گيالىق ورتالىقتارىن قۇرۋ» اتتى ۇلتتىق جوبانى 2016-2019 جىلدارى ىسكە اسىرۋعا تاپسىرىس بەردى. بۇل جوبا ماگاتە ۇيىمىنىڭ بەكىتىلۋ ساتىسىندا جاتىر. ءبىزدىڭ ديسپانسەرىمىز وسى جوبانىڭ ۇيلەستىرۋشىسى. ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى جانە شقو اكىمدىگى ارقىلى 18 مامان دايارلاندى. سونداي-اق, ءبىز, سەمەي قالاسى مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ت.ءادىلحانوۆ باسشىلىق ەتەتىن د.مۋسينوۆ اتىنداعى ونكولوگيا جانە ۆيزۋالدى دياگنوستيكا كافەدراسىنىڭ كلينيكالىق بازاسى بولىپ تابىلامىز. كافەدرادا رەزيدەنتۋرا, ماگيستراتۋرا, PھD-دوكتورانتۋرا باعدارلاماسى اياسىندا ونكوقىزمەتكە ارنالعان ماماندار دايىندالادى. قازىرگى ۋاقىتتا كافەدرادا وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ (جاپونيا, كو­رەيا, مالايزيا جانە تاعى باسقا ەل­دەر) عالىمدارى مەن ءبىزدىڭ ديس­پانسەرىمىزدىڭ دارىگەرلەرى بىرلەسە وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عى­لىمي گرانتى اياسىندا قارجى­لاندىرىلاتىن ءسۇت بەزى وبىرىن ساۋلەمەن قارقىندى جانە ءتيىمدى ەمدەۋ جونىندەگى «Forum of Nuclear cooperation of Asia» عىلىمي جوباسى باستالدى. كافەدرا بازاسىن­دا جىل سايىن ناگاساكي جانە حي­روسيما ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارىمەن بىرگە وبىردىڭ ءراديويندۋتسيرلى فورماسىن ەرتە انىقتاۋ جانە ەمدەۋ جونىندە شەبەر­لىك ساباقتارى وتكىزىلىپ كەلەدى.  مارات ساندىباەۆ, سەمەي قالاسى وڭىرلىك ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى,  پروفەسسور.  سەمەي.