سوعىسقا جامبىل اۋدانىنداعى تاۋ ەتەگىنە كولبەي ورىن تەپكەن اقتەرەك اۋىلىنان 300-دەن اسا ەر ازامات اتتانادى. الايدا, تۋعان جەردىڭ ءدام-تۇزىن تاتۋدىڭ باقىتى تەك 120-سىنا عانا بۇيىرادى. قالعان 197-ءسى ەل قورعاۋدا وتان ءۇشىن شەيىت بولادى. جەڭىستىڭ 60 جىلدىعىنا وراي اۋىلدىڭ ورتالىق ساياباعىندا وسى ءوڭىردىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارى ەلگە ورالماعان سول بوزداقتاردى ەل ەسىندە قالدىرۋ ماقساتىندا ەسكەرتكىش ورناتىپ, مەموريالدى تاقتاعا ەسىمدەرىن قاشاپ جازعان ەدى. ەندى, مىنە, جەڭىستىڭ 70 جىلدىق ايتۋلى مەرەكەسىنە وراي اقتەرەكتىكتەر قول قۋسىرىپ وتىرماي, سول مايداننان امان-ەسەن ەلگە ورالىپ, بەيبىت ومىردە ەڭبەك ەتكەن 120 سوعىس ارداگەرىنىڭ ەسىمىن ارداقتاپ, ماڭگىلىك ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا ورتالىق ساياباقتاعى مەموريالدى ەسكەرتكىش الدىنان ءمارمار تاسقا ەسىمدەرىن جازدىرىپ, ەسكەرتكىش تاقتا اشتى.
سالتاناتتى ءىس-شارانى اقتەرەك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى دوسان ءابدىجانوۆ اشىپ, 1941-45 جىلدارى وتانعا قاۋىپ تونگەندە اقتەرەك اۋىلىنان مايدانعا اتتانىپ, سۇراپىل سوعىستان امان-ەسەن ەلگە ورالعان, ودان كەيىن دە ەڭبەككە ارالاسىپ, اۋىلدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوز ۇلەستەرىن قوسقان اعالارعا ۇرپاق اتىنان تاعزىم جاساۋ ءۇشىن ەسكەرتكىش تاقتانى ورناتقاندارىن, سونىمەن قاتار, بۇگىندە اۋىلدا سوعىس جىلدارى تىلدا ەڭبەك ەتكەن 46 ارداگەر تۇراتىنىن, ولارعا جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ۇكىمەتتەن ارنايى ەستەلىك مەدال تاپسىرىلعانىن جەتكىزىپ, اۋىلداستارىن ۇلكەن مەرەكەمەن قۇتتىقتادى. اقتەرەك جەكە شارۋاشىلىق توراعاسى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى تەمىرلان ءشاينۇسىپوۆ اۋىلىمىزدا بۇگىندە وتان سوعىسىنا قاتىسقان ەڭ سوڭعى ارداگەرىمىز وسپانقۇل اتامىزدىڭ دۇنيەدەن وتكەنىنە ءۇش جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. بىراق سوعىسقا قاتىسپاسا دا جەڭىستى جاقىنداتۋعا قاتىسقان تىلدا ەڭبەك ەتكەن اپا-اعالاردى ۇلى مەرەكەمەن قۇتتىقتايمىن. سوعىستان كەيىنگى 1950-1960-جىلدارى تۋعان ءبىزدەر ءوزىمىزدى باقىتتى ۇرپاق دەپ ەسەپتەيمىز. سەبەبى, كەڭەس وداعى كەزىندە دە, قازاقستان ەگەمەندىگىن العان كەزەڭدە دە جاقسى ءومىر سۇردىك. بۇل ەلباسىنىڭ, سوسىن قازاعىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بەرەكە-بىرلىگىنىڭ ارقاسى, دەدى. ال اقتەرەك ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى روزا جامانتاەۆا جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالار كەشەگى كەڭەس وداعىنا كىرگەن مەملەكەتتەردە عانا ەمەس, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسى بار ەلدەردە دە اتاپ ءوتىلىپ جاتقانىن, اقتەرەك اۋىلى دا سول ەلدەردىڭ ءبىر ءبولشەگى بولعاندىقتان, وسى ايتۋلى مەرەكەنى اتاپ وتۋدە مەكتەپتە اۋقىمدى ءىس-شارا وتكەنىن, ەندى سوعىس بولماسىن, بۇگىنگى ءبىزدىڭ بالالارىمىز قازاقستاننىڭ كوك تۋىن جەلبىرەتە بەرسىن دەگەن تىلەك ءبىلدىردى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اسىرەسە, مەكتەپ وقۋشىلارى مەرەكەنى اتاپ وتۋگە ەرەكشە دايىندىقپەن كەلىپتى. «وشپەيدى داڭقىڭ جاڭعىرىپ...», «ەرلىككە تاعزىم», «جۇرەكتە قالدى ماڭگىلىك», «جەڭىستى جاقىنداتقان ارداگەرلەر» اتتى فوتو-ستەندتەر, سونداي-اق, ءار سىنىپ وقۋشىلارى سوعىستان امان-ەسەن كەلگەن 120 ارداگەردىڭ دەرەكتەرىن جيناستىرىپ, جەكە-جەكە البوم جاساۋى كورمەنىڭ ءسانىن كەلتىرىپ تۇردى. – شەشەمنىڭ سوعىس كەزىندەگى باسىنان وتكىزگەن بەينەتىن ويلاعاندا جۇرەگىم قان جىلايدى, – دەدى ناشىربەك اعا. – قاس قارايا جۇمىستان كەلەدى دە جالعىز كويلەگىن شەشىپ, كيىمىن جۋىپ, ءىلىپ قويادى دا, ەرتەسىنە كيىپ, تاڭ بىلىنبەي جۇمىسقا كەتەدى. ولاردى باقىلاپ وتىرعان ستالين دە, گولوششەكين دە جوق. كوردىڭىز بە, ۋاقىتتىڭ قاتالدىعىن. ءتارتىپ سولاي. ويتكەنى, وتان ءۇشىن سوعىسىپ, جان بەرىپ جاتقان مايدانگەرلەرگە تاماق, كيىم-كەشەك كەرەك. ءبىر ءداندى قالدىرماي سوعىسقا جىبەرەدى. قازىر كەرەمەت زامان عوي, اقتەرەگىمىز گۇلدەنىپ تۇر. قانداي قيىن ۋاقىت بولسا دا اۋىلىمىزدا ءبىر ءۇي بۇزىلعان جوق, قايتا ءبىر ۇلكەن كوشە ءتۇستى. اۋىلىمىزعا اۋىزسۋ كەلىپ جاتىر. ماسەلەن, ماعان ەكى جارىم ايدىڭ ىشىندە كەڭ دە جارىق ءۇي سالىپ بەردى. نە سۋ ىزدەتكەن جوق, نە قۇم ىزدەتكەن جوق. جالعىز ماعان ەمەس, بۇكىل اقتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا ءۇي سالىپ وتىر. اۋىلىمىزدىڭ كوشەسى قانداي تازا. ول – كىمنىڭ ارقاسى. ول – باسشىنىڭ ارقاسى. ول اۋىل ازاماتتارىنىڭ, اسىرەسە, تەمىرلاننىڭ ازاماتتىعى. ال قازاقستاننىڭ گۇلدەنىپ تۇرعانى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسى. ۇرپاعىمىز يماندى. تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك دەگەن, اۋىلداستارىنىڭ وسىنداي يگى ىسىنە ريزا بولعان اۋىلدىڭ اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى بەكەن قوجابەرگەنوۆ اعامىز دا وسى شارانى ۇيىمداستىرعاندارعا راحمەت ايتا كەلىپ, سوعىستان ورالعان باۋىرلارىمەن بىرگە جۇمىس ىستەگەنىن, ولاردىڭ سوعىستا دا, بەيبىت ومىردە دە ەرلىك جاساعاندارىن تىلگە تيەك ەتتى. ءىس-شارا بارىسىندا قاندى قىرعىن سوعىستى تۇنشىقتىرىپ, ۇرپاعىنا باقىت اكەلگەن ارداگەرلەرىمىزگە مىڭ العىس بىلدىرگەن مەكتەپ وقۋشىلارى كورىنىستەر كورسەتىپ, شاعىن كونتسەرتتىك باعدارلامالارىن ۇسىندى. شارا سوڭىندا تىل ارداگەرلەرىنە ارنايى داستارقان جايىلىپ, مارقۇمداردىڭ رۋحىنا ارناپ قۇران باعىشتالدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.
