ۇلەسكەرلەر قۇقىن قورعايتىن قۇجات

ءماجىلىستىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە اي­ماقتىق دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن تانىستىرىلىمى وتكىزىلدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قايىربەك وسكەنباەۆ دەپۋتاتتاردى زاڭ جوباسىمەن تانىستىردى. وسى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋداعى ۇلەسكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندەگى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە ۇلەستىك قاتىسۋ قارىم-قاتىناستارى ءۇشىن قۇقىقتىق الاڭ قۇرۋ قاجەتتىگى نەگىز بولدى. «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭدا (بۇدان ءارى – زاڭ) ۇلەستىك قۇرى­لىستى ۇيىمداستىرۋعا وتە قاتاڭ تالاپتار كوزدەلگەن, ولار ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن بارىنشا قورعايدى. كورسەتىلگەن تالاپتاردىڭ جوعارى بولۋى سونداي, ناتيجەسىندە وسى سىزبا بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن جوبالاردىڭ سانى ماردىمسىز. «قازاقستاندى الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ: جال­پىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» ات­تى ماقالاسىندا مەملەكەت باسشىسى بايانداعان ەرەجەلەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك سالىمداردى ساقتاندىرۋ تەتىگىن پىسىقتاۋ قازىرگى كەزەڭدە وسىنداي پروگرەسسيۆتى تەتىكتى ەنگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن بىرقاتار پروبلەمالاردى اشىپ كورسەتتى. قۇرىلىس سالۋشىنىڭ ۇلەسكەرلەر الدىنداعى ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن ساق­تاندىرۋدىڭ ازىرلەنگەن تەتىگىن كەلىسۋ بارى­سىندا ۇلتتىق بانك پەن قازاقستاننىڭ قارجى­گەرلەر قاۋىمداستىعى بۇگىنگى كۇنى ساقتاندىرۋ كومپانيالارى ساقتاندىرۋ ءونىمىنىڭ جاڭا بولۋىنا, ساقتاندىرۋ جاعدايىنىڭ ورىن الۋ ستاتيس­تيكاسىنىڭ, تۇرعىن ءۇيدىڭ دايىندىق دەڭگەيىن تاۋەلسىز باعالاۋ ستاندارتتارىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋمەن بايلانىستى تاۋەكەلدەردى وزىنە قابىلداۋعا دايىن ەمەستىگى تۋرالى ۇستانىمىن ايتتى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ۇلەستىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن ۇيىم­داستىرۋدىڭ ساقتاندىرۋ جۇيەسىمەن قاتار, ۇلەس­كەرلەردىڭ قاراجاتىن قورعاۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن جانە, سونىمەن بىرگە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ سالاسىن دامىتۋعا كەدەرگى كەلتىرمەيتىن جاڭا تاسىلدەرى بار «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. ازىرلەنگەن جوباعا سايكەس ۇلەستىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قۇرىلىس سالۋشى, ۋاكىلەتتى كومپانيا, مەردىگەر (باس مەردىگەر), ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك, ينجينيرينگتىك كومپانيا, ينجينيرينگتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ بويىنشا اتتەستاتتالعان ساراپشىلار, كەپىلدىك بەرۋ قورى, ۇلەسكەر, ۋاكىلەتتى ورگان, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان سياقتى قاتىسۋشىلار كوزدەلگەن. ۇلەستىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ كورسەتىلگەن قاتىسۋشىلارىنا ارقايسىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن كوزدەيتىن مارتەبە جانە ولارعا ءتيىستى تالاپتار بەرىلگەن. كەپىلدىك بەرۋ قورىنان