ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدە «موگيكاننىڭ سوڭعى تۇياعى» دەپ اتالاتىن امەريكا جەرىندەگى ءۇندىس تايپاسى تۋرالى جاقسى كينو بولاتىن. وندا باسقىنشىلاردىڭ قىسىمىمەن سانى بارعان سايىن ازايىپ بارا جاتقان وسى تايپا ادامدارى, ولاردىڭ ازاتتىق جولىنداعى كۇرەستەگى جاساعان ەرلىكتەرى بەينەلەنگەن ەدى.
سانى بارعان سايىن سەلدىرەپ كەلە جاتقان, جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەكەسىنە ىلەۋدە بىرەۋى امان جەتكەن ارداگەرلەر تۋرالى اڭگىمە قوزعالعاندا ۇنەمى وسى كينو ەسىمە تۇسەدى. شاماسى ول كينو ءبىزدىڭ بالالىق كوڭىلىمىزگە ەرەكشە اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. 9 مامىر مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا اۋىلىمىزدىڭ سوعىسقا قاتىسقان ارداگەر اقساقالدارىن قۇتتىقتايىن دەپ تەلەفون شالعان ەدىم. سويتسەم, وسىدان 7-8 جىل بۇرىن عانا جەڭىس مەرەكەسى تۇسىندا كەۋدەلەرىنە وردەن-مەدالدارىن سامساتىپ, اۋىل كوشەسىنىڭ ءسانى بولىپ جۇرەتىن, مەرەكەگە ەرەكشە رۋح بەرىپ تۇراتىن سول قاريالار تۇگەلگە جۋىق قايتىس بولىپ كەتكەن ەكەن. جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەكەسىنە بىرەۋى عانا امان-ەسەن جەتىپتى. ول – بىزبەن كورشى بولعان مولداحان سادىقوۆ اقساقال. وسىدان 40-45 جىل بۇرىن ءبىر كۇنگىدەي بولماي زىر ەتىپ وتە شىققان ءبىزدىڭ بالالىق كەزىمىزدە مولداحان اعانىڭ ۇلدارى ءالوش, سەرىك, مالىكتەرمەن تاڭنان قارا كەشكە دەيىن ويىندى سوعۋشى ەدىك. ال قىزى گۇلسايرامەن ءبىر سىنىپتا وقىدىق. ۇيلەرىمىز دە ءبىر-ءبىرىمەن ءجيى ارالاسىپ تۇراتىن. مولداحان اعانىڭ ۇلكەن ۇلى قاجىمۇقان الماتىنىڭ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, وسكەمەن ماڭايىنداعى اسۋبۇلاق كەنتىندەگى رۋدنيككە ينجەنەر بولىپ, قىزمەتكە ورنالاسىپ, وتباسىن قۇرىپ, جايناپ ءوسىپ كەلە جاتقان شاعىندا كەنەتتەن قايعىلى قازاعا ۇشىراپ, وسى جاعداي بۇل وتباسىنا ۇلكەن سوققى بولىپ ەدى. كەيىننەن دوسىمىز ءالوشتىڭ دە قايتىس بولعاندىعىن ەستىدىك. شۇكىر, ورنىندا بار وڭالار دەگەن. قازىر قاجىمۇقان مەن ءالوشتىڭ بالالارى دا ءوسىپ جەتىپ, ازامات بولىپ, وزدەرى دە بالالى-شاعالى بولىپ وتىر. مولداحان اعا مەن كۇلبيكە اپاي قۇرعان وتباسى اۋىلىمىزداعى ىرگەلى قاراشاڭىراقتاردىڭ ءبىرى بولاتىن. ەكەۋى 8 بالا تاربيەلەپ ءوسىردى. ولاردان 25 نەمەرە, كوپتەگەن شوبەرە كوردى. ءسويتىپ, سادىقوۆتار اۋلەتى مىزعىماس قارا ورمانعا اينالدى. ەگەر كەشەگى وتان سوعىسىندا شەيىت بولىپ كەتكەن ءار بوزداق ەلگە امان ورالعاندا ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ سانى قانشاما وسكەن بولار ەدى. اعانىڭ ەككەن جاپىراعى جايقالعان الىپ بايتەرەگىنە قاراپ, ەرىكسىز سۇيسىنگەنىمىزدە وسى جاعداي قاباتتاسا ويىمىزعا ورالدى. ءيا, كەشەگى سۇم سوعىستىڭ ەلىمىزگە تيگىزگەن لاڭى از بولعان جوق. دەمەك, ونى جەڭىسپەن اياقتاپ, بۇكىل ادامزات قاۋىمى ءۇشىن بەيبىتشىلىكتى باياندى ەتكەن ارداگەرلەرىمىزدىڭ ەرلىگى قانداي قۇرمەتكە بولسا دا لايىق ەكەندىگى انىق. قارابۇلاق اۋىلىنىڭ اكىمى قامبار شيلىباەۆ باۋىرىمىز مولداحان اعانىڭ قازىرگى كۇندەرى اۋدان ورتالىعى زايسان قالاسىندا تۇرىپ جاتقاندىعىن, جەڭىس مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا اۋدان باسشىلارىنىڭ ارداگەردى قۇرمەتتەپ, وعان جاڭادان سالىنعان ۇيدەن پاتەر بەرگەندىگىن, قازىرگى كۇنى اقساقال وسى پاتەردە كەنجە ۇلى ەرلاننىڭ قولىندا تۇرىپ جاتقاندىعىن, 1 مامىر كۇنى تۋرا 90 جاسقا تولعاندىعىن, بىراق ءالى دە تىڭ ەكەندىگىن ايتىپ قۋانتىپ تاستادى جانە تەلەفونىن تاۋىپ بەردى. اعاعا تەلەفون شالىپ حابارلاسىپ, كەلە جاتقان جەڭىس مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادىق. داۋىسى تىڭ جانە سەرگەك ەكەن. وسىعان قاتتى قۋانىپ قالدىق. وسى ساتتە مولداحان اعا بىزگە كونەنىڭ كوزىندەي, كەشەگى اكەمىزدىڭ وزىندەي سەزىلىپ كەتتى. مەنىڭ اكەم فايزولدا الىپباەۆ تا ۇلى وتان سوعىسىنا, جەڭىس پارادىنا, ونان كەيىنگى جاپون سوعىسىنا قاتىسقان, قايناعان قان مايداننىڭ ورتاسىنان امان كەلگەن ناعىز جاۋىنگەر ەدى. قايتىس بولعانىنا قازىر 20 جىلدان اسىپ بارادى ەكەن. مولداحان اعا دا مەنىڭ اكەمدى, اۋىلدىڭ باسقا دا ارداگەرلەرىن ەسكە الىپ, بىرگە قىزمەت ىستەگەندەرىن ايتىپ, وتكەن كۇندەر تۋرالى اڭگىمە قوزعاپ, ءبىر جاساپ قالعانداي بولدى. كۇلبيكە اپايىمىزدىڭ قايتىس بولعانىنا دا ءبىرشاما جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. – ءبارى دە ءومىردىڭ زاڭى عوي. بۇل دۇنيەگە كەلگەن سوڭ, كەتپەك تە بار. اللاعا شۇكىر, تالاي بوزداقتارىمىزدى جۇتقان قىرعىننان امان-ەسەن كەلىپ, وسىنشاما جاسقا جەتىپ, ۇرپاق ءوسىرىپ وتىرمىز. وسىعان مىڭ شۇكىر دەيمىن. جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىن كورىپ وتىرعان, مىنا مەن باقىتتى اداممىن عوي. ەندى, ارتىمىزداعى سەندەر, جاس ۇرپاق امان بولسىن دەپ سولاردىڭ تىلەۋىن تىلەپ وتىرمىن. بيىلعى 70 جىلدىقتا ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وبلىس, اۋدان باسشىلىعى ءبىزدى جاقسى قۇرمەتتەپ جاتىر. تاۋەلسىز ەلىمىز قارىشتاپ دامىپ كەلەدى. مىنا ءبىزدىڭ زايسان قالاسى جىلدان-جىلعا كورىكتەنىپ, جايناپ بارادى. قارابۇلاق اۋىلىمىزدان مۇناي مەن گازدىڭ كەن ورىندارى تابىلىپ, قازىر سونى ىسكە جاراتۋدا. زايسان قالاسىنداعى ۇيلەر قارابۇلاقتان جەتكىزىلگەن گازدى كوگىلدىر وتىن رەتىندە پايدالانىپ وتىر. قارابۇلاقتىڭ ىرگەسىنەن مۇنايشىلاردىڭ جاڭا ۆاحتالىق كەنتى بوي كوتەردى. قازىرگى كۇنى قارابۇلاقتىڭ قانشاما جاستارى مۇنايشى بولىپ, قىزمەت ىستەۋدە. وسىنىڭ بارلىعى بەرەكەنىڭ بەلگىسى ەمەس پە؟ وسىنى كورگەندە قۇدايعا دا, ەلىمىزدىڭ, وبلىس پەن اۋداننىڭ باسشىلىعىنا دا ىشتەي ريزا بولىپ, اللاعا مىڭ شۇكىرىمدى ايتىپ وتىرامىن. ءبىزدىڭ كورگەن قيىندىقتارىمىز ەندى قايتىپ كەلمەسىن, وسى زاماننىڭ بەت الىسى ءاردايىم ءتۇزۋ بولسىن, – دەگەن تىلەگىن ءبىلدىردى. مولداحان اعا مايدان دالاسىنداعى ناعىز وت پەن وقتىڭ اراسىنان امان كەلىپ, قارابۇلاق اۋىلىنىڭ دامۋىنا بەل شەشپەي ۇلەس قوسقان ناعىز ارداگەر اقساقال. ەگەر, ول كىسىنىڭ ءومىر جولدارىنا ۇڭىلەتىن بولساق, قارابۇلاق اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن. 8-سىنىپتان سوڭ, 1942 جىلى زايسان قالاسىندا اشىلعان پەداگوگيكالىق ۋچيليششەگە وقۋعا تۇسەدى. جاس ۇرپاقتىڭ ۇرپاقتىڭ كوكىرەك كوزىن اشاتىن مۇعالىم بولعىسى كەلەدى. بىراق تا ونىڭ بۇل جوسپارىن ەلگە تونگەن فاشيستىك باسقىنشىلىق قاۋپى كۇرت وزگەرتىپ جىبەرەدى. 