كەپىلدىك الۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشى مىناداي تالاپتارعا ساي بولۋعا مىندەتتى: ءبىرىنشى. قۇرىلىس سالۋشى قۇرىلىستىڭ ءاربىر جوباسىنا ۋاكىلەتتى كومپانياسىن قۇرۋ ارقىلى ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋ ەسەبىنەن تۇرعىن عيماراتتاردىڭ ۇلەستىك قۇرىلىسىن ۇيىمداستىرۋدى جۇزەگە اسىرادى. ەگەر قۇرىلىسى بولجامدالعان وبەكتىلەر ءبىر جەر ۋچاسكەسىندە ورنالاسقان جاعدايدا, قۇرىلىس سالۋشى ءبىر ۋاكىلەتتى كومپانيانىڭ بالانسىندا بىرنەشە قۇرىلىس جوبالارىن بىرىكتىرەدى. كەپىلدىك بەرۋ قورىنان كەپىلدىك الۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشى مىناداي: 1) تۇرعىن عيماراتتار سالۋ تاجىريبەسى, ونىڭ ىشىندە تاپسىرىس بەرۋشى رەتىندە كەمىندە ءۇش جىل تاجىريبەسىنىڭ بولۋى; 2) الاڭى كەمىندە 18 000 شارشى مەتر تۇرعىن عيماراتتار سالۋ جانە پايدالانۋعا بەرۋ; 3) ءوزىنىڭ قارجىلىق ەسەپتىلىگىنە سايكەس سوڭعى ەكى قارجى جىلىندا زالالسىز قىزمەت اتقارۋى. ەكىنشى. قۇرىلىس سالۋشى ۋاكىلەتتى كومپانيانىڭ جارعىلىق كاپيتالىنا نەمەسە مەنشىگىنە: 1) مەنشىك قۇقىعى نەمەسە جەر پايدالانۋ قۇقىعى نەگىزىندە تيەسىلى جەر ۋچاسكەسىن; 2) وڭ ساراپتاما قورىتىندىسىمەن قوسا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن بەكىتىلگەن تۇرعىن عيماراتتىڭ جوبالاۋ (جوبالاۋ-سمەتالىق) قۇجاتتاماسىن; 3) اقشاسى نەمەسە ورىندالعان جۇمىستار اكتىسىمەن راستالعان اياقتالماعان قۇرىلىسىن: – ەگەر جەر ۋچاسكەسى مەنشىك قۇقىعى نەگىزىندە تيەسىلى بولعان جاعدايدا, تۇرعىن عيماراتتىڭ جوبالاۋ (جوبالاۋ-سمەتالىق) قۇجاتتاماسى قۇنىنىڭ كەمىندە 10 پايىزى كولەمىندە, نەمەسە – ەگەر جەر ۋچاسكەسى جەر پايدالانۋ قۇقىعى نەگىزىندە تيەسىلى بولعان جاعدايدا, تۇرعىن عيماراتتىڭ جوبالاۋ (جوبالاۋ-سمەتالىق) قۇجاتتاماسى قۇنىنىڭ كەمىندە 15 پايىزى كولەمىندە م ۇلىك تۇرىندەگى سالىمدى ەنگىزەدى. ءۇشىنشى. ۋاكىلەتتى كومپانيا اعىمداعى بانكتىك شوت شارتىن جاساسادى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەن بانكتىك شوت اشادى. ۋاكىلەتتى كومپانيا مەردىگەرى (باس مەردىگەرى) وسى بانكتەن اعىمداعى بانكتىك شوت اشادى. ءتورتىنشى. قور 15 جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى باعالاۋدى جۇزەگە اسىرادى جانە كەپىلدىكتى بەرۋ/بەرمەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. بەرىلگەن رەيتينگكە بايلانىستى قور كەپىلدىكتىڭ قۇنىن بەلگىلەيدى. بۇدان باسقا, تۇرعىن عيماراتتىڭ قاڭقاسىن سالعاننان كەيىن ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋ جونىندەگى قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشى سوڭعى بەس جىل ىشىندە قازاقستاننىڭ اۋماعىندا قۇرامىنا كەمىندە 60 000 شارشى مەتر كىرەتىن تۇرعىن عيماراتتار سالۋعا ءتيىس. تۇتاستاي العاندا, كورسەتىلگەن تەتىكتەردى ەنگىزۋ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋىنداعى ۇلەسكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعىتتالىپ وتىر. زاڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ قوردىڭ جارعىلىق كاپيتالىن تولىقتىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 15 ملرد. تەڭگە (ون بەس ميلليارد) مولشەرىندە قوسىمشا قارجى شىعىندارىن تالاپ ەتەدى, بۇل رەتتە تەرىس قۇقىقتىق, الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق, كريمي­نولوگيالىق جانە وزگە دە سالدارعا اكەلىپ سوقتىرمايدى. ساۋلەبەك ءبىرجان.