1943 جىلى مامىر ايىندا اسكەر قاتارىنا الىنىپ, 155-ءشى اتقىشتار پولكىنىڭ قۇرامىندا مايدانعا اتتانادى. بالتىق جاعالاۋلارىنداعى شايقاستاردا ەرلىك كورسەتكەن مولداحان اعانىڭ پولكى 1944 جىلى جوعارعى باس قولباسشىنىڭ بۇيرىعىمەن قيىر شىعىسقا جىبەرىلەدى. مولداحان اعا مۇندا ءوزىنىڭ ساۋاتتىلىعىمەن كوزگە ءتۇسىپ, بيكين قالاسىنداعى اۋە اتقىشتارىن دايارلايتىن ۋچيليششەگە وقۋعا جىبەرىلەدى. مۇندا 6 اي وقىعاننان كەيىن ۇشقىشتار پولكىنە اۋىستىرىلىپ, يل-12 شابۋىلداۋشى ۇشاعىنىڭ اۋە اتقىشى رەتىندە جاپون باسقىنشىلارىنان مانچجۋريانى ازات ەتۋ ۇرىستارىنا بەلسەنە قاتىسادى. 1944-1945 جىلدارى جاپونداردان وڭتۇستىك ساحالين مەن كۋريل ارالدارىن ازات ەتۋ ۇرىستارىندا بىرنەشە رەت ەرلىك كورسەتكەن. وسى ءۇشىن مايدانگەرگە 1944 جىلى «ۇزدىك شتۋرموۆيك» توسبەلگىسى جانە ەكىنشى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەنى بەرىلەدى. مولداحان اعا اسكەر ساپىندا 1950 جىلعا دەيىن بولىپ, 7 جىل وتكەننەن كەيىن عانا بارىپ, امان-ەسەن ەلگە ورالادى. سوعىستان كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىن ءبىتىرىپ, كوپ جىلدار زووتەحنيك, فەرما باسقارۋشى مىندەتتەرىن اتقارعان. ءسويتىپ, 50 جىل اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ, 1985 جىلى زەينەتكەرلىككە شىعادى. مولداحان اعا بىزبەن اڭگىمەسىندە اللانىڭ بەرگەن دەنساۋلىعىنا ريزا ەكەندىگىن ايتتى. ۇرپاقتارىنىڭ, اۋىلداس, جەرلەس, ادامداردىڭ ءوزىن ارداگەر رەتىندە قۇرمەتتەپ جاتقاندىعىن ايتىپ ولارعا دا العىسىن ءبىلدىردى. قازىر توقسان جاستىڭ ءتورىندەگى قارت مايدانگەردىڭ كەۋدەسىندە جوعارىدا ايتقان ناگرادالاردان باسقا «گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن», «جاپونيانى جەڭگەنى ءۇشىن», «1941-1945 جىلدارعى وتان جەڭىسى», مەدالدارى جارقىرايدى. بۇل مولداحان اعاعا قان مايداندا كورسەتكەن ەرلىكتەرى ءۇشىن بەرىلگەن باعا. مۇنىڭ سىرتىندا ول كىسى بەيبىت ەڭبەك سالاسىندا دا ۇلكەن تابىستارعا جەتتى. 1970 جىلى ناۋرىز ايىندا ماسكەۋدە وتكەن بۇكىلوداقتىق اۋىلشارۋاشىلىق كورمەسىنە قاتىسىپ, ۆ.ي. لەنيننىڭ 100 جىلدىق مەدالىمەن, باسقا دا كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. قازىرگى كۇنى قارت مايدانگەر, ەڭبەك ارداگەرىنىڭ توسىندە 20-عا تارتا مەملەكەتتىك ناگرادا جارقىرايدى. ءبىز قارابۇلاق اۋىلىنداعى كەشەگى ارداگەر اكەلەرىمىزدىڭ «موگيكاننىڭ سوڭعى تۇياعىنداي» بۇگىنگى كوزى ءتىرى مولداحان سادىقوۆ اعاعا ءاردايىم اماندىق, ۇرپاقتارىنا باقىتتى ءومىر تىلەيمىز.
سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى, زايسان اۋدانى